Uzasadnienie
Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę J. W. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia prawa przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwanej dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 powołanej ustawy, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.). Stąd Sąd I instancji wywiódł, że aby skutecznie wnieść środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, sięgnąć należy do odpowiednich regulacji p.p.s.a., określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę w tym przypadku można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa.
Jednocześnie w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., termin do złożenia skargi jest zachowany jeśli zostanie ona złożona do sądu w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi, w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżeniu do Sądu podlegało pismo z [,,,] grudnia 2011 r., nr [,,,], wydane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa P. Oddział Regionalny, stanowiące akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżąca natomiast wskazała, że przedmiotem jej skargi jest pismo ARiMR z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], stanowiące w istocie jedynie odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Na taką odpowiedź zaś skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Sąd I instancji podniósł, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. znajdowało się pouczenie o możliwości i trybie zaskarżenia go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Natomiast w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. pouczenie wyraźnie wskazywało, iż skarga do WSA w W., wnoszona za pośrednictwem organu, przysługuje właśnie od rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2011 r. dotyczącego odmowy przyznania pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pomimo pouczeń, skarżąca wniosła skargę na pismo ARiMR z dnia [...] lutego 2012 r., na które skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę.
Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżąca dokonała sprostowania wniesionej skargi podnosząc, iż jest to skarga na rozstrzygnięcie dotyczące przyznania pomocy o znaku [...], zaś w treści omyłkowo została podana data rozstrzygnięcia oraz sygnatura pisma. Prawidłowa sygnatura została podana w nagłówku pogrubioną czcionką.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła J. W. zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i uwzględnienie skargi w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie;
- 2) naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie;
- 3) pozbawienie skarżącej możliwości obrony swych praw.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia powołanych przepisów w szczególności poprzez zaniechanie wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych pisma, co doprowadziło do pozbawienia skarżącej możliwości obrony swoich praw.
Strona wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że pismo zawierające skargę jest jednoznacznie i wyraźnie zatytułowane "Skarga na rozstrzygnięcie dotyczące przyznania pomocy o znaku [...]". Wprawdzie w następnym zdaniu podano datę i sygnaturę pisma [...] jednakże, w ocenie skarżącej, nie powinno budzić wątpliwości czego skarga dotyczy. Ponadto w przypadku wystąpienia wątpliwości w tym zakresie, Sąd I instancji miał obowiązek wezwania strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do usunięcia braków formalnych pisma.
Zdaniem skarżącej, również z treści uzasadnienia odrzuconej skargi wynikało, że wniesiono środek odwoławczy od rozstrzygnięcia [...], a nie od pisma z [...] lutego 2012 r.
Wskazując na regulację określoną w art. 6 p.p.s.a., strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła ponadto, że stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien udzielać wskazówek odnośnie podejmowanych czynności procesowych. W związku z tym, zauważenie przez Sąd I instancji jakiejkolwiek niezgodności treści pisma z jego oznaczeniem powinno skutkować wezwaniem do usunięcia braków, a nie odrzuceniem skargi i zamknięciem skarżącej drogi do dochodzenia swych praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej zasługują na uwzględnienie.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do niezasadnego, w ocenie skarżącej, odrzucenia jej skargi, ze względu na niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, iż zaskarżonym aktem było pismo z dnia [...] lutego 2012 r. J. W. podkreśla, że w istocie zaskarżone w sprawie zostało stanowisko organu odmawiające przyznania jej pomocy ze środków unijnych, które zostało wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...].
Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. niewezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skargi, pomimo że wystąpiły w niej rozbieżności (inne określenie skarżonego aktu w nagłówku skargi oraz inne w jej treści). W myśl powołanego przepisu, jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie.
Odnosząc się do kwestii istniejących w skardze rozbieżności oraz nieprecyzyjnego wskazania pisma, od którego wniesiono ten środek zaskarżenia, należy również mieć na uwadze treść art. 57 § 1 p.p.s.a., w myśl którego skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przepis ten, określając wymogi skargi, wskazuje jednoznacznie, że dla kompletności tego środka wymagane jest m.in. precyzyjne podanie zaskarżonego aktu. W sytuacji zaś, gdy w samej treści skargi zaistniała rozbieżność w kwestii tego, które pismo wydane w toku prowadzonego postępowania zostaje zaskarżone – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – Sąd I instancji powinien był, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., wezwać stronę o uzupełnienie dostrzeżonego braku lub wyjaśnienie powstałej rozbieżności.
W świetle przedstawionych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona skarga wymagała doprecyzowania w zakresie wskazanego w niej pisma, które strona chciała zaskarżyć, poprzez wyraźne określenie czy była to skarga na pismo z dnia [...] grudnia 2011 r., odmawiające przyznania pomocy, czy też była to skarga na pismo z dnia [...] lutego 2012 r., stanowiące odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Niewezwanie przez Sąd do dokonania tej czynności stanowiło zatem uchybienie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił wniesioną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. uznając, że J. W. wniosła skargę na pismo ARiMR z dnia [...] lutego 2012 r., które jednakże nie może być przedmiotem zaskarżenia, bowiem jest ono odpowiedzią organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i nie stanowi aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaistniałe w sprawie uchybienia, w postaci niewezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie precyzyjnego określenia skarżonego aktu, a także w postaci nieusprawiedliwionego zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skutkuje zatem uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o odrzuceniu skargi i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.