Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi M.B. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Sprawiedliwości (dalej: Minister) z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego uchylił zaskarżoną decyzję.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że M.B. pełniła funkcję biegłego sądowego z zakresu budownictwa – specjalność architektoniczna, przy Sądzie Okręgowym w Warszawie od stycznia 2015 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie zwolnił biegłą z tej funkcji ze względu na nieterminowe sporządzanie opinii. Jako podstawę prawną decyzji wskazano § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że biegła wielokrotnie dopuściła się zwłoki w wydaniu opinii na zlecenie sądów okręgu warszawskiego, co skutkowało m.in. ponagleniami ze strony sądów i prezesów, a także nakładaniem na nią kar grzywny. W jednej ze spraw zwrot akt przez biegłą nastąpił dopiero po złożeniu przez Prezesa Sądu Rejonowego w P. w tamtejszej Prokuraturze Rejonowej zawiadomienia o możliwości popełnienia przez M.B. przestępstwa z art. 274 Kodeksu karnego. W ocenie Prezesa, opisane zachowanie świadczy o braku odpowiedzialności i rzetelności biegłego, negatywnie wpływa na przebieg postępowań sądowych i może skutkować stwierdzeniem ich przewlekłości.
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Minister po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
WSA w Warszawie uchylił powyższą decyzję Ministra. Sąd wskazał, że Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie podjął decyzję o zwolnieniu skarżącej z funkcji biegłego z uwagi na nienależyte wykonywanie obowiązków biegłej sądowej.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organy obu instancji wskazały na nieterminowe wykonanie i nieinformowanie sądu o niedochowaniu zakreślonych przez sąd terminów. Organ odwoławczy ocenił, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z § 16 ust. 2 rozporządzenia we wszystkich przypadkach opóźnień, co stanowiło podstawę do utrzymania wydanej decyzji organu I instancji.
O ile skarżąca nie kwestionuje nieterminowości sporządzania wskazanych w decyzji opinii, to wywiązywała się z obowiązku wynikającego z § 16 ust. 2 rozporządzenia, albowiem informowała Prezesa SO w Warszawie m.in. o wyjeździe do sanatorium, a w piśmie z 16 sierpnia 2016 r. wyjaśniła przyczyny powstałych opóźnień w sporządzaniu opinii.
WSA zwrócił uwagę, że skarżąca w okresie około 2,5 roku sprawowania funkcji biegłego sądowego wykonała 29 opinii i 14 uzupełnień opinii, w sposób niezwykle rzetelny. Opinie sporządzane przez skarżącą są obszerne i sięgają do 200 stron, są wyczerpujące, oparte na szerokiej analizie stanów faktycznych i prawnych. Poza częścią opisową, opinie te zawierają szereg rysunków i dużą i ilość kolorowych zdjęć. Skarżąca poświęca tym opiniom bardzo dużo uwagi i pracy, współpracując również z właściwymi organami.
Skarżąca wyjaśniła na rozprawie przed WSA w dniu 13 lutego 2018 r., że pomimo wydania decyzji o zwolnieniu jej z funkcji biegłego, sądy nadal zwracają się do niej o wydanie kolejnych opinii, z czego można wyprowadzić wniosek, że jest dobrym biegłym.
WSA w Warszawie uznał, że sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy. Organ powinien dokonać wyczerpującego zebrania i przeanalizowania materiału dowodowego niezbędnego dla dokonania wszystkich istotnych ustaleń faktycznych danej sprawy. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ musi być wyczerpująca i powinna odnosić się do wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę postępowania. Tylko wyczerpujące i prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne może stanowić przedmiot kontroli legalności danej decyzji przez Sąd.
Minister zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi poprzez jej uchylenie, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez jego zastosowanie wskutek nietrafnego przyjęcia, że w sprawie zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2017 r., doszło do wywierającego istotny wpływ na wynik sprawy – naruszenia przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, podczas gdy do takiego naruszenia nie doszło, a w konsekwencji powyższych uchybień nietrafne uznanie przez Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja Ministra narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna Ministra oparta została na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W niej organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 174 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. z odesłaniem do § 16 rozporządzenia z dnia 25 stycznia 2005 r., polegające na błędnym przyjęciu, że Minister niewłaściwie ocenił zachowanie skarżącej jako biegłego sądowego, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca naruszyła ciążące na niej obowiązki i to dawało podstawę do zwolnienia jej z funkcji biegłego sądowego.
Skarga kasacyjna Ministra jest zasadna, pomimo że zarzut kasacyjny dotknięty jest formalną wadą. Jednak wada ta nie uniemożliwia Sądowi II instancji dokonania kontroli kasacyjnej skarżonego wyroku, bowiem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister podkreśla, że w sprawie doszło do naruszenia § 6 ust. 2 rozporządzenia z 25 stycznia 2005 r. ze względu na niewłaściwe zinterpretowaną przez Sąd I instancji sytuację faktyczną, w której zapadła kontrolowana decyzja. W takiej sytuacji NSA przyjmuje poprawność zarzutu kasacyjnego, który w swej treści ogranicza się tylko do powiązania oceny stanu faktycznego sprawy z § 16 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia. Działanie Sądu II instancji jest dopuszczalne ze względu na treść uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/2009; ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1.
Zatem odnosząc się do meritum zarzutu stwierdzić należy, że jest on trafny, w tym zakresie, w jakim podnosi nieuprawnioną ocenę Sądu I instancji co do podstaw zwolnienia skarżącej z funkcji biegłego.
Analiza akt sprawy, ale i uzasadnienia wyroku Sądu I instancji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że skarżąca nie wykonywała obowiązków biegłego w sposób rzetelny, a przy tym nie podejmowała działań, które związane być powinny z nieterminowością opracowywania opinii. Fakty te są wystarczającą podstawą do zwolnienia z funkcji biegłego. NSA zwraca uwagę, że pełnienie funkcji biegłego jest swego rodzaju wyróżnieniem, bo umocowaniem do działania na rzecz interesu publicznego. Osoba pełniąca taką funkcję powinna działać w taki sposób, aby przyczyniać się do budowania zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Nieterminowe sporządzanie opinii takiemu celowi nie służy, zwłaszcza wówczas, gdy niemożność sporządzenia opinii nie jest sygnalizowana prezesowi sądu. W takich warunkach prezes, mający dbać o dobro wymiaru sprawiedliwości, jest uprawniony do zwolnienia z funkcji biegłego, zwłaszcza gdy biegły wykonuje nienależycie powierzone czynności.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja miała miejsce, zatem organy poprawnie oceniły stan faktyczny sprawy, który stanowił podstawę rozstrzygania. Odmienna ocena Sądu I instancji tego aspektu sprawy narusza prawo, dlatego skargę kasacyjną należało uwzględnić. Ponieważ stan faktyczny sprawy jest wyjaśniony Sąd II instancji orzekł merytorycznie oddalając skargę na podstawie art. 188 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 200 p.p.s.a.