Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 234/10, wydanym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów, oddalono skargę.
Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), Starosta P. cofnął J. W., zwanemu dalej "skarżącym", uprawnienie diagnosty nr [...] do wykonywania badań technicznych pojazdów, wydane w dniu [...] sierpnia 2000 r. W myśl tego przepisu starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.
Jak ustalono w postępowaniu administracyjnym, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. II Wydział Karny z dnia [...] stycznia 2009 r. sygn. akt [...] w związku z popełnieniem przez skarżącego przestępstwa z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 91 § 1 kk wymierzono skarżącemu karę pozbawienia wolności, warunkowo ją zawieszając. Podstawę faktyczną skazującego wyroku karnego stanowiło ustalenie poświadczenia przez skarżącego nieprawdy w dowodach rejestracyjnych pojazdów, bez przeprowadzenia badań technicznych.
Rozpoznając odwołanie skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Według organu odwoławczego dokonywanie przez skarżącego w dowodach rejestracyjnych wpisów bez przeprowadzenia badań technicznych stanowiło przejaw dopuszczenia się czynu, o którym mowa w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Decyzja wydana w trybie tego przepisu ma charakter decyzji związanej. Organ powołał się na stanowisko zajęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1450/07, w świetle którego, "skoro więc brzmienie art. 84 ust. 3 upoważnia organ do cofnięcia uprawnień na podstawie li tylko własnych ustaleń kontrolnych, to tym bardziej logiczne jest, iż skutek taki musi wywoływać stwierdzający dopuszczenie się czynu zabronionego prawomocny wyrok sądu".
Za bez znaczenia dla wyniku sprawy organ uznał wyjaśnienia skarżącego, który usprawiedliwiał swoje zachowanie poleceniami pracodawcy, nie uzyskiwaniem z tego tytułu korzyści majątkowych, znajomością stanów technicznych niektórych pojazdów, a także brakiem orzeczenia względem niego przez sąd karny zakazu wykonywania zawodu.
W następstwie skargi skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., jak to wskazano na wstępie, skargę tę oddalił.
Celem przepisu art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, gdyż ich działalność stanowi zagrożenia dla wszystkich uczestników ruchu drogowego.
Wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do dokonywania badań technicznych poprzedziło postępowanie administracyjne, oparte na wynikach przeprowadzonej kontroli Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów, w której zatrudniony jest skarżący, oraz na wspomnianym wyroku Sądu Rejonowego w P. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia organów w przedmiocie naruszenia przez skarżącego przepisu art. 84 ust. 3 powołanej ustawy przez wpisanie do dokumentacji elektronicznej stacji diagnostycznej oraz w dowodach rejestracyjnych pozytywnego wyniku okresowych badań technicznych pomimo odstąpienia od ich przeprowadzenia. Okoliczności te potwierdziła zarówno kontrola organu, jak i omawiany wyrok sądu karnego. Dla oceny możliwości zastosowania względem skarżącego sankcji administracyjnej, polegającej na cofnięciu uprawnień diagnosty, nie ma istotnego znaczenia forma powzięcia przez organ informacji uzasadniającej tę sankcje, jaką był wyrok sądu karnego, potwierdzony następnie czynnościami kontrolnymi organu.
W ocenie Sądu, brak orzeczenia przez sąd karny o zakazie wykonywania zawodu diagnosty nie zamyka organowi drogi do przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, a następnie wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia diagnosty.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił również argumentacji skarżącego, usprawiedliwiającego swoje zachowanie, w szczególności zaś poleceniami pracodawcy, gdyż diagnosta samodzielnie wykonuje swoje czynności, zaś przepis prawa, który stanowi podstawę cofnięcia uprawnienia diagnoście, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, albowiem stwierdzenie uchybień określonych w tym przepisie zawsze skutkuje zastosowaniem określonych w nim sankcji.
Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna w pierwszej kolejności zarzuca naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 83b ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza możliwość wydania decyzji cofającej diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych pojazdów jedynie na podstawie wyroku skazującego, który nie był oparty na wynikach kontroli przeprowadzonej przez starostę. Nie można bowiem pominąć w toku kontroli przeprowadzanej na podstawie art. 83b ust. 2 pkt 1 wspomnianej ustawy wszystkich dokumentów mogących mieć znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Nie godzi się jednocześnie opierać decyzji na faktach domniemanych i budzących wątpliwości. Prawidłowa wykładnia wskazanej normy nie może prowadzić do wydania decyzji w oparciu o wadliwie zgromadzony materiał dowodowy.
Skarga kasacyjna zarzuca także:
- a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 6, art. 106 § 3 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o przesłuchanie pozostałych osób skazanych powołanym wyrokiem na okoliczność wyjaśnienia kwestii zmuszania skarżącego do dokonywania zarzucanych mu czynów. Organ pierwszej instancji nie podjął trudu przeprowadzenia dowodów z zeznań tych świadków. Również Sąd pierwszej instancji odmówił przeprowadzania dowodów z akt sprawy sądowej, w której wydano wyrok skazujący wobec skarżącego;
- b) naruszenie art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 61 § 4, art. 39 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji braku prawidłowego zawiadomienia strony o wszczęciu przedmiotowego postępowania, co w rezultacie pozbawiło skarżącego możności obrony swych praw.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentuje się wszczęcie przez organ administracji kontroli przeciwko przedsiębiorcy, co zdaniem skarżącego było niewystarczające dla zastosowania względem niego sankcji, jaką było cofnięcie uprawnień diagnosty. Wskazuje się również na brak zastrzeżeń co do działalności stacji diagnostycznej we wcześniejszych kontrolach przeprowadzanych przez organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
Co wymaga podkreślenia, w świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowanie przez sądy administracyjne wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej dokonywane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Innymi słowy kontrola ta ogranicza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oparcie tej kontroli na innych kryteriach, np. celowości, słuszności, jest niedopuszczalne, chyba że ustawa szczególna nie stanowi inaczej. Jednakże w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak jest ustawy szczególnej, pozwalającej na rozpoznanie sprawy według innych kryteriów, niż zgodność z prawem. Odnosi się to także do kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym, jak to już wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej, według powołanych wyżej kryteriów, skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania.
W niniejszej sprawie, co wymaga podkreślenia, w następstwie ustaleń zawartych w omawianym wyroku organ wszczął postępowanie administracyjne, zarówno w stosunku do przedsiębiorcy, co miało miejsce w dniu [...] października 2009 r., jak i względem skarżącego, co dokonano pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Skarżący brał udział w czynnościach kontrolnych w dniu [...] listopada 2009 r., składając wyjaśnienia na okoliczność wpisywania pozytywnego wyniku badań pojazdu bez przeprowadzenia stosownych badań. Skarżącemu zapewniono też prawo brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z czego skorzystał, składając pisma procesowe do akt sprawy. Skarżący nie został więc pozbawiony prawa do obrony.
W sprawie nie ma istotnego znaczenia okoliczność, do której skarżący przywiązuje nadmierne znaczenie, że wcześniejsza kontrola, poprzedzająca omawiany wyrok, nie wykazała nieprawidłowości w działalności skarżącego jako diagnosty. Dla zastosowania względem skarżącego sankcji cofnięcia uprawnień diagnosty, stosownie do przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wystarczające jest powzięcie przez organ faktów uzasadniających zastosowanie wspomnianej sankcji z innego wiarygodnego źródła niż kontrola, a takim niewątpliwie jest prawomocny wyrok, skazujący skarżącego za poświadczenie, jako diagnosta, nieprawdy. Późniejszy protokół z dnia [...] listopada 2009 r., w którym skarżący brał udział, potwierdził ustalenia faktyczne sądu karnego w kwestiach poświadczania przez skarżącego nieprawdy. Fakty te, zresztą bezsporne w sprawie, wyczerpywały hipotezę przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiącego podstawę prawną decyzji cofającej skarżącemu uprawnienia diagnosty.
Z powyższych względów nie znajduje uzasadnienia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zarzucanych przepisów postępowania.
Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 83b ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wymaga podkreślenia, iż wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami stanowi przejaw deliktu administracyjnego. Dla istoty deliktu administracyjnego nie ma istotnego znaczenia, czy poświadczając nieprawdę można, czy też nie, przypisać winę sprawcy tego deliktu. O delikcie, skutkującym z mocy prawa cofnięcie uprawnień diagnosty, decyduje obiektywny stan rzeczy, jakim jest fakt poświadczenia przez diagnostę nieprawdy w okolicznościach wskazanych w przepisie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, na podstawie powołanego wyżej przepisu decyzja cofająca uprawnienie diagnosty ma charakter tzw. decyzji związanej, a więc nakładającej na organ obowiązek cofnięcia wspomnianego uprawnienia, jeżeli zaistnieje fakt poświadczenia przez diagnostę nieprawdy, co w sprawie miało miejsce. Dlatego tłumaczenia skarżącego, iż poświadczając nieprawdę działał na polecenie, czy pod presją pracodawcy, nie mają wpływu na powinność organu w zakresie cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty. To bowiem diagnosta, nie zaś pracodawca, stwierdza prawem wymagany stan techniczny pojazdu, dopuszczający go do ruchu na drogach publicznych. Toteż intencje, jakimi kierował się skarżący poświadczając nieprawdę, nie mają wpływu na jego odpowiedzialność wynikającą z przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Z powyższych względów skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).