Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 662/09, oddalił skargę E. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji powołał się na następujące ustalenia organów administracji.
W dniu [...] stycznia 2007 r. o godzinie [...] w W. na przystanku nr [...] przy D. W. poddano kontroli pojazd należący do przedsiębiorstwa P. A. W. J., marki K., o nr rej. [...], kierowany przez E. J. Podczas kontroli E. J. okazał m.in. wypis nr [...] z licencji nr [...] wystawionej dla przedsiębiorstwa P. A. W. J., zezwolenie nr [...] na wykonywanie zarobkowego przewozu osób: przewozy regularne na linii W. – R. – Cz., wystawione dla przedsiębiorstwa P. T. R. J. oraz zaświadczenie lekarskie dotyczące E. J. M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nałożył na E. J. karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych i umorzył postępowanie w stosunku do W. J. Organ pierwszej instancji ustalił, że E. J. w dniu kontroli wykonywał zarobkowy transport drogowy osób, co potwierdza wykonany wydruk z kasy fiskalnej. Potwierdził to również sam skarżący, zeznając jako świadek, że wyjechał do W. w celu wykonywania regularnego przewozu na trasie R. – W. oraz, że zamontowana w pojeździe kasa fiskalna jest jego własnością.
Organ uznał za niezasadne powoływanie się przez skarżącego na fakt, że w protokole kontroli znajduje się zapis, iż przewoźnikiem był przedsiębiorca R. J., gdyż zapis ten nosi cechy oczywistej omyłki w oznaczeniu imienia strony, zgromadzone w czasie kontroli dokumenty, w szczególności wydruk z kasy fiskalnej, jednoznacznie dowodzą, że przewoźnikiem był E. J. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. Starostwo Powiatowe w W. poinformowało, że zatrzymany do kontroli pojazd o nr rej [...], nie został wpisany do posiadanej przez stronę licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób.
W ocenie organu powoływanie się przez stronę, na fakt, że pojazd został zgłoszony do licencji wystawionej dla R. J. jest niezasadne, gdyż przewoźnikiem był skarżący i to do jego licencji powinien być zgłoszony pojazd, a zgłoszenie pojazdu do licencji innego przedsiębiorcy nie ma żadnego znaczenia dla odpowiedzialności strony.
Organ ustalił także, że w czasie kontroli kierujący okazał jedynie zaświadczenie lekarskie ważne od dnia [...] czerwca 2006 r. do maja 2008 r. i nie okazał oświadczenia potwierdzającego spełnienie warunków określonych ustawą oraz zaświadczenia o przebytych badaniach psychologicznych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo organ pierwszej instancji stwierdził, że miało miejsce wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne. Ponadto nie budzi wątpliwości nałożenie kary pieniężnej za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia. Warunkiem ważności zezwolenia jest posiadanie aktualnego rozkładu jazdy, a strona takiego rozkładu nie posiadała. Organ odwoławczy nie dał wiary oświadczeniu skarżącego, że w dniu kontroli nie wykonywał on przewozu regularnego, lecz pojechał do W. wykupić lekarstwa dla chorej żony i trójki dzieci.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący sam zeznał, iż wykonywał transport osób na linii regularnej. Świadczą o tym również okazane do kontroli dokumenty. W takim wypadku zmiana stanowiska strony musi być potraktowana jako próba uniknięcia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę stwierdził, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym, ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 roku, z tym, że rozdział 9 wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2001 r., z wyjątkiem art. 68-75 i art. 80-82, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Kontrola miała miejsce w dniu 2 stycznia 2007 r., a więc ustawa o transporcie drogowym jest obowiązującym aktem prawnym w sprawie. Sąd zauważył, że sankcja za naruszenia przewidziana jest w art. 92 ust. 1 cyt. ustawy, a zgodnie z art. 92 ust. 4 wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W przypadku odpowiedzialności określonej w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym sam fakt naruszenia prawa stanowi podstawę do zastosowania sankcji.
Sąd pierwszej instancji zrelacjonował następnie stan prawny w zakresie wykonywania transportu drogowego, w tym warunki określone w art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 3 pkt 8, art. 11 ust. 3, art. 14 ust. 1.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona w dniu kontroli wykonywała zarobkowy transport drogowy osób, co potwierdza wydruk z kasy fiskalnej, zgodnie z którym przewóz wykonywał E. J., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Potwierdził to również sam skarżący, zeznając do protokołu przesłuchania świadka, że wyjechał do W. w celu wykonywania regularnego przewozu na trasie R. – W. oraz, że zamontowana w pojeździe kasa fiskalna jest jego własnością. Zdaniem Sądu, zapis w protokole kontroli, że przewoźnikiem był przedsiębiorca R. J. jest oczywistą omyłką, jaką popełnił organ I instancji w oznaczeniu strony, z czego ostatecznie się wycofał.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, a ponadto w transporcie drogowym osób przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie i formularz jazdy lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy.
Następnie Sąd zrelacjonował obowiązki kierowcy wykonującego przewóz drogowy, wynikające z przepisów art. 18 ust. 1, art. 39 k, art. 39 m ustawy o transporcie drogowym, art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, art. 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85.
Sąd zwrócił uwagę na charakter decyzji związanych z przekroczeniem przepisów o transporcie drogowym, gdyż decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego mają charakter szczególny. Są to w ocenie Sądu decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji luzów interpretacyjnych. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie administracyjne określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania, jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest przede wszystkim stwierdzenie faktu zaistnienia deliktu administracyjnego i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn - przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek odpowiedzialności zobowiązuje właściwy organ do wymierzenia kary.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji podstawowe znaczenie mają więc ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia i to zostało dokonane. Sąd stwierdził, że na tle ustaleń dokonanych w sprawie w postępowaniu przeprowadzonym przez organy inspekcji drogowej, należało uznać za udowodnione, że prowadzący pojazd naruszył wskazane wyżej przepisy. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwego przepisu załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Od tego wyroku skargę kasacyjną złożył E. J. i zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu orzeczeniu wnoszący skargę zarzucił:
- I. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 5 ustawy z dnia 17 listopada 2006 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z roku 2006 nr 235 poz. 1701) oraz art. 39k i art. 39m ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym - poprzez ich zastosowanie mimo nieobowiązywania w dacie kontroli;
- 2. art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym - poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie; II. naruszenie przepisów postępowania - art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez wyprowadzenie wadliwych wniosków ze stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji oddalenie skargi która powinna zostać uwzględniona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest data przeprowadzonej kontroli pojazdu marki [...], o nr rej. [...], stanowiącego składnik przedsiębiorstwa oznaczonego jako P. A. W. J. Kontrola ta przeprowadzona została w dniu [...] stycznia 2007 r. w W. na przystanku nr [...] przy D. W., przy czym w czasie kontroli opisany wyżej pojazd kierowany był przez E. J. Data tej kontroli jest okolicznością faktyczną, która miała oczywisty wpływ na rozstrzygnięcie, a to z uwagi na obowiązujący w tej dacie stan prawny, czego nie zauważył Sąd pierwszej instancji, pomimo podniesienia w tym zakresie zarzutu w uzasadnieniu skargi.
Zauważyć należy, że w dniu [...] stycznia 2007 r. nie upłynął jeszcze określony w art. 9 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z roku 2006 nr 235 poz. 1701) termin wejścia w życie tej ustawy, bowiem ustawa ta weszła w życie z dniem 3 stycznia 2007 r., a więc w następnym dniu po dniu przeprowadzonej kontroli. Podkreślić należy, że w dniu [...] stycznia 2007 r. ustawa z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (aktualny tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) obowiązywała w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz.U. Nr 175, poz. 1462), wprowadzającą zmiany w tekście jednolitym ustawy o transporcie drogowym ogłoszonym w dniu 17 września 2004 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 2088).
Oznacza to, że w dniu kontroli nie obowiązywał zarówno przepis art. 5 cyt. ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jak i przepisy art. 39k i 39m ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym.
W świetle powyższego wadliwy jest pogląd Sądu pierwszej instancji, że E. J. naruszył wskazane przepisy skoro określone w nich normy prawne, kreujące stosowne obowiązki, nie zostały w dacie kontroli wprowadzone do obowiązującego porządku prawnego.
W tym stanie rzeczy zarzut skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego przez bezpodstawne zastosowanie art. 5 cyt. ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jak też art. 39k i art. 39m cyt. ustawy o transporcie drogowym, uznać należy za usprawiedliwiony.
Stwierdzone wyżej uchybienie Sądu pierwszej instancji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku, przy czym obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wskazanie ponadto, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie w pełni odpowiada wymaganiom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem nie uwzględnia obowiązku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
Uchybienie to, wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, nie wymaga jednak pogłębionej analizy, gdyż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji będzie mógł w pełnym zakresie zrealizować obowiązek właściwego uzasadnienia wyroku, zgodnie z wymaganiami art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie.