Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA w Białymstoku lub Sąd I instancji) oddalił skargę H F P Sp. z o.o. w W (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B (dalej: Dyrektor) z dnia [..] października 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że 9 lipca 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w lokalu w Sejnach w zakresie przestrzegania ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz.612) dalej: u.g.h. Na podstawie wykonanych czynności, w tym przeprowadzonego eksperymentu oraz oględzin, stwierdzono, że gry urządzane na automacie APEX, należącym do skarżącej spółki, mają charakter gier hazardowych. Gry urządzane na automacie mają charakter gier losowych, których wynik jest niezależny od gracza. Organ ustalił, że użytkownikiem urządzenia jest skarżąca spółka, która jest też podmiotem urządzającym gry. Do materiału dowodowego włączono umowę o prowadzeniu wspólnego przedsięwzięcia w zakresie urządzania gier na automatach, łączącą skarżącą z inną spółką. Zgodnie z tą umową do zakresu działania skarżącej należy organizowanie gier rozrywkowych włącznie z dostarczeniem urządzeń do gier rozrywkowych do lokali na terenie województwa podlaskiego. Natomiast do zakresu działania drugiej strony umowy należy wyszukiwanie lokalizacji pod instalację w nich urządzeń do gier rozrywkowych.
Decyzją z dnia [..] sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12 000 złotych z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Decyzją z dnia [..] października 2016 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
WSA w Białymstoku oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd I instancji stwierdził, że na ocenę prawną sprawy bezpośredni wpływ miała treść uchwały NSA z dnia 16 maja 2016r. o sygn. II GPS 1/16. Treść podjętej uchwały usunęła dotychczasową rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach przypisywania podmiotom urządzającym gry hazardowe na automatach poza kasynami odpowiedzialność pieniężną, a wyrażone uchwałą abstrakcyjną stanowisko jest wiążące dla sądów administracyjnych.
W świetle uchwały 7 sędziów NSA zastosowana wobec skarżącej spółki sankcja finansowa z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może być stosowana samodzielnie tj. bez powiązania z przepisem technicznym art. 14 ust. 1 u.g.h., który w brzmieniu pierwotnym nie był poddany notyfikacji Komisji Europejskiej. Z uchwały wynika, że jedynym faktem prawotwórczym wymagającym ustalenia dla zastosowania wyżej wymienionej sankcji, jest okoliczność "urządzania gier na automatach poza kasynem".
W ocenie Sądu I instancji organ zasadnie uznał skarżącą spółkę za podmiot urządzający gry na automatach, ponieważ to spółka eksploatowała skontrolowane urządzenie do gier. Skarżąca zawarła poprzez spółkę H F P (z którą łączy skarżącą generalna umowa o prowadzeniu wspólnego przedsięwzięcia w zakresie organizowania na terenie województwa podlaskiego gier na automatach) umowę z właścicielem lokalu położonego w Sejnach w sprawie odpłatnego wydzierżawienia powierzchni lokalu pod ustawienie automatu do gier. Automat został zainstalowany w lokalu za odpłatnością ryczałtową wypłacaną co miesiąc.
WSA w Białymstoku przypomniał, że karze pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem podlega każdy podmiot, który taka grę urządza bez względu na formę prawną swego działania tj. zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, dla której przepisy odrębne przewidują podmiotowość prawną. W uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 maja 2016r. II GPS 1/16, w pełni został podtrzymany wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie P 32/12, wniosek, że "urządzającym grę hazardową" jest każdy podmiot, który taką grę organizuje, bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prowadzenia działalności regulowanej.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, które przyjęły, że skarżąca urządzała w skontrolowanym lokalu gry na automacie w rozumieniu u.g.h. Działała w celach komercyjnych, ponieważ udział w grze uzależniony był od wpłaty gotówki a zatem działalność nastawiona była na uzyskanie korzyści materialnych.
Spółka zaskarżyła wyrok w całości domagając się jego uchylenia i na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Suwałkach z dnia 8 sierpnia 2016 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:
- I. Prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
- 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry poprzez jego zastosowanie wobec Skarżącej w niniejszej sprawie, podczas gdy powołany przepis łącznie z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm.) i w konsekwencji braku notyfikacji projektu u.g.h. i wskazanej regulacji technicznej Komisji Europejskiej przepis ten nie może być stosowany wobec jednostek, a jednostka ma prawo powołać się przed organami administracji lub sądami na ten brak notyfikacji;
- 2) art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w związku z art. 9 i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 14 ust. 1 oraz 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez brak odmowy zastosowania normy krajowej (zakaz urządzania gier na automatach poza kasynem gry) kolidującej z prawem unijnym (dyrektywa 98/34/WE).
- II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucam naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa przejawiające się w tym, że WSA w Białymstoku w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji nie dostrzegł naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty podnoszące naruszenie przepisów procesowych, a dopiero w dalszej naruszenie prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego jest zależna od ustalenia, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
Zdaniem NSA nietrafny jest podniesiony w tej skardze zarzut wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Spółka zarzuca naruszenie art. 3 § 1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 o.p. przejawiające się w tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji nie dostrzegł naruszenia przez organ zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych. Zdaniem Sądu II instancji pogłębianie zaufania polega przede wszystkim na tym, że organy swoim działaniem budują przeświadczenie, że działają legalnie, a tym samym konkretyzyją prawne konsekwencje w stosunku do podmiotów, które naruszają prawo.
Zatem okreslanie prawnych konsekwencji działań naruszających prawo zawsze buduje zaufanie do organu, bo wskazuje, że organ zrobi tyle i aż tyle na ile wskazuje norma prawna. W rozpoznawanej sprawie organy celne tak działały, a to oznacza, że Sąd I instanjci akceptując takie działania nie naruszył przepisów wskazanych w zarzucie
Zdaniem NSA nietrafne są również podniesione przez spółkę zarzuty odnoszące się do naruszeń prawa materialnego. W tym miejscu należy wskazać, że skarga kasacyjna odnosi się do problematyki przesądzonej w orzecznictwie, w której funkcjonuje utrwalona praktyka, którą należy podzielić. Trafnie w tym zakresie wypowiedział się Sąd I instancji w skarżonym wyroku, że możliwość stosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w stosunku do podmiotów urządzających gry na automatach poza kasynem gry i związku togo przepisu z art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz technicznego charakteru art. 89 ust1 i ust. 2 u.g.h. zostały przesądzone uchwałą NSA z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16 (CBOSA). W tym zakresie Sąd II instancji nie widzi powodów ani podstaw do odstępowania od wskazanego w uchwale sposobu rozumienia podnoszonych przez spółkę problemów. Zapewne takimi podstawami nie są i nie mogą być stanowiska doktryny, bo sądy orzekają na podstawie prawa, a nie opinio communis doctorum, co powinno być oczywiste dla strony skarżącej kasacyjnie, zwłaszcza, że rozpoznawana skarga jest profesjonalnym środkiem prawnym, a profesjonalizm wymaga respektowania określonych reguł i zasad związanych z funkcjonowaniem porządku prawnego.
Wobec szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do treści wskazanej uchwały, NSA uznaje za zbędne powtarzenie zawartych w tej uchwale tez podkreślając tylko, że w pełni je podziela. Jednocześnie zauważa, że zarzuty materialne skargi kasacyjnej nie tylko są merytorycznie nietrafne ale i formalnie wadliwe. Wprawdzie ten rodzaj wad nie dawał Sądowi II instancji podstaw do odrzucenia skargi ze względu na treść uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSA i WSA nr 1/2010, poz. 1, ale ich istnienie obniża profesjonalny poziom rozpoznawanego środka. NSA podkreśla, że Sąd I instancji nie jest organem więc nie stosuje materialnego prawa administracyjnego wprost do określenia skutków stosunku prawnego. Sąd ten tylko kontroluje stosowanie takich przepisów. Oczywiście taka kontrola może być wadliwa, ale wtedy zarzut ma być budowany na podstawie art. 151 albo 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.