Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi A B (dalej: skarżący) na postanowienie Głównego Geodety Kraju (dalej: Geodeta) z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie sprostowania z urzędu omyłki pisarskiej uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [..] stycznia 2017 r.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że postanowieniem z dnia [..] stycznia 2017 r. Geodeta działając na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.), dalej: k.p.a., z urzędu sprostował omyłkę pisarską we własnej decyzji z dnia 29 listopada 2016 r. w następujący sposób:
W podstawie prawnej decyzji, sformułowanie " art. 44 ust. 1 i 45f ust. 1 ustawy...", zastąpić sformułowaniem "art. 44a ust. 4 ustawy...".
Postanowieniem z dnia [..] lutego 2016 r. Geodeta po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy postanowienie z dnia z dnia [..] stycznia 2017 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że błąd w podstawie prawnej decyzji był oczywistą omyłką pisarską.
WSA w Warszawie uwzględnił skargę na powyższe postanowienie. Sąd I instancji stwierdził, że Geodeta przekroczył zakres działania wyznaczony przez art. 113 § 1 k.p.a. Z powołanego przepisu wynika możliwość sprostowania jedynie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Sprostowanie decyzji nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem, bowiem określona nim klasyfikacja wad decyzji podlegających sprostowaniu jest wyczerpująca.
Nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiot sprostowania oczywistego błędu (oczywistej omyłki) nie może odnosić się, ani do elementów stanu faktycznego sprawy, jako pierwotnie błędnie wskazanych, ani też do podstawy prawnej decyzji, czy też zastosowanego przepisu prawa, jako pierwotnie błędnie skazanych.
Sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne - a więc błędy i omyłki nieposiadające cechy oczywistości, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej.
W ocenie Sądu I instancji organ błędnie zastosował art. 113 § 1 k.p.a. dokonując zmiany podstawy prawnej decyzji. Zdaniem Sądu wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.
Główny Geodeta Kraju zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:
- 1) prawa procesowego poprzez nieuzasadnione zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., tj. poprzez przyjęcie, że zaskarżone postanowienie narusza prawo i uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy norma stanowiona tym przepisem nie ma w sprawie zastosowania;
- 2) prawa materialnego - art. 113 § 1 k.p.a., poprzez błędne jego zastosowanie w sprawie - przez przyjęcie, że omyłkowe wskazanie w decyzji Geodety z 29 listopada 2016 r. przepisu jako stanowiącego podstawę prawną jej wydania, w sytuacji gdy z akt sprawy a także z innych elementów tej decyzji oraz z poprzedzającej ją decyzji tego organu z 11 sierpnia 2016 r. wynika jednoznacznie, że organ orzekał na podstawie innego przepisu, nie może być traktowane jako oczywista omyłka, podlegająca sprostowaniu;
- 3) prawa materialnego - art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że norma stanowiona tym przepisem wyklucza możliwość sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w podstawie prawnej decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Andrzej Bylica wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna Głównego Geodety Kraju oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do podniesionych w tej skardze zarzutów procesowych, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena sposobu stosowania prawa materialnego może być dokonywana tylko wtedy, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna Głównego Geodety Kraju nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
W ocenie NSA niezasadność rozpoznawanej skargi kasacyjnej ma dwa źródła. Jednym jest jej formalna wadliwość, która nie jest na tyle doniosła, by prowadzić do jej odrzucenia, ale jest tak znacząca, że ogranicza zakres kontroli kasacyjnej. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, przez to jest to środek profesjonalny. W konsekwencji oznacza to, że Sąd II instancji może rozpoznać sprawę tylko w granicach wyznaczonych przez stronę, które określone są poprawnie stawianymi zarzutami we właściwych podstawach kasacyjnych. Sposób ujęcia tych warunków jest dla NSA wiążący, co oznacza, że nie może z urzędu dokonywać modyfikacji stawianych zarzutów. Jedynym wyjątkiem jest ten, który wiąże się z wadliwością zarzutu, o ile w jego uzasadnieniu zostanie jednoznacznie wykazane jaka jest jego istota. Możliwość takiego działania Sądu I instancji wynika z treści uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010/poz. 1.
Dokonując oceny zarzutów stawianych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że zarzuty 2 i 3 podnoszą naruszenie prawa materialnego i wskazują art. 113 § 1 k.p.a. twierdząc, że przepis ten został naruszony przez błędną wykładnię i błędne stosowanie. Zdaniem NSA tak postawione zarzuty są formalnie wadliwe, bo w podstawie naruszenia prawa materialnego, a więc art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazują przepisy procesowe. Postawienie zarzutu w wadliwej podstawie kasacyjnej nie daje Sądowi II instancji żadnych możliwości do wypowiadania się na temat prawidłowości wyroku. Bez wątpienia art. 113 § 1 k.p.a. wskazując na przesłanki "ulepszenia" decyzji administracyjnej dotkniętej nieistotnymi wadami posiada swoją materię, więc treść, jednak żadną miarą przepis ten nie może być łączony z prawem materialnym.
Dodatkowo należy zauważyć także, że w skardze kasacyjnej w ramach tego zarzutu nie wskazano przepisów właściwych dla Sądu I instancji, które zostały przezeń naruszone. Na pewno Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 113 § 1 k.p.a. w żaden sposób, bo przecież Sąd I instancji nie stosował tego przepisu jako podstawy wyrokowania. Z tych powodów rozpoznawane zarzuty należało uznać za nietrafne.
Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia prawa procesowego. W jego ramach organ twierdzi, że Sąd I instancji niezasadnie stosował ten przepis i uchylił skarżone postanowienia. W orzecznictwie NSA przesądzona jest i nie budzi wątpliwości kwestia, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. nie może być samoistną podstawą kasacyjną. Dla skuteczności zarzutu opartego na tej normie prawnej konieczne jest połączenie tego przepisu z naruszeniem konkretnych przepisów procesowych, których naruszenia dopuścił się organ. Brak wskazania takich przepisów nie daje podstaw do oceny wyroku z punktu widzenia stawianego naruszenia.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.