Uzasadnienie
Postanowienie z 15 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę X. Spółki z ograniczona odpowiedzialnością sp. k. na informację Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie informacji o zawartości akt sprawy dotyczących kontroli.
Sąd I Instancji w uzasadnieniu przedstawił, że [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. poinformował skarżącą spółkę o stanie sprawy związanej z przeprowadzanymi kontrolami loterii promocyjnej "Sięgaj po szczere złoto". Poza czynnościami funkcjonariuszy celnych dokonywanymi w siedzibie spółki, organ wezwał stronę do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji dotyczącej prowadzonej loterii. Pełnomocnik skarżącej, ujmując informację Naczelnika Urzędu Celnego I w W. jako "postanowienie" wniósł na to pismo skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. W uzasadnieniu tej skargi powołał naruszenie licznych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), wskazał, że nie sposób uznać przeprowadzanych czynności kontrolnych funkcjonariuszy celnych a także zaskarżonego pisma Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. za postanowienie. W istocie w przedmiotowej sprawie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dopiero wydanie odpowiedniego rozstrzygnięcia formalnego w postępowaniu, a więc np. decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na stronę, otworzy spółce drogę sądowo-administracyjną.
Pełnomocnik skarżącej spółki złożył skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skargą kasacyjną zarzucono:
Na postawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucam:
- 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 84c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2015.584; dalej USDG), art. 84 ust. 9 USDG, art. 84c ust. 10 USDG, art. 84c ust. 13 USDG i art. 84c ust. 16 USDG poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że postępowanie prowadzone w związku z wniesieniem sprzeciwu przez Spółkę nie miało charakteru postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. 2013.267 ze zm.; dalej KPA), jak również iż w jego toku nie doszło do wydania postanowienia w postępowaniu administracyjnym, które mogłoby podlegać kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny, podczas gdy przepisy USDG wyraźnie wskazują, iż wniesienie sprzeciwu powoduje konieczność ustosunkowania się do niego przez Organ w toku postępowania w drodze wydania postanowienia, jak również wniesienie zażalenia na takie postanowienie powoduje konieczność rozpatrzenia tego zażalenia w drodze wydania postanowienia, przy czym nierozpatrzenie takiego zażalenia jest równoznaczne w skutkach z wydaniem przez Organ postanowienia uznającego słuszność takiego zażalenia, natomiast do postępowań związanych z wniesieniem przez przedsiębiorcę sprzeciwu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym więc przepisy dotyczące postępowania administracyjnego i dotyczące postanowień, a tym samym postępowanie to miało charakter postępowania administracyjnego i w jego toku doszło do wydania postanowienia, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. miał obowiązek skontrolować poprzez rozpatrzenie skargi wniesionej przez Spółkę,
- 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 124 § 1 i 2 KPA w zw. z art. 84c ust. 16 USDG w zw., z art. 84 ust. 9 USDG, art. 84c ust. 10 USDG, art. 84c ust. 13 USDG poprzez odmówienie charakteru postanowienia aktowi administracyjnemu z dnia 11 sierpnia 2015 r., wydanemu w toku postępowania związanego z wniesieniem przez Stronę skarżącą" sprzeciwu, mimo iż akt ten zawierał wszystkie cechy postanowienia, w szczególności zawierał minimalne wymogi dotyczące treści postanowienia, a tym samym podlegał rozpoznaniu przez sąd administracyjny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że doprowadziło do sytuacji, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej w "sprawie istotnej dla Strony skarżącej mimo braku uprawnienia do takiej odmowy,
- 2) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż istnieją podstawy do odrzucenia skargi z uwagi na to, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy wniesiona przez Stronę skarżącą skarga dotyczyła aktu administracyjnego będącego postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. miał obowiązek skargę tę rozpatrzyć, czego bezzasadnie nie uczynił, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że uniemożliwiło Stronie skarżącej przeprowadzenie kontroli zaskarżonego postanowienia Organu, a tym samym uniemożliwiło realizację przysługującego Stronie skarżącej prawa do sądu,
- 3) art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezzasadne wyłączenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. możliwości przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej wyrażającej się w postanowieniach wydanych w sprawie sprzeciwu wniesionego przez Stronę skarżącą w toku kontroli, który Strona skarżąca wniosła w oparciu o art. 84c ust. 1 USDG, jak również poprzez bezzasadne wyłączenie prawa Strony skarżącej do sądu i zamknięcie drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw Strony skarżącej, mimo konstytucyjnie zagwarantowanych uprawnień do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że doprowadziło odmowy podjęcia sądowej kontroli działań Organu i do naruszenia praw Spółki zagwarantowanych w Konstytucji, w szczególności prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd,
- 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w tym przepisie, w szczególności z uwagi na sporządzenia uzasadnienia w sposób lakoniczny, nieprzedstawienie stanu sprawy i stanowisk stron oraz niezawarcie w tym uzasadnieniu podstawy prawnej wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia oraz niezawarcie wyjaśnienia takiej podstawy prawnej, minio iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wprowadza jasne zasady dotyczące treści uzasadnień, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło Stronie skarżącej dokonanie należytej oceny. czynności podjętych w sprawie, w szczególności uniemożliwiło uznanie, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził należytą kontrolę postanowienia zaskarżonego skargą z dnia [...] września 2015 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła szczegółową argumentację wniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które okazały się nieusprawiedliwione.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 58 § 1 p.p.s.a. określa przyczyny odrzucenia skargi. W pkt. 1 powołanego przepisu przyjęto, że odrzucenie następuje jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art.
4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5). Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. została wniesiona na pismo informacyjne – informację - Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do oceny charakteru prawnego ww. pisma organu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza tego pisma pozwala na uznanie, że jest to pismo jedynie o charakterze informacyjnym. Z treści tego pisma nie wynika aby posiadało ono cechy właściwe dla postanowienia w rozumieniu art. 216 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 615). Uznać należy, że pismem tym Naczelnik udziela odpowiedzi skarżącej spółce.
Również trafnie Sąd I instancji ocenił, iż zaskarżone pismo nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), nie stanowi też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Oczywistym jest również, że nie jest to akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a. Nadto pismo to nie mieści się także w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W istocie zaskarżone pismo zawierało jedynie informację organu, który pisemnie informował skarżącą spółkę o zawartości akt sprawy, to jest o braku w nich postanowienia w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Zatem zaskarżone pismo miało charakter wyjaśnień udzielonych spółce w ramach wymiany korespondencji, co prowadzi do wniosku, że pismo to nie podlegało zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Wskazać bowiem należy, że samo udzielenie wyjaśnień i zajęcie stanowiska nie stanowi rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie.
Reasumując powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację i stanowisko Sądu I instancji, iż zaskarżone pismo nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co również oznacza, że trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny nie doszukał się również naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz przepisów Konstytucji RP, polegającego na sporządzeniu uzasadnienia w sposób niezgodny ze stanem faktycznym sprawy oraz z pominięciem norm materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego. Dokonując oceny uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd zauważa, że uzasadnienie to, spełnia w istocie wszystkie przesłanki ustawowe określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przede wszystkim jego treść odzwierciedla przyjętą przez sąd pierwszej instancji argumentację prawną. Rozważania prawne są zaś na tyle jasno i precyzyjnie sformułowane, że umożliwiają poznanie sposobu rozumowania sądu pierwszej instancji. Uzasadnienie to poddaje się również kontroli instancyjnej. Wobec powyższego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Uznając zatem, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
W zakresie żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Skoro skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę, a więc kończącego postępowanie w sprawie, to brak jest podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie kosztów postępowania.