Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1352/17 oddalił skargę H.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2017 r. o nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 128 ze zm.; dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm.; dalej: u.d.p.), po rozpatrzeniu odwołania H.B. utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15 000 (słownie: piętnaście tysięcy) złotych. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2017 r. na drodze krajowej nr 5 w [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki Volvo o nr rej. [...], dwuosiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...] i trzyosiowej przyczepy o nr rej. [...].
Zespołem pojazdów kierował H.B., który jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie Żary–Gdynia z ładunkiem szkliwa sodowego w dwóch kontenerach (ładunek podzielny).
Organ podkreślił, że przedmiotem kontroli był siedmioosiowy zespół pojazdów składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki Volvo o nr rej. [...], dwuosiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...] i trzyosiowej przyczepy o nr rej. [...]. Okoliczność nieokazania przez kontrolowanego kierowcę dowodu rejestracyjnego dla naczepy o nr rej. [...] pozostaje bez znaczenia. Podczas kontroli przeprowadzono oględziny, w wyniku których stwierdzono, że na ramach naczepy i przyczepy znajdowała się dwa różne numery VIN, tj. na pierwszej części (tj. na naczepie) znajdował się numer VIN: [...], natomiast na przyczepie nr VIN: [...].
W ocenie organu odwoławczego do kontroli został zatrzymany pojazd składający się z trzech członów z odrębnymi numerami VIN i numerami rejestracyjnymi. Pomimo złączenia naczepy i przyczepy, w świetle prawa były to odrębne pojazdy. Naczepa mogła być wykorzystywana jako samodzielny pojazd. Fakt wpisania w treści dowodu rejestracyjnego adnotacji urzędowej o treści, iż naczepa składa się z dwóch części, w żaden sposób nie świadczy, iż oba człony, w treści dowodu rejestracyjnego określane jako naczepy, tworzą jedną naczepę i należy je kwalifikować konstrukcyjnie jako jedną naczepę. Organ zaznaczył, że w przypadku takiego połączenia pojazdów ten ostatni pojazd w "zestawie" jest typową 3-osiową przyczepą ciężarową z osią centralną, czyli zgodnie z definicją wskazaną w art. 2 pkt 50 p.r.d., pojazdem bez silnika, przystosowanym do łączenia go z innym pojazdem. Tego rodzaju pojazd nie spełnia definicji naczepy podanej w art. 2 pkt 52 p.r.d., zgodnie z którą naczepą jest przyczepa, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd. Jest natomiast pojazdem bez silnika przystosowanym do łączenia go z innym pojazdem, czyli jest przyczepą.
Organ wskazał, że w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu znajdują się nie odpowiadające stanowi faktycznemu wpisy określające: 1) rodzaj pojazdu: naczepa ciężarowa oraz 2) liczbę osi (L):5. W rzeczywistości przecież pojazd jest przyczepą o liczbie osi 3. Przepis zawarty w art. 62 ust. 4 p.r.d. w sposób jednoznaczny wskazuje, że zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny z 2 pojazdów. Ponadto organ zaznaczył, że definicja "pojazdu członowego" wskazana w art. 2 pkt 35 p.r.d., w sposób jednoznaczny określa, że jest to zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą, tj. z jedną naczepą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wskazanym na wstępie oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo zakwalifikowały naczepy:
- – naczepę o nr rej. [...] nr VIN [...],
- – naczepę o nr rej. [...] nr VIN [...] – jako dwa pojazdy, a nie jeden pojazd, jak podnosi skarżący, powołując się na "wpis urzędowy".
Zdaniem Sądu pierwszej instancji zasadą jest, stosownie do art. 62 ust. 4 i 4b p.r.d., że zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny – z 2 pojazdów. Natomiast przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d.
Sąd zaznaczył, że naczepa kontenerowa o nr rej. [....], wchodząca w skład kontrolowanego pojazdu członowego faktycznie składa się z dwóch części, a nie z dwóch pojazdów, z których pierwsza część posiada dwie osie, natomiast druga część tej naczepy posiada trzy osie i nie jest w stanie poruszać się samodzielnie po drodze bez podłączenia go do pojazdu poprzedzającego, zdaniem Sądu nie ma znaczenia w sprawie. Ustawa, zgodnie z przytoczoną definicją, nie wymaga aby pojazd był w stanie samodzielnie poruszać się po drodze. Fakt, że środek transportu o nr rej. [...] nie jest w stanie samodzielnie poruszać się po drodze bez pojazdu poprzedzającego, nie stanowi o możliwości zakwalifikowania tych środków transportu jako osobnych pojazdów. Kwestia liczby osi także nie może przesądzać o kwalifikacji środka transportu jako osobnego pojazdu. Pojazd ten bowiem, co do zasady, może być sprzęgnięty z inną naczepą o takiej samej konstrukcji, jak naczepa stanowiąca element środkowy zespołu pojazdów. Istnieje możliwość połączenia z innym pojazdem o takiej samej konstrukcji zaczepu i utworzenia w ten sposób innego zespołu pojazdów.
Skargą kasacyjną skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- a) art. 2 pkt 35a w związku z art. 62 ust. 4 i 4b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w szczególność poprzez uznanie, że w dniu kontroli miał miejsce przewóz wykonywany pojazdem nienormatywnym – pojazdem trzyczłonowym;
- b) § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli) w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia – poprzez przyjęcie, że dopuszczalna masa całkowita zestawu 8-osiowego wynosi 40 ton.
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 76 § 1 k.p.a., poprzez zakwestionowanie faktów wynikających z treści dokumentów urzędowych – dowodów rejestracyjnych naczepy – bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów przeciwnych;
- b) art. 81 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji gdy wymagają tego okoliczności faktyczne sprawy, zwłaszcza w świetle dowolnego kwestionowania przez organ opinii złożonej przez rzeczoznawcę powołanego przez stronę postępowania;
- c) art. 145 k.p.a., poprzez zakwestionowanie decyzji o rejestracji pojazdów bez uprzedniego wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdów;
- d) art. 7 k.p.a. przez nałożenie kary na obywatela, który działał w oparciu o prawomocną decyzję wydaną przez uprawniony organ, będąc przekonany że nie narusza przepisów prawa;
- e) art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
- 3) błędne ustalenia faktyczne:
- a) na skutek wskazanych powyżej błędów organ niezasadnie ustalił, że wykonywano przewóz pojazdem trzyczłonowym.
Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna H.B. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do podniesionych w tej skardze zarzutów procesowych, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana tylko w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo gdy nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
W ocenie NSA nietrafny jest podniesiony przez stronę zarzut naruszenia przepisów procesowych. Strona ujmuje to naruszenie jako błąd w ustaleniach faktycznych, przy czym dopatruje się tego błędu w przyjęciu, że przejazd wykonywany był pojazdem trójczłonowym, a nie dwuczłonowym, na co wskazywały zebrane w sprawie dowody. Jednocześnie nie wskazuje w ramach tego zarzutu, które przepisy zostały naruszone przez organy i Sąd I instancji, odsyłając w tym zakresie do przepisów procesowych wskazanych w ramach naruszeń prawa materialnego.
Dokonując oceny tak sformułowanego zarzutu należy stwierdzić, że jest on niezasadny, bo wadliwy formalnie. Skarga kasacyjna, jako sformalizowany środek prawny, dla swej skuteczności wymaga spełnienia prawem określonych warunków. Do nich należy wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie. Zarzuty kasacyjne mają odnosić się do konkretnie naruszonych przepisów, które naruszył Sąd I instancji i organy. Z kolei uzasadnienie zarzutów ma wyjaśnić na czym polegało niewłaściwe stosowanie tych przepisów i jakie były tego skutki dla rozstrzygnięcia, bowiem w przypadku naruszeń prawa procesowego tylko naruszenia istotne mogą być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie zarzut procesowy nie spełnia tych warunków, gdyż nie wskazuje przepisów naruszonych przez Sąd I instancji. Nie czyni tego także w stosunku do organów. Natomiast odsyła do przepisów wymienionych w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że zarzuty stawiane w niewłaściwej podstawie kasacyjnej nie mogą być podstawą kontroli skarżonego wyroku. Zachowanie właściwych reguł związanych z kwestionowaniem wyroku Sądu I instancji jest warunkiem koniecznym skuteczności skargi kasacyjnej. Przede wszystkim dlatego, że skarga ta wyznacza granice kontroli kasacyjnej, co oznacza, że postępowanie kasacyjne może się toczyć tylko w ramach, jakie wyznaczyła skarga kasacyjna. Z tego powodu skarga kasacyjna jest profesjonalnym środkiem prawnym. Z tych wszystkich względów rozpoznawany zarzut procesowy, odnoszący się do naruszeń prawa objętych podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 1 nie mógł być uwzględniony.
Zdaniem NSA niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa procesowego oparty na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W tym przypadku zarzut został sformułowany poprawnie od strony formalnej, ale jest nietrafny. Strona w ramach tego zarzutu podnosi naruszenie art. 76 § 1, art. 81, art. 145, art. 7 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., konsekwencją których było wadliwe przyjęcie, że przejazd był wykonywany pojazdem trójczłonowym, a nie dwuczłonowym, chociaż dwuczłonowość pojazdu wynikała z dowodów rejestracyjnych naczepy, mogła wynikać z opinii biegłego i była potwierdzona decyzją rejestracyjną.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, że jest on nietrafny. Przede wszystkim wskazać należy, co uczynił Sąd I instancji, że obie naczepy posiadały odrębne tablice rejestracyjne, różne numery VIN, co jednoznacznie wskazuje, że były odrębnymi pojazdami. Dodatkowo podnieść trzeba, że w postępowaniu o nałożenie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym stan faktyczny ustalany jest na podstawie całokształtu dowodów zebranych przez organ. Zatem wszystkie środki dowodowe podlegają ocenie z odniesieniem do konkretnych okoliczności sprawy. Rację ma skarżący kasacyjnie, że dokument urzędowy korzysta ze "specjalnej" mocy dowodowej. Jednak nie zauważa on, że przeciwko treści dokumentu może być przeprowadzony dowód przeciwny, co wynika z treści art. 76 § 3 k.p.a. Zatem rozpoznawany zarzut nie mógł zostać uznany za skuteczny.
Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego, a więc art. 2 pkt 35a w związku z art. 62 ust. 4 i 4b p.r.d., zatem błąd, co do zastosowania tych przepisów do przewozu realizowanego przez skarżącego kasacyjnie. Nietrafność tego zarzutu jest konsekwencją nieuwzględnienia zarzutów procesowych skargi kasacyjnej. Uznanie, że przejazd był wykonywany pojazdem trójczłonowym, a nie dwuczłonowym, prowadzi do wniosku, że organy i Sąd I instancji nie naruszyły przepisów objętych zarzutem, bo z ich treści wynika, że przejazd może być wykonywany zespołem pojazdów, w tym przypadku dwuczłonowym, a pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, na co wskazuje Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.