Uzasadnienie
H. B. (dalej zwana "Skarżącą") złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (dalej zwanego "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 25 marca 2021 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza. W piśmie z 8 lipca 2021 r., stanowiącym uzupełnienie braków formalnych, Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując między innymi na aktualną sytuację pandemiczną, która spowodowała znaczne ograniczenia w pracy notariusza oraz straty.
Postanowieniem z 16 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/21 WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Skarżąca nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła, ziszczenia się ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W szczególności nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa") poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższy zarzut Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na to postanowienie WSA wniosła także Izba Notarialna w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 61 § 3 ppsa poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której okoliczności podnoszone przez Skarżącą wskazują na znaczną liczbę aktów notarialnych sporządzonych przez nią po dacie, w której zaskarżona decyzja stała się prawomocna, a zatem brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki w postaci nieważności tych czynności notarialnych i konieczności ich powtórzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 stycznia 2022 r. zażalenia oddalił. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko WSA, że Skarżąca, nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła, ziszczenia się ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (co więcej na żadną z tych przesłanek wyraźnie się nie powołała). Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących sytuację finansową będącą podstawą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym, zdaniem NSA, Skarżąca uniemożliwiła dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na stronę skarżącą, tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił złożony w tej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Pismem z 24 marca 2022 r. Skarżąca ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi jej znaczną szkodę oraz powstaną trudne do odwrócenia skutki prawne z uwagi na możliwość zakwestionowania czynności dokonanych przez kancelarię notarialną w spornym okresie, co z kolei spowodować może trudne do odwrócenia skutki polegające na wyrządzeniu szkody klientom kancelarii. Ponownie Skarżąca nie dołączyła do wniosku żądnej dokumentacji.
Postanowieniem z 13 kwietnia 2022 r. WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. WSA wskazał, że zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości, utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję z 14 października 2020 r., na mocy której Skarżąca została odwołana ze stanowiska notariusza 13 listopada 2020 r. Jednocześnie z treści zażalenia, jakie wniosła Izba Notarialna w W. 16 września 2021 r. wynika, że po 7 lipca 2021 roku Skarżąca nie przeprowadzała żadnych czynności notarialnych, zwróciła pieczęć urzędową do Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zaś oryginały aktów i księgi notarialne do Archiwum Sądu Rejonowego dla Warszawa – Mokotowa. Tymczasem orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania ma funkcję wyłącznie prewencyjną i nie daje możliwości odwrócenia dokonanych już czynności lub wywołanych przez nią skutków.
Skutki kwestionowanej przez Skarżącą decyzji mogą być zniwelowane jedynie poprzez orzeczenie WSA uwzględniające skargę, nie zaś przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji WSA nie mógł badać zasadności skargi.
Wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r. WSA oddalił skargę z 7 maja 2021 r. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 25 marca 2021 r. nr DZP-IV.6241.78.2020 W uzasadnieniu WSA zaznaczył, że decyzje o odwołaniu notariusza, na podstawie art. 16 § 1 pkt 2a ustawy z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jedn. DZ. U. z 2020 r., poz. 1192), mają charakter związany tzn. przy zaistnieniu sytuacji przewidzianej przepisami prawa organ jest zobligowany wydać decyzję takiej właśnie treści a rozstrzygnięcie Ministra w tym zakresie nie jest uwarunkowane koniecznością rozważenia jakichkolwiek innych okoliczności, oprócz ustalenia relewantnej przesłanki osiągnięcia przez notariusza stosownego wieku (70 lat).
Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że decyzję Ministra Sprawiedliwości z 14 października 2020 r., doręczono Skarżącej 4 listopada 2020 r. i już w tym dniu było jej wiadomym, że została odwołana ze stanowiska notariusza z dniem 13 listopada 2020 r.
Dnia 30 czerwca 2022 r. Izba Notarialna w W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA z 13 kwietnia 2022 r. W skardze kasacyjnej zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Izba Notarialna w W. wskazała, że Skarżąca pomimo powzięcia informacji o tym, że decyzja odwołująca ją z funkcji notariusza stała się ostateczna, nie zaprzestała wykonywania czynności notarialnych. Z przeprowadzonej przez Izbę Notarialną lustracji działalności Skarżącej wynikało, że już po decyzji ostatecznej Skarżąca wykonała około 1.000 (tysiąca) czynności notarialnych, w tym sporządziła około 120 aktów notarialnych. Zdaniem skarżącej kasacyjnie okoliczności te powinny być uznane jako istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Celem instytucji ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zatem takie ukształtowanie stosunków do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd by zapobiec wystąpieniu znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, jakie mogłyby wystąpić, gdyby zaskarżona decyzja została wykonana. Oznacza to, że wstrzymanie wykonania decyzji ma zapobiec wystąpieniu tychże negatywnych okoliczności, a nie odwrócić skutki ich wystąpienia.
Zgodnie natomiast z art. 61 § 4 ppsa postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Warunkiem dokonania zmiany jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Bez takiej zmiany okoliczności, tryb zmiany postanowienia nie może zostać skutecznie zastosowany. Podstawą do zmiany nie jest natomiast kwestionowanie stanowiska zajętego przez sąd, wniosek strony o zmianę postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być traktowany jak kolejny środek zaskarżenia takiego postanowienia.
Argumentacja podniesiona w złożonym wniosku nie wskazuje na żadne okoliczności, które uległy zmianie, w związku z czym nie zaistniała podstawa do zmiany dotychczasowego postanowienia. Uzasadnienie strony sprowadza się zasadniczo do powtórzenia okoliczności przywołanych na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadminictracyjnego. Rozpoznawany wniosek nie zawiera żadnego nowego argumentu wskazującego na wystąpienie przesłanki z art. 61 § 4 ppsa, nie wynika z niego również, aby nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy uzasadniająca odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów jego złożenie nie mogło doprowadzić do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia.
Powyższe musi skutkować oceną, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezasadny.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.