Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 580/19, po rozpoznaniu skargi A.P. uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 21 marca 2019 r. nr BP.500.19.2019.0165.RZ9.1530 utrzymującą w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 8 stycznia 2019 r. nr WITD.DI.0152.IX0351/97/18/P o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 13 850 złotych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) skarżący zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej jako: k.p.a.) które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez sąd pierwszej instancji całkowicie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się w uznaniu, że skarżący nie udostępnił w swoim przedsiębiorstwie podczas kontroli wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy oraz niewzięcie pod uwagę, iż kierowcy w firmie nie są zatrudnieni, a świadczą jedynie usługi kierowania, co zwalnia stronę z pobierania danych co 28 dni z karty kierowcy, z ostrożności procesowej zarzucono także:
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92a ust. 1 i ust. 6 i przepisu lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 1265 ze zm.; dalej: u.t.d.), poprzez ich bezpodstawne zastosowanie oraz pominięcie wytycznych zawartych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (Dz. Urz. UE L 168 z 02.07.2010, s. 16), jak i nieodniesieniu się do nich.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty, mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2023 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania w dniu 3 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym zostali poinformowani strony i uczestnicy postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego NSA odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna A.P. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Dopiero po ich rozpoznaniu dokonuje oceny stosowania prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana wówczas, gdy stan faktyczny sprawy jest niesporny albo nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Odstąpienie od przedstawionej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych jest możliwe zawsze wtedy, gdy wskazane w nich przepisy pozostają ze sobą w relacji warunkującej ich stosowanie albo wówczas, gdy można do oceny tych zarzutów zastosować takie same kryteria, co ma miejsce w przypadku wad formalnych skargi kasacyjnej. Z tą druga sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
Niezasadność rozpoznawanej skargi kasacyjnej ma swoje źródło w jej wadliwości formalnej. Wprawdzie nie była to podstawa do jej odrzucenia, jednak uniemożliwia ona pełną ocenę wyroku z punktu widzenia naruszeń prawa podnoszonych w treści sformułowanych zarzutów. Sąd drugiej instancji zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym to sformalizowany środek prawny. Z tego powodu jest ona środkiem profesjonalnym, czyli może być sporządzona przez określone w ustawie podmioty. Jest tak dlatego, że skarga kasacyjna wyznacza ramy postępowania, w którym może być oceniane objęte nią rozstrzygnięcie. Zgodnie bowiem z zasadą związania ustala ona zakres i kierunki weryfikacji zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji.
Wobec powyższego ustawa p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna, oprócz wymogów pisma procesowego, ma spełniać warunki określone w art. 176 p.p.s.a. Pośród nich został wskazany wymóg sformułowania w skardze zarzutów oraz ich uzasadnienie. Zatem uzasadnienie skargi kasacyjnej ma odnosić się bezpośrednio do przepisów ujętych w zarzucie. Oznacza to, że strona ma wyjaśnić jakie przepisy zostały – jej zdaniem – naruszone, jak powinny być one stosowane poprawnie oraz jaki był wpływ zarzucanych naruszeń na zaskarżone rozstrzygnięcie. Ten ostatni wymóg jest istotny, zwłaszcza dla zarzutów procesowych, bowiem w przypadku naruszenia tych przepisów skuteczną podstawą kasacyjną może być tylko takie naruszenie, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają ocenę ich zasadności.
Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. wyroki NSA: z 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10, z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 22/18 publ. CBOSA). Jak wynika z powyższego, przedstawione wymogi dla skargi kasacyjnej są warunkiem dokonania w ramach kontroli instancyjnej oceny zaskarżonego wyroku. NSA zauważa, że wprawdzie warunki formalne skargi kasacyjnej zostały w orzecznictwie nieco zliberalizowane (zob. uchwałę NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), niemniej jednak liberalizacja nie obejmuje zwolnienia z poprawnego uzasadnienia zarzutów. Zrealizowanie tego warunku ma miejsce wówczas, gdy uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosi się do konkretnych przepisów wskazanych w postawionym w petitum skargi kasacyjnej zarzucie.
Warunku poprawności nie spełnia uzasadnienie skargi kasacyjnej, w którym strona ogólnie wyraża swoje niezadowolenie z zapadłego wyroku lub stanowiska prezentowanego przez sąd pierwszej instancji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w tej sprawie ogranicza się w ostatnim akapicie do ogólnego wyliczenia kilku przepisów k.p.a. i dwóch p.p.s.a., ujętych w sposób ogólny, bez precyzyjnego wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych w przypadku przepisów zawierających ich więcej niż jedną, z którego wynika, że sąd pierwszej instancji dokonał całkowicie błędnej i nieuzasadnionej oceny materiału dowodowego sprawy przezeń rozpoznawanej, oraz dopuścił się obrazy przepisów materialnych. Przy takim ujęciu tej kwestii w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie można ustalić na czym polegała istota naruszenia przepisów prawa objętych zarzutami. Z tego też powodu NSA nie może dokonać kontroli zaskarżonego wyroku z tak określonej perspektywy prawnej.
Wobec powyższego NSA uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.