Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013r. (sygn. akt III SA/Po 1273/12) oddalił skargę W. F. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...] października 2012r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności na 2012 rok.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 14 maja 2012r. W. F. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 w zakresie jednolitej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej, płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności cukrowej oraz płatności rolnośrodowiskowej. Do wniosku załączył szkice poszczególnych działek rolnych z zakreślonymi obszarami.
Dnia 28 sierpnia 2012r. skierowano do M. F. - jako reprezentującej W. F., wydane na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku, w którym zawarte zostało żądanie uzupełnienia dołączonych do wniosku materiałów graficznych dla działek ewidencyjnych 302110-5.0014.402 oraz 302112-5.0014.405 i zaznaczenie miejsca pozostawienia powierzchni nieskoszonej trwałego użytku zielonego w roku 2012. W tej samem dacie skierowane zostało nadto do M. F. wezwanie, wydane na podstawie art. 50 § 1 kpa, do złożenia wyjaśnień dotyczących wniosku w zakresie powstałych nieścisłości dotyczących zaniechania podania sposobu użytkowania na działkach P i R. W dniu 10 września 2012r. M. F. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie zwierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia korekty wniosku, uzasadniając swą prośbę chorobą męża oraz załączając do oświadczenia korektę wniosku i dwa załączniki graficzne.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku, wskazując m.in., iż M. F. do prośby o przywrócenie terminu nie załączyła jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby jej stanowisko.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR - uznając, że M. F. nie uprawdopodobniła obiektywnej przeszkody w dokonaniu czynności w terminie - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W ocenie organu II instancji opieka nad mężem, czy nieobecność pracownika Biura nie może stanowić przeszkody do złożenia korekty w wyznaczonym terminie. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.
Ponadto organ podkreślił, iż w sytuacji, gdy M. F. nie wyjaśniła pracownikom Biura powodu swojej obecności, nie mieli oni możliwości udzielenia jej porady odnośnie korekty wniosku. Tym samym nie naruszyli zasad postępowania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. reprezentująca W. F. M. F. podtrzymała zarzuty przedstawione uprzednio w zażaleniu oraz dodatkowo podniosła, iż w jej ocenie pracownicy Biura winni byli wskazać jej inną kompetentną osobę do udzielenia pomocy i porady. Zwróciła uwagę, że nie mogła w dniu 10 września 2012r. złożyć dokumentacji lekarskiej męża, bo nie zdawała sobie sprawy, że będzie potrzebna. Jej działanie w żadnym razie nie było wynikiem lekceważenia, czy zaniedbania. W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej zarzucił organom naruszenie zasady określonej w art. 9 kpa, tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał w pierwszej kolejności, iż podstawą materialno-prawną wystosowanego do strony wezwania z dnia 28 sierpnia 2012r. do usunięcia braków formalnych we wniosku pomocowym była treść § 20 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W ustępie 1 tego przepisu zaznaczono, iż Agencja udostępnia rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności materiał graficzny z oznaczeniem granic i numerów działek, a zgodnie z ust. 2 pkt 2 rolnik zaznacza na materiale graficznym powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku - w przypadku pakietu wymienionego § 4 ust. 1 pkt 3, 4 lub 5. Zasadnie więc organ uznał, iż uzupełnienie materiałów graficznych jest brakiem formalnym wniosku. Samo wezwanie z dnia 28 sierpnia 2012r. zawierało czytelne pouczenie o konsekwencjach braku uzupełnienia wniosku i określało termin dokonania tej czynności.
Skarżąca nie kwestionuje faktu, iż uchybiła terminowi do uzupełnienia wniosku. Złożyła w tym zakresie oświadczenie, w którym przyznała fakt niedotrzymania terminu, dokonując jednocześnie żądanej czynności. M. F. konsekwentnie wskazywała jako przyczynę zwłoki zły stan zdrowia męża W. F., jednocześnie udokumentowała w sposób prawidłowy fakt jego choroby. Sąd podkreślił, iż zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie.
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie tak nie było, bowiem skarżąca - jak wskazuje na to materiał dowodowy - miała możliwość podejmowania osobistych działań. Podniesiono dalej, że spornym zagadnieniem nie jest choroba skarżącego, lecz okoliczność, iż to właśnie jego choroba była powodem niedotrzymania terminu. W zażaleniu skarżąca wskazała jedynie, że mąż jest chory i tylko po zapewnieniu mu opieki może wyjechać i załatwiać sprawy. Nie wykazała jednak, że jest jednym jego opiekunem i że w czasie zakreślonym terminem do uzupełnienia braków nikt nie był w stanie jej zastąpić. Co istotne w okresie tym, tj. do dnia 10 września 2012r. dwukrotnie była w Agencji i kontaktowała się z pracownikami telefonicznie.
Jednocześnie dokonała korekty stosując się do ich rad, lecz po raz kolejny stawiła się już po terminie. Sama skarżąca nie kwestionowała faktu, że była tam osobiście, nie wykazała również, że nie była w stanie wysłać pisma pocztą, w sytuacji, gdy uzyskała już potrzebne informacje. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwia dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. Z kolei długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez pełnomocnika.
Odnosząc się do sformułowanego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia przez organy ARiMR przepisu art. 9 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wskazał, iż M. F. w zażaleniu jednoznacznie opisała sytuację związaną z pierwszym pobytem w Biurze, w tym przyznała, że zapytała o pracownicę, z którą zawsze się kontaktowała, a ponieważ jej nie było, wyszła nie załatwiwszy sprawy. Z akt postępowania wynika jedynie, iż M. F. prosiła o kontakt z konkretną osobą, a gdy zwracała się o informacje telefonicznie, zostały one udzielone. Sama M. F. w zażaleniu w pkt 4 zaznaczyła, iż pomiędzy jednym, a drugim przyjściem do Agencji kontaktowała się i ustalała, jakie błędy popełniła.
Tym samym należy przyjąć, że uzyskiwała potrzebne informacje telefonicznie, pytając o konkretne kwestie. To, że w Biurze pojawiła się już po terminie do złożenia korekty, nie oznacza zawinienia pracownika, skoro jeszcze w tym dniu udzielono jej wszelkich porad odnośnie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że treści złożonego zażalenia i zawartym w nim wyjaśnieniom wiernie odpowiadają sporządzone przez pracowników notatki i to zarówno co do przebiegu wizyty, jak i dat.
Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organ miał prawo odmówić stronie skarżącej przywrócenia wnioskowanego terminu do uzupełnienia wniosku, gdyż jego uchybienie nie wynikało z niezawinionych przez stronę okoliczności, lecz z przyjętego w sprawie sposobu działania. Nie jest bowiem tak, że M. F. nie była w stanie dotrzeć osobiście, czy też kontaktować się z organem, tylko błędnie uznała, iż wystarczająca będzie konsultacja z konkretnym pracownikiem. Sąd podkreślił także, iż sposób postępowania w tej sprawie nakreślono jednoznacznie w wezwaniu. Organ wskazał przecież, że w celu uzupełnienia braków formalnych należy zgłosić się do Biura Powiatowego ARiMR i dostarczyć uzupełniony materiał graficzny lub przesłać go pocztą na adres Biura. Obie formy wymagały jednak bezwzględnie uzupełnienia załącznika. Tymczasem działanie skarżącej nie uwzględniało, ani pouczenia, ani treści wezwania i w konsekwencji było z nimi sprzeczne.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. F. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. - poprzez niezweryfikowanie, czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował wytyczne wskazane w art. 7, art. 77, art. 80 kpa i w konsekwencji oddalenie skargi, podczas gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 kpa i przyjęcie, że organ miał prawo odmówić skarżącej przywrócenia wnioskowanego terminu do uzupełnienia wniosku, gdyż jego uchybienie nie wynikało z niezawinionych przez skarżącą okoliczności tylko z przyjętego sposobu działania w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie,
- 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9 kpa i przyjęcie, że organ nie naruszył obowiązku informacyjnego stron, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Podnosząc te zarzuty W. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała uwzględnienie.
Skarga ta oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie na podstawie naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z 58 § 1, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie odnosi się do zagadnienia prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 w zakresie jednolitej płatności obszarowej stwierdził, że postanowienie to wydane zostało bez naruszenia prawa.
Uwzględniając przedstawioną istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są usprawiedliwione i nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie.
W tej mierze przypomnienia wymaga, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde ich uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny. Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie wskazano, w jaki sposób zarzucane Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania wpłynęło na wynik sprawy.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przywołanej regulacji wynika jednoznacznie, że obowiązek przywrócenia terminu przez organ administracji publicznej aktualizuje się w sytuacji łącznego spełnienia następujących przesłanek, a mianowicie: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
W rozpatrywanej sprawie kwestię sporną stanowi to, czy spełniona została przesłanka z pkt a), a mianowicie, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony i czy uprawdopodobniła ona brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków wniosku. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji bez naruszenia prawa stwierdził, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ administracji publicznej zasadnie uznał, że wskazana przesłanka nie ziściła się, co w konsekwencji skutkowało prawidłowym wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu.
Należy zwrócić uwagę, że to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Istotne znaczenie ma więc również rodzaj samej tej przeszkody, a więc innymi słowy to, czy powodowała ona tylko utrudnienie w dotrzymaniu terminu, czy też uniemożliwiała jego dotrzymanie. Konsekwencją powyższego jest więc to, że strona nie może kwestionować odmowy przywrócenia terminu z tego powodu, że organ rozpatrujący wniosek o przywrócenie terminu nie wykazał, że uchybienie terminu nastąpiło z jej winy. Podkreślenia wymaga bowiem w tym względzie, że spoczywający na organie i wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek dowodzenia odnosi się do okoliczności mających znaczenie dla merytorycznego załatwienia sprawy, a nie - co w szczególny sposób należy zaakcentować - do okoliczności uzasadniających wnioski procesowe stron (por. Z. Kmiecik, Brak winy w uchybieniu terminowi jako przesłanka przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, Studia Iuridica Lubliniensis 2008, nr 11, s. 51 i n.).
Organ administracji nie tylko bowiem nie ma obowiązku, ale nawet i prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminowi. Jak bowiem już to podkreślono, w sytuacji, gdy ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie, to powinnością organu administracji jest jedynie ocena przedstawionych przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Nie sposób jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminowi przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06).
Gdy chodzi natomiast o kryterium oceny braku winy, którym organ administracji publicznej zobowiązany jest operować rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, to zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że powinien stanowić je obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, co w konsekwencji oznacza również, że choćby lekkie niedbalstwo strony stanowi przeszkodę (przeciwwskazanie) do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła. Z tego też punktu widzenia, brak winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie wiązany jest z zaistnieniem przeszkody o charakterze obiektywnym, niezależnej od strony i trwającej przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania danej czynności procesowej, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96; wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97).
W związku z powyższym przyjąć należy, że konsekwencją operowania przez ustawodawcę na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. pojęciem "braku winy", jako jednej z przesłanek stosowania instytucji, o której mowa w przywołanym przepisie jest to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, których zaistnienie - jak wyżej już wskazano i co również stanowi warunek konieczny - strona jednocześnie uprawdopodobni stosowną argumentacją (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11). Gdy chodzi o okoliczności i zdarzenia o wskazanym powyżej charakterze, z którymi wiązane jest niezawinione uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej, i których zaistnienie podlega wymogowi uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, to w kontekście okoliczności rozpatrywanej sprawy, a w tym względzie przyczyny uchybienia terminowi, na którą powoływała się strona skarżąca kasacyjnie, zwrócić należy uwagę na to, że wymienia się wśród nich, między innymi, obłożną chorobę uniemożliwiająca stronie działającej osobiście dokonanie danej czynności procesowej, czy też nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt SA 1072/00).
Nie są nimi natomiast: długotrwała choroba danej osoby lub członka jej rodziny, czy też sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy, co odnieść należy również do legitymowania się przez stronę samym zaświadczeniem lekarskim, że strona była chora w oznaczonym w nim okresie (por.: wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Ka 1609/97; wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że choroba na którą cierpi W. F. ma bez wątpienia charakter przewlekły, zaś strona, ani we wniosku, ani w zażaleniu na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] września 2012r. nie wykazała obiektywnych przeszkód w zachowaniu terminu, takich jak nagłe, wymagające pełnego zaangażowania opiekuna, zaostrzenie się stanu zdrowia W. F., niepozwalające opiekunowi i jednocześnie pełnomocnikowi na wyręczenie się inną osobą w sprawowaniu tejże opieki - celem sprostania wezwaniu.
W świetle powyższego podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym, przedłożona w toku postępowania dokumentacja medyczna dotycząca W. F., przy jednoczesnym niewykazaniu przez jego pełnomocnika braku możliwości zastąpienia w opiece nad mężem, nie mogą stanowić potwierdzenia braku winy. Wpływu na dokonaną ocenę prawidłowości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. nie mogła odnieść przedstawiona Sądowi II instancji, a dołączona do pisma z dnia 27 sierpnia 2013r. dokumentacja medyczna, potwierdzająca m.in. fakt dwukrotnego pobytu Wojciecha Foltyna w miesiącach marzec-kwiecień 2012r. w szpitalu. Stwierdzić należy, iż żaden z przedstawionych dokumentów nie dotyczy okresu, w którym biegł termin do uzupełnienia braków i nie wskazuje na wystąpienie w tym czasie zaostrzenia choroby, na którą cierpi strona, a tylko takie okoliczności, o czym była już mowa powyżej - przy uwzględnieniu charakteru choroby strony - mogłyby przemawiać za przywróceniem stronie uchybionego terminu.
W tym miejscu dodać też należy, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustalone przez organ, a zaaprobowane przez Sąd I instancji okoliczności wskazane przez skarżącego, przemawiają za przyjęciem, że zachowanie jego pełnomocnika nosiło znamiona co najmniej niedbalstwa. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie – powoduje z kolei, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę bądź jej pełnomocnika po jego upływie pozostaje bezskuteczna.
Stwierdzając w konsekwencji powyższych rozważań, iż Sąd I instancji prawidłowo wykonał obowiązek kontroli zgodności z przepisem art. 58 kpa zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, nie ma również podstaw, aby twierdzić, że objęty skargą kasacyjną wyrok zapadł z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. z uwagi na zaniechanie weryfikacji, czy organy prawidłowo zastosowały wytyczne wskazane w art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa, uzasadnionego przez autora skargi kasacyjnej zaniechaniem dokonania w postępowaniu administracyjnym analizy tego, czy uchybienie terminowi było przez stronę skarżącą zawinione, podczas, gdy kompleksowe rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwalać miało na ocenę odmienną od tej dokonanej przez organy oraz Sąd I instancji. W sytuacji bowiem, gdy sporna w rozpatrywanej sprawie kwestia sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku nastąpiło bez winy strony, a ponadto, czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi to w świetle przedstawionych powyżej uwag oraz argumentów, stwierdzić należy, że stanowisko strony skarżącej kasacyjnie w żadnym stopniu nie podważa prawidłowości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., że kontrolowane postanowienie wydane zostało bez naruszenia prawa, także w aspekcie przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do ostatniego z postawionych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest również podstaw, aby przypisać organom Agencji naruszenia w kontrolowanym postępowaniu obowiązku informowania, o którym stanowi ustawodawca w art. 9 kpa.
Po pierwsze podkreślić należy, iż przepis ten nie stawia organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (A.Wróbel, Komentarz do art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2014). Po wtóre z akt sprawy, jak i ze złożonego przez stronę w trakcie postępowania zażalenia nie wynika, aby strona w momencie zwrócenia się o informację dotyczącą sposobu uzupełnienia braków spotkała się z odmową udzielenia wskazówek ułatwiających sprostaniu wezwaniu, co czyni gołosłowne twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie o nieotrzymaniu precyzyjnych informacji dotyczących toczącego się postępowania.
W dalszej kolejności stwierdzić również należy, iż wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, analiza wystosowanego do M. F. wezwania nr 0287- 00000060420/12 z dnia 28 sierpnia 2012r. potwierdza, że otrzymała ona precyzyjne informacje nie tylko o rodzaju braków wymagających uzupełnienia, ale i wyznaczonego jej - celem uzupełnienia stanowiących załączniki do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej materiałów graficznych - 7-dniowego terminu.
Biorąc pod uwagę zarzut zaniechania poinformowania M. F. o "warunkach skorzystania z możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu" wskazać należy, że z utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, wynika, że żaden przepis prawa, w tym i art. 9 kpa, nie nakłada na organy administracji państwowej obowiązku informowania strony co do przysługującego jej prawa wnoszenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu, albowiem nie są to okoliczności prawne w rozumieniu ww. przepisu (wyroki NSA: z dnia 17 listopada 1993r., sygn. akt SA/Gd 1434/93, z dnia 16 maja 2013r., sygn. akt II OSK 2384/11, z dnia 2 października 2014r., sygn. akt I OSK 658/13).
Z kolei, w sytuacji złożenia przez stronę stosownego wniosku trudno jest wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminowi przez stronę, by wyręczał stronę w uprawdopodobnieniu przesłanek świadczących o braku winy w niezachowaniu terminu. Rolą organu jest jedynie ocena przedstawionych przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1, zaś ciężar ich uprawdopodobnienia spoczywa wyłącznie na stronie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt II OSK 1806/06).
Uznając zatem - z podanych powyżej przyczyn - zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.