Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 28 maja 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 64/12 oddalił skargę P. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" po wznowieniu postępowania.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. P. W. wystąpił do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. o przyznanie pomocy finansowej na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MRiRW".
Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] organ przyznał stronie wnioskowaną pomoc w wysokości 75.000 zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków przewidzianych w działaniu "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wznowił z urzędu postępowanie w tej sprawie.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a. uchylił decyzję z dnia [...] października 2010 r. i powołując się na § 2 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 1 i 3 pkt 1 rozporządzenia MRiRW odmówił P. W. przyznania pomocy z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Uzasadniając decyzję organ I instancji uznał, że wnioskodawca z dniem [...] października 2005 r. tj. z chwilą nabycia w drodze darowizny działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 1,0787 ha stanowiącej użytek rolny, rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej na ponad sześć lat przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy.
Zatem w dniu złożenia wniosku nie spełniał warunków jej uzyskania. Okoliczność nabycia działki ewidencyjnej nr [...] nie była znana organowi w dniu wydawania decyzji, więc gdy organ powziął tę informację wznowił postępowanie i uchylił decyzję przyznającą pomoc.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Prezes ARiMR po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że P. W. rozpoczął działalność rolniczą w dniu [...] października 2005 r. kiedy to na mocy umowy darowizny stał się właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 1,0787 ha użytków rolnych. Fakt, że powierzchnia użytków rolnych na wskazanej działce przekracza 1 ha potwierdza wypis z rejestru ewidencji gruntów oraz decyzja Wójta Gminy S. J. w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2011 r. Ponieważ wnioskodawca rozpoczął działalność rolniczą na ponad 6 lat przed złożeniem wniosku organ I instancji trafnie odmówił przyznania pomocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. P. W. wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w tej sprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący argumentował m.in., że w dniu [...] października 2005 r. nie nabył gospodarstwa rolnego tylko jedną działkę ewidencyjną nr [...] o łącznej powierzchni 1,0787 ha, złożoną z użytku rolnego o pow. 0,8088 ha i części określonej jako "tereny mieszkaniowe" o pow. 0,2699 ha. Nie można więc przyjąć, że w dniu nabycia tej działki rozpoczął działalność rolniczą w rozumieniu rozporządzenia MRiRW, bo nie posiadał wtedy użytku rolnego o pow. 1 ha. W ocenie skarżącego, składając wniosek pomocowy dnia [...] sierpnia 2010 r. dochował terminu i powinien, jako młody rolnik otrzymać pomoc.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 28 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia znaczenia jakie dla przyznania skarżącemu pomocy ma charakter oraz sposób wykorzystania działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 1,0787 ha, której właścicielem stał się na podstawie umowy darowizny z dniem [...] października 2005 r. (akt notarialny Repertorium [...]). Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia MRiRW pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego.
Z kolei § 7 rozporządzenia dopuszcza przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy – więcej niż 18 miesięcy. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia uznaje się m.in., że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha.
Z umowy darowizny z dnia [...] października 2005 r. złożonej przez skarżącego wraz z wnioskiem o płatność [...] marca 2011 r. wynika, że z dniem [...] października 2005 r. wnioskodawca nabył część gospodarstwa rolnego położonego w S., gmina S. tj. nieruchomość zabudowaną o powierzchni 1 ha 787 m2, oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, użytek oznaczony symbolem: R, B-B-R. Zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), dalej: "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków" użytki rolne dzielą się na: grunty orne, oznaczone symbolem – "R" oraz grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem złożonym z litery "B" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym wzniesione zostały budynki, np. B-R, B-Ł, B-Ps.
Zgodnie z oświadczeniem darczyńcy zawartym w akcie notarialnym częścią składową działki nr [...] w dacie dokonywania darowizny były: fundamenty pod budowę domu mieszkalnego, murowana z kamienia wapiennego obora, drewniana stodoła, murowany garaż. W tym kontekście Sąd wskazał, że stosownie do ust. 1 pkt 5 załącznika nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków określającego zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych, do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu (kotłownie, komórki, garaże, szopy, stodoły, wiaty, spichlerze, budynki inwentarskie, place składowe i manewrowe w obrębie zabudowy itp.), a także zajęte pod ogródki przydomowe w gospodarstwach rolnych.
Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu I instancji organ trafnie przyjął, że z dniem [...] października 2005 r. skarżący, stając się właścicielem nieruchomości rolnej w postaci działki nr [...] stanowiącej część gospodarstwa rolnego, rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej. Zatem wobec stwierdzenia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ zasadnie uchylił decyzję z dnia [...] października 2010 r. o przyznaniu pomocy finansowej i prawidłowo orzekł o odmowie jej przyznania.
II
Skargę kasacyjną złożył P. W. Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 i § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW w zw. z art. 553 Kodeksu cywilnego poprzez błędne uznanie, że w dniu [...] października 2005 r. skarżący nabył i rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając zarzut wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ ten Sąd nie wziął pod uwagę, że działka ewidencyjna nr [...], nabyta przez skarżącego i jego żonę w dniu [...] października 2005 r. w drodze darowizny, której łączna powierzchnia wynosi 1,0787 ha składa się z dwóch części: użytku rolnego o pow. 0,8088 ha oraz "terenów mieszkaniowych" o pow. 0,2699 ha. Potwierdza to wypis z rejestru gruntów z dnia [...].10.2005 r. i wyrys z mapy ewidencyjnej gruntów wydane przez Starostwo Powiatowe w J. Skoro powierzchnia użytków rolnych na tej działce nie przekraczała 1 ha, to przez jej nabycie skarżący i jego żona nie stali się właścicielami gospodarstwa rolnego w rozumieniu rozporządzenia MRiRW i art. 553 Kodeksu cywilnego. Uznać więc należy, że skarżącemu, jako młodemu rolnikowi przysługiwała pomoc finansowa, o którą się ubiegał.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie powtarzając dotychczasową argumentację.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, jest więc nieuzasadniona.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach określonych skargą kasacyjną a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie miała miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i kontroluje jedynie zasadność wskazanych w niej podstaw kasacyjnych i trafność postawionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy poszukiwać innych wad zaskarżonego orzeczenia niż podane w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej wskazano tylko jedną podstawę kasacyjną tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 i § 7 rozporządzenia MRiRW w zw. z art. 553 Kodeksu cywilnego poprzez błędne uznanie, że w dniu [...] października 2005 r. skarżący nabył i rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Jako uzasadnienie tego zarzutu wskazał, że powierzchnia użytku rolnego wynosiła poniżej 1 ha (8088 m2), zaś pozostała powierzchnia 2699 m2 była powierzchnią pod budynkami.
Tak sformułowany zarzut kasacyjny nie mógł być skuteczny.
W tym miejscu przypomnieć należy, że błędna wykładnia to błędne rozumienie treści przepisu prawa. Stawiając ten zarzut wnoszący skargę kasacyjną powinien zatem wskazać na czym polegało błędne rozumienie wymienionego w skardze kasacyjnej przepisu prawa oraz jak powinien on być rozumiany w sposób prawidłowy. Skarga kasacyjna wymienia naruszone przepisy prawa, ale nie zawiera żadnych wywodów, na czym polega błąd w wykładni tych przepisów ani też jak należy je prawidłowo rozumieć, zatem już z tej przyczyny zarzut błędnej wykładni prawa materialnego nie może być uzasadniony, co w zasadzie jest wystarczające do oddalenia skargi kasacyjnej.
Wyjaśnić też należy, że w sprawie nie doszło do błędnej wykładni, czyli błędnego rozumienia przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia MRiRW pomoc dla młodych rolników może być przyznana osobie fizycznej, która nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie tej działalności w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 553 Kodeksu cywilnego za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą /.../.
Zgodnie z § 68 cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, użytki rolne dzielą się na m.in. grunty orne oznaczone literą R i grunty zabudowane oznaczone literą B. Zgodnie z Załącznikiem nr 6 do omawianego rozporządzenia pkt 1 ppkt 5 grunty rolne zabudowane to grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej /.../.
W świetle cytowanych przepisów nie ulega wątpliwości, że na gospodarstwo rolne składają się użytki rolne będące gruntami ornymi i gruntami rolnymi zabudowanymi budynkami związanymi z gospodarstwem.
Ponieważ domniemanie prowadzenia działalności rolniczej ustanowione w § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW wiąże się z własnością użytków rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha, a użytki rolne obejmują grunty orne i grunty rolne zabudowane budynkami i urządzeniami służącymi produkcji rolniczej, to trafny jest pogląd, że własność gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha objęta jest omawianym domniemaniem także wtedy, gdy część użytków rolnych stanowią grunty rolne zabudowane.
Zatem nietrafny jest pogląd wnoszącego skargę kasacyjną, że powierzchnia użytków rolnych, której właścicielem był wnioskodawca, dla rozważania istnienia domniemania prowadzenia działalności rolniczej, powinna być pomniejszona o grunty rolne zabudowane.
Inną jest kwestia dowodzenia nieprowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę i obalenia domniemania wynikającego z własności użytku rolnego. Jednak prawidłowość akceptacji ustaleń organu dokonanych w tej kwestii nie była przedmiotem skargi kasacyjnej i nie mogła być kontrolowana przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzut błędnej wykładni prawa materialnego za nieusprawiedliwiony na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.