Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił objętą skargą T. P. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę w wysokości 3.000 zł na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.; dalej: u.d.p.). Podstawą tego rozstrzygnięcia były ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu 30 czerwca 2014 r., na autostradzie [...] na odcinku P. – G., w toku której stwierdzono, że poddany kontroli pojazd nie był wyposażony w urządzenie viaBOX służące do poboru opłaty elektronicznej, zaś na drodze znajdowały się właściwe znaki informujące o poborze opłaty elektronicznej. Organ wyjaśnił, że rozporządzeniem Rady Ministrów z 6 sierpnia 2014 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1112) wprowadzono zmianę nazwy odcinka autostrady [...]: węzeł P. - węzeł Ś. na węzeł P. - węzeł G. (granica państwowa), zgodnie z załącznikiem nr 1 pkt 1 lit. d) tego rozporządzenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., organ utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2014 r.
W wyniku wniesionej na wymienioną decyzję skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r., skargę oddalił uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za zgodne z prawem. Sąd zgodził się z organem, że w świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., istniała podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej bowiem poruszał się on zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony bez zainstalowano w samochodzie urządzenia viaBOX. Sąd powołał się przy tym na pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. z dnia 6 października 2014 r., z którego wynikało, że odcinek drogi, po którym skarżący wykonywał kontrolowany przejazd, był prawidłowo oznakowany znakami informacyjnymi, wskazującymi, że jest to droga płatna (znak T-34).
Po rozpoznaniu wniesionej przez T. P. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt. II GSK 152/16 uchylił wyrok Sądu I instancji, stwierdzając, że WSA błędnie ograniczył się do powielenia poglądu organu w zakresie wniosków wynikających z treści pisma GDDKiA oraz odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej. NSA wskazał również, że Sąd I instancji nie uwzględnił całości zgromadzonego w aktach sprawy materiału, tj. oświadczeń skarżącego o braku oznaczenia ostrzegającego przed wjazdem na płatny odcinek autostrady w miejscu pozwalającym na wybór drogi alternatywnej, a w konsekwencji nie odniósł się do tych oświadczeń w uzasadnieniu wyroku.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał skargę T. P. na decyzję organu z dnia [...] listopada 2014 r., za zasadną.
Sąd I instancji mając na uwadze wyjaśnia skarżącego podnoszone wielokrotnie na etapie postępowania administracyjnego i sądowego, że przy wjeździe na autostradę [...] nie znajdowała się stosowna informacja o konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej, gdzie organ odwoławczy w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się w sposób lakoniczny do zarzutu braku prawidłowego umieszczenia tabliczki T-34 informującej, że dana droga objęta jest systemem elektronicznej opłaty drogowej, uznał, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie podjął bowiem wszelkich niezbędnych i możliwych działań w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie ustalenia, czy oznaczenia ostrzegające przed wjazdem na płatny odcinek autostrady znajdowały się w dacie przejazdu skarżącego w miejscu, które umożliwiało skarżącemu zdecydowanie, jeszcze przed wjazdem na płatny odcinek drogi, o wyborze tej drogi lub trasy nieobjętej opłatą.
Za takie nie można uznać oparcia się przez organ jedynie na piśmie GDDKiA z dnia 6 października 2014 r., z którego wynikało, że odcinek drogi, po którym skarżący wykonywał przejazd, był prawidłowo oznakowany znakami informacyjnymi, wskazującym, że jest to droga płatna (znak T-34).
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Główny Inspektor Transportu Drogowego, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych i możliwych działań w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, poprzez brak poczynienia ustaleń czy w dacie przejazdu skarżącego po płatnym odcinku drogi oznakowanie ostrzegające przed wjazdem na płatny odcinek autostrady znajdowało się w miejscu umożliwiającym wybór między wyjazdem na drogę płatną a kontynuowaniem jazdy po drodze bezpłatnej, podczas gdy organ ustalił na podstawie pisma GDDiKA z dnia 6 października 2014 r., że na płatnym odcinki autostrady [...] węzeł P. – węzeł Ś. na dzień przejazdu skarżącego znajdowały się znaki T-34, które zostały umiejscowione zgodnie z dyspozycją załącznika nr 1, części 6.3.7.8 oraz 6.3.7.9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach (Dz.U.
Nr 220, poz. 2181 ze zm.), tj. znajdowały się w odległości 50 m za skrzyżowaniem, ponadto dokonał również prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy wskazując, że brak wiedzy kierującego pojazdem o istnieniu obowiązku wnoszenia opłaty elektronicznej nie jest okolicznością wyłączającą odpowiedzialność kierującego za nieziszczenie opłaty elektronicznej.
Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi strony ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
T. P., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że sporna decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r., była przedmiotem dwukrotnej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., a to z uwagi na fakt uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku wniesionej przez T. P. skargi kasacyjnej, pierwszego wyroku Sądu I instancji z dnia 27 sierpnia 2015 r., oddalającego skargę na sporną decyzję.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. zdanie pierwsze, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Na kanwie przedmiotowej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając ponownie sprawę związany był wykładnią prawa, jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017 r.
Przypomnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 sierpnia 2015 r., stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a które wynikało z nie rozważenia, czy w sprawie organ podjął wszelkie niezbędne i możliwe działania w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy – ustalenia, czy oznaczenia ostrzegające przed wjazdem na płatny odcinek autostrady znajdowały się w dacie przejazdu skarżącego w miejscu, w które umożliwiało skarżącemu zdecydowanie, jeszcze przed wjazdem na płatny odcinek drogi o wyborze tego odcinka lub wyborze trasy nieobjętej opłatą.
Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd I instancji w motywach objętego przedmiotową skargą kasacyjną wyroku wskazał, jako przyczynę uchylenia decyzji z dnia 12 listopada 2014 r., naruszenie wymienionych już w wyroku NSA przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdzając, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych i możliwych działań w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a mianowicie ustalenia, czy oznaczenia ostrzegające przed wjazdem na płatny odcinek autostrady znajdowały się w dacie przejazdu skarżącego w miejscu, które umożliwiało skarżącemu zdecydowanie, jeszcze przed wjazdem na płatny odcinek drogi o wyborze tej drogi lub trasy nieobjętej opłatą. Sąd I instancji stwierdził również, że za takie nie można było uznać oparcia się przez organ jedynie na piśmie GDDKiA z dnia 6 października 2014 r.
Zauważyć należy, że wymienione pismo GDDKiA, jako jeden z dowodów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, było przedmiotem oceny i rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i w swojej istocie miało kardynalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w świetle podnoszonych przez skarżącego zarzutów i twierdzeń oraz faktu nałożenia na niego kary za przejazd drogą publiczną, na której obowiązuje elektroniczny pobór opłat bez uiszczenia tejże opłaty. Podkreślenia wymaga, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "z pisma GDDKiA wynikało dokładnie tyle, że na ww. odcinku autostrady A1 zatwierdzono projekty stałej organizacji ruchu oraz wykonano montaż znaków, a także iż regularnie kontroluje się oznakowanie.".
W ocenie NSA "trudno było z tego pisma powziąć wiedzę, w jakim miejscu to oznakowanie się znajduje, czy jest ono umieszczone już na płatnym odcinku drogi krajowej, czy znajduje się przed wjazdem na płatny odcinek, w takim miejscu, które pozwalałoby kierującemu pojazdem odpowiednio wcześniej zapoznać się ze znakiem i podjąć decyzję o wyborze drogi płatnej lub alternatywnej – niepłatnej.".
Podobnie pismo GDDKiA ocenił Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę, stwierdzając, że wobec okoliczności, iż pismo to stanowiło główny i jedyny element ustalania stanu faktycznego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego stanowiącego podstawę uznania, że odpowiednie znaki znajdowały się na odcinku podlegającym opłacie w istocie organ nie wyjaśnił i nie wykazał, aby na trasie skarżącego w czasie przejazdu znajdowały się znaki informujące o wjeździe na płatny odcinek drogi w miejscu umożliwiającym skorzystanie z drogi alternatywnej.
Przywołanie motywów wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyroku Sądu I instancji objętego rozpoznawaną skargą kasacyjną organu ma kluczowe znaczenie wobec zarzutu sformułowanego w petitum tejże skargi kasacyjnej oraz nie przywołanej treści zdania drugiego art. 190 p.p.s.a.
Przepis ten w zdaniu drugim stanowi bowiem, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarga kasacyjna w swoim jedynym zarzucie wytyka Sądowi I instancji naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych i możliwych działań w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, poprzez brak poczynienia ustaleń czy w dacie przejazdu skarżącego po płatnym odcinku drogi oznakowanie ostrzegające przed wjazdem na płatny odcinek autostrady znajdowało się w miejscu umożliwiającym wybór między wyjazdem na drogę płatną a kontynuowaniem jazdy po drodze bezpłatnej. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, ustalenia odnośnie prawidłowego umiejscowienia znaku T-34 wynikały właśnie z pisma GDDiKA z dnia 6 października 2014 r.
Tak sformułowany zarzut w swojej istocie stoi w sprzeczności z ustaleniami jakie poczynił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017 r., które jak już zauważono były podstawą uchylenia pierwszego z wydanych w sprawie wyroków oraz które stały się podstawą ponownej oceny zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. skutkującej wyrokiem WSA w W. z 13 lutego 2018 r. Wobec zaś przywołanej treści art. 190 p.p.s.a. zarzut ten uznać należało za niedopuszczalny, a skoro był on jedynym zarzutem pomieszczony w skardze kasacyjnej, nie mogła ona odnieść zamierzonego skutku i jako taka podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804), postanowiono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.