Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt VI SA/ Wa 308/12 odrzucił skargę P. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego dotyczącego zmiany decyzji zezwalającej na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.
W uzasadnieniu podał, że P. Sp. z o.o. w K. pismem z 3 stycznia 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2011 r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z 10 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa), poprzez złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi wraz z dokumentem określającym umocowanie do reprezentowania strony skarżącej na dzień wniesienia skargi, tj. pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego.
Wezwanie zostało przesłane na adres kancelarii prawnej pełnomocnika skarżącej i doręczone 24 lutego 2012 r., co wynika z pisma Poczty Polskiej z 12 czerwca 2012 r. Strona przy piśmie z 5 marca 2012 r., nadanym tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym (data stempla pocztowego), przesłała pełnomocnictwo oraz odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego.
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa sąd odrzuca skargę, gdy strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie jej braków formalnych, przez które należy rozumieć niedochowanie wymogów, jakie przepisy prawa wiążą ze skutecznym złożeniem skargi. W myśl obowiązujących przepisów, obok warunków określonych w art. 57 ppsa skarga powinna spełniać wymogi pisma procesowego, wymienione w art. 46 ppsa. Zgodnie z art. 46 § 3 w zw. z art. 57 ppsa do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył takiego dokumentu. Zdaniem Sądu, pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. Jeżeli stroną w postępowaniu jest osoba prawna, właściwą formą wykazania przez zgłaszającego się w jej imieniu pełnomocnika procesowego umocowania organu udzielającego pełnomocnictwa jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego.
Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi doręczono na adres kancelarii prawnej pełnomocnika strony 24 lutego 2012 r., tak więc siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upływał 2 marca 2012 r. Braki formalne środka prawnego zostały uzupełnione 5 marca 2012 r., na co wskazuje data stempla pocztowego umieszczonego na kopercie, w której przesłano pełnomocnictwo oraz odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego, a zatem z uchybieniem terminu.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa Sąd odrzucił skargę.
P. Sp. z o.o. w K. złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W razie wątpliwości, co do zasadności podnoszonych zarzutów, Spółka wniosła również o zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia, czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru z 24 lutego 2012 r. istnieje podpis złożony przez K. [...]ak.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- 1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 53 w zw. z art. 49 ppsa poprzez niesłuszne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., iż skarżąca nie uzupełniła we wskazanym terminie braków formalnych skargi i tym samym uznanie, że skarga na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2011 r. nie została wniesiona w ustawowo określonym terminie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, w sytuacji gdy skarżący uzupełnił braki formalne skargi we wskazanym 7-dniowym terminie, w związku z czym brak było podstaw do jej odrzucenia;
- 2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 pkt 3 ppsa poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., iż skarżąca nie uzupełniła we wskazanym terminie braków formalnych skargi i tym samym zachodzą przesłanki do jej odrzucenia, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, w sytuacji gdy skarżąca uzupełniła wszystkie braki formalne skargi we wskazanym 7-dniowym terminie;
- 3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 ppsa w zw. z § 35 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5, poz. 34; dalej: rozporządzenie z 9 stycznia 2004 r.) poprzez uznanie, iż doręczone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru zarządzenia Sądu z 10 lutego 2012 r. spełnia wszystkie wymogi i tym samym poprzez przyjęcie, iż pełnomocnik Spółki odebrał zarządzenie Sądu z 10 lutego 2012 r. w dniu 24 lutego 2012 r., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, w sytuacji gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie został umieszczony stempel firmowy, ani też nie został wskazany inny dokument, na podstawie którego możliwym było doręczenie pisma, a zarządzenie Sądu zostało doręczone 27 lutego 2012 r.
Argumentację na poparcie zarzutów strona skarżąca zawarła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podnosząc m.in., że na załączonym do akt zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest stempla firmowego Spółki, w której pracuje pełnomocnik skarżącej. Został jedynie umieszczony podpis "K. [...]dek" ze wskazaniem daty 24 lutego 2012 r. Obok imienia i nazwiska zostało wskazane: "(osoba upr.)". Nie zostało jednak zaznaczone, z jakiego dokumentu to uprawnienie wynika i tym samym, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, nie można uznać, aby przedmiotowe zwrotne poświadczenie odbioru spełniało wszystkie wymogi formalne. Pełnomocnik Spółki oświadczył, że nie wie, kim jest osoba podpisująca się jako "K. [...]dek". Od stycznia 2010 r. do 23 marca 2012 r. zatrudniał aplikanta adwokackiego – K. [...]ak. Strona skarżąca podkreśliła również, że pani K. [...]ak była uprawniona jedynie do odbioru korespondencji w siedzibie Kancelarii i nie miała żadnej możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej właściwej dla ówczesnej siedziby pełnomocnika Spółki.
K. [...]ak ani nie występowała w KRS Spółki, której wspólnikiem jest pełnomocnik skarżącej, jako osoba uprawniona, ani też nigdy nie zostało jej udzielone pełnomocnictwo do odbioru przesyłek w placówce pocztowej. Tym samym bezsporne jest, że nie mogła ona osobiście odebrać zarządzenia Sądu w dniu 24 lutego 2012 r. Jeżeli natomiast chodzi o możliwość odbioru w siedzibie Kancelarii, to i ta okoliczność jest wykluczona, gdyż pani K. [...]ak na każdym zwrotnym potwierdzeniu odbioru umieszczała stempel firmowy Kancelarii, ponieważ tego wymagały od niej przepisy prawa. Zdaniem strony skarżącej, podpisanie zwrotnego potwierdzenia odbioru nazwiskiem "[...]dek" jest efektem nieudolnej próby podrobienia podpisu pani K. [...]ak i w konsekwencji spowodowania negatywnych skutków dla P. Sp. z o.o., której pełnomocnik dostał wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi 27 lutego 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.
Istotę sporu w sprawie stanowi odpowiedź na pytanie, kiedy Spółce skutecznie doręczono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, których nieuzupełnienie w przewidzianym terminie, zdaniem Sądu pierwszej instancji doprowadziło do odrzucenia skargi.
Zgodnie z art. 67 § 2 ppsa pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Z kolei stosownie do treści art. 65 § 2 ppsa do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. W oparciu o art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: kpc) zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1277). Z uwagi na treść art. 65 § 2 ppsa ww. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości znajduje więc odpowiednie zastosowanie do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę, o ile w tym zakresie przepisy rozdziału 4 działu III ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowią inaczej.
Powyższe oznacza, że przepis art. 67 § 2 ppsa określa komu należy doręczyć pisma w postępowaniu w przypadku osób prawnych, zaś § 4 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wskazuje, w jaki sposób to doręczenie ma nastąpić. Zatem z przyczyn wyżej wskazanych niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia § 35 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 9 stycznia 2004 r., bowiem w zakresie, w jakim reguluje ten przepis sposób doręczania przesyłek poleconych w postępowaniu sądowym, ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 ostatnio powołanego rozporządzenia odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko.
Z kolei, z treści § 4 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że pracownik operatora, pracownik sądowej służby doręczeniowej, osoba zatrudniona w sądzie lub komornik wpisuje na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznacza sposób doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem. Na stronie adresowej przesyłki doręczający wpisuje datę doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem.
Należy zwrócić uwagę, że zarówno z treści zaskarżonego postanowienia, jak i z akt sprawy wynika, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonał właściwych ustaleń faktycznych, co do zasadniczej okoliczności, która stała się przyczyną odrzucenia skargi.
Przyjmując, że skarżąca otrzymała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi 24 lutego 2012 r., Sąd oparł się wyłącznie na "wyniku postępowania reklamacyjnego rejestrowanej przesyłki listowej", nie wyjaśniając w szczególności tego, czy pismo rzeczywiście odebrała osoba uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do Kancelarii pełnomocnika Spółki. Odrzucenie skargi może bowiem nastąpić wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane (bez wątpliwości) naruszenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Jakiekolwiek braki w ustaleniach faktycznych w tym zakresie nie mogą obciążać strony skarżącej, taka bowiem okoliczność oznaczałaby de facto nieuprawnione ograniczenie prawa do sądu.
Należy zauważyć, że z "Duplikatu" potwierdzenia odbioru (k. 28 akt sądowych) przesłanego przez pocztę w wyniku postępowania reklamacyjnego wynika, że pełnomocnik (adresat) nie pokwitował odbioru przesyłki osobiście. Na nadesłanym blankiecie "Duplikatu", w miejscu podpisu odbiorcy, widnieje adnotacja: "K. [...]dek (-) osoba upr." Nie wiadomo jednak, czy osoba ta była upoważniona do odbioru tej - adresowanej do adw. Z. G.- przesyłki.
Na ww. blankiecie "Duplikatu" widnieje również adnotacja: "Potwierdzono z Urzędu". Jednakże ani z treści blankietu "Duplikatu" potwierdzenia odbioru i wszelkich naniesionych nań adnotacji, ani z żadnych innych znajdujących się w aktach sprawy dokumentów związanych z postępowaniem reklamacyjnym nie wynika, na jakiej podstawie (w oparciu o jakie dowody) poczta "stwierdziła", że doręczenie przesyłki z wezwaniem Sądu nastąpiło 24 lutego 2012 r., a Sąd to przyjął jako faktyczną podstawę odrzucenia skargi z uwagi na niedochowanie terminu uzupełnienia braków formalnych.
Należy nadmienić, że właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę jest zwrotne potwierdzenie odbioru (tzw. zwrotka). O prawnej skuteczności doręczenia świadczy, że adresat zapoznał się faktycznie z treścią pisma, ale także to, iż dochowane zostały przewidziane prawem wymogi wynikające z przepisów regulujących kwestie doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę, tj. w szczególności z art. 65 i n. ppsa, a także z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. Judykatura jednolicie opowiada się za ścisłym przestrzeganiem przez doręczyciela wymagań określonych w przepisach dotyczących doręczeń i to pod rygorem bezskuteczności doręczenia. Za taką wykładnią przemawia przede wszystkim sam charakter doręczenia i konieczność należytego zabezpieczenia uprawnień procesowych stron i uczestników procesu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 ppsa uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do wniosku kasatora o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA nr 3, poz. 42 z 2008 r.) wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i art. 204 ppsa nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 ppsa).