Uzasadnienie
I
Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. M. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie kosztów upomnień w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. ZUS orzekł o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania spadkodawcy – A. H. z tytułu nieopłaconych składek. Z uwagi na fakt, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku uregulowania należności wynikających z ww. decyzji, organ rentowy przesłał jej w dniu 15 września 2011 r. upomnienia, dotyczące regulacji należności wobec ZUS za okresy wskazane w decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r.
Pismem z dnia 30 czerwca 2011 r. skarżąca wezwała organ rentowy do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na powyższe organ wyjaśnił, że do dnia 15 czerwca 2011 r. skarżąca nie uiściła należności wynikających z decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., zatem zostały wystawione i przesłane na jej adres upomnienia, co jest warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.e.a. Koszty upomnień zostały naliczone w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami.
Pismem z 16 września 2011 r. M. M. wniosła skargę na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tj. naliczenie kosztów upomnień z dnia 15 czerwca 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucając skargę stwierdził, że upomnienie (oraz jego koszty) do uregulowania należności wobec organu nie jest ani decyzją administracyjną ani postanowieniem, nie jest też żadnym innym aktem administracyjnym lub wyrazem czynności podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, nie nadaje ono nowych praw i obowiązków, a jedynie przypomina o konieczności wykonania tych już istniejących, zatem nie podlega kontroli.
II
M. M. zaskarżając postanowienie w całości domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że czynność organu polegająca na naliczeniu kosztów upomnień, nie podlega kontroli sądu administracyjnego, a w konsekwencji na odrzuceniu skargi strony, podczas gdy czynność polegająca na naliczeniu kosztów upomnienia dotyczy obowiązków wynikających z przepisów prawa, ponieważ kształtuje obowiązek zapłaty tych kosztów pod rygorem ściągnięcia w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych, a więc czynność taka podlega zaskarżeniu w trybie sądowoadministracyjnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że WSA w sposób nieprawidłowy ustalił, iż przedmiotem zaskarżenia jest czynność polegająca na skierowaniu upomnień, podczas gdy przedmiotem tym jest czynność naliczenia kosztów tych upomnień. W ocenie skarżącej naliczenie kosztów upomnień kształtuje sferę obowiązków strony kreując obowiązek zapłaty zobowiązania publicznoprawnego i powinno podlegać weryfikacji przez sąd administracyjny.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu niewłaściwego ustalenia przez Sąd I instancji przedmiotu zaskarżenia. Skarżąca podała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób nieprawidłowy ustalił, iż przedmiotem zaskarżenia jest czynność polegająca na "skierowaniu upomnień", podczas gdy jest nim czynność naliczenia kosztów tych upomnień.
Odnosząc się do powyższego trzeba wskazać, że w sentencji postanowienia Sądu I instancji określono, że zaskarżona została czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie "kosztów upomnień w postępowaniu egzekucyjnym", zaś w uzasadnieniu podano, że skarga została wniesiona na "czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tj. naliczenie kosztów upomnień". Zatem nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej jakoby Sąd błędnie określił przedmiot zaskarżenia jako "skierowanie upomnień".
Przechodząc do kwestii dopuszczalności zaskarżenia kosztów upomnień należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne są właściwe do orzekania w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Analizując treść powyższego przepisu należy dojść do wniosku, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a wiec ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Niezbędne jest istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy.
W niniejszej sprawie na skarżącą został nałożony obowiązek, ale nastąpiło to na podstawie decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2009 r. o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nieopłaconych składek. W decyzji tej wskazane zostało, że w razie nieuiszczenia kwot zaległych należności, zostaną one wyegzekwowane na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Prawną konsekwencją nieziszczenia zobowiązań było skierowanie do skarżącej upomnień i naliczenie ich kosztów. Nie stanowi ono zatem rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Skierowanie tych upomnień, było niezbędnym warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej, a nie mogło ono nastąpić bez jednoczesnego naliczenia kosztów tych upomnień. Nie można się zgodzić z wyrażonym w skardze kasacyjnej poglądem, że naliczenie tych kosztów jest innym aktem bądź czynnością z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Obowiązek obciążenia zobowiązanego kosztami upomnienia wynika wprost z art. 15 § 2 u.p.e.a., a ich wysokość określona została w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 137 poz. 1543). Zgodnie z § 1 powyższego rozporządzenia wysokość kosztów upomnienia wynosi czterokrotną wartość opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "Poczta Polska" za polecenie przesyłki listowej. Aktualnie wysokość kosztów upomnienia wynosi 8,80 zł.
W związku z powyższym należy uznać, że naliczenie kosztów upomnienia nie mieści się w kategorii innych aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a jest jedynie prawną konsekwencją niewypełnienia obowiązków wynikających z decyzji odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nieopłaconych składek, umożliwiającą organowi wszczęcie egzekucji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.