Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ lub GITD) z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że [...] lutego 2014 r. w miejscowości W. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika wraz z trzyosiową naczepą, którym wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem sypkim (pospółka). Rodzaj przewożonego ładunku, jak i załadowca został ustalony na podstawie dokumentu WZ nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. okazanego podczas kontroli drogowej. Kierowca T. S. przesłuchany w charakterze świadka zeznał iż "towar w postaci nasyp został załadowany w firmie A. Sp. z o.o. przez pracownika załadowcy". Przed wyjazdem załadunku pojazd wraz z ładunkiem był ważony W okazanym dokumencie WZ wpisano wagę tj. 41940 kg. Dopuszczalny nacisk na drodze wynosił 10 t. W wyniku pomiarów pojazdu członowego stwierdzono nacisk pojedynczej osi napędowej 12,51 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 4,51 t (przekroczenie o 56,37%), oraz masę całkowitą 42,4 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t - przekroczenie o 0,4 t to jest o 0,95%).
Decyzją z [...] maja 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania spółki, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze na te decyzje skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzające się do zarzutu niewyjaśnienia, dlaczego powstały rozbieżności pomiędzy wagą stwierdzoną u załadowcy a masą stwierdzoną w czasie ważenia przez funkcjonariuszy w czasie kontroli.
WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że organy poprawnie ustaliły, że skontrolowany pojazd był nienormatywny, a biorąc pod uwagę dopuszczalne obciążenie drogi powiatowej nr [...], po której poruszał się pojazd (10 t) oraz wielkość przekroczenia wagi ładunku podzielnego słusznie nałożyły karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak dla zezwolenia kategorii VII.
Odnosząc się do zarzutów strony Sąd I instancji wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom skarżącej, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że ponosi ona odpowiedzialność w niniejszej sprawie. Zgodził się z organem, że strona w celu uniknięcia odpowiedzialności nie może skutecznie powoływać się na umowę, którą zawarła z przewoźnikiem. Umowa ta kształtuje jedynie stosunki prawne pomiędzy stronami w zakresie prawa cywilnego. Poprzez umowę cywilnoprawną nie może dojść do modyfikacji zasad odpowiedzialności podmiotu na podstawie norm administracyjnoprawnych. Odpowiedzialności załadowcy nie wyłącza również podnoszona przez skarżącą okoliczność, że przy załadunku obecny był kierowca. Spółka we własnym zakresie powinna sprawdzić, czy nie wypuszcza na zewnątrz nieprawidłowo załadowanego bądź przeładowanego pojazdu. Działaniem uprawnionym byłoby w takiej sytuacji ważenie nie tylko masy pojazdu, ale także kontrolowanie prawidłowości załadunku, którego dokonywała przecież skarżąca przez zważenie nacisków poszczególnych osi. Sąd I instancji podkreślił, że mimo stosunkowo niewielkiego przekroczenia dmc (0,4 t.) w sprawie stwierdzono bardzo znaczne przeciążenie nacisku osi (4,51 t.).
W ocenie Sądu I instancji z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż to skarżąca dokonywała załadunku towaru i nie poczyniła żadnych aktów staranności, aby upewnić się, czy doszło do w przeciążenia nacisku osi. Spółka we własnym zakresie powinna sprawdzić, czy nie wypuszcza na zewnątrz nieprawidłowo załadowanego bądź przeładowanego pojazdu. Działaniem uprawnionym byłoby w takiej sytuacji ważenie nie tylko masy pojazdu, ale także nacisków osi. Podjęcie takich kroków umożliwiłoby stwierdzenie naruszenia, które mogło zostać usunięte poprzez inne rozmieszczenie ładunku na pojeździe. Tymczasem jak wynika z ustaleń organów, spółka nie podjęła tego aktu staranności, a zatem dopuściła się zaniedbania, skutkującego powstaniem odpowiedzialności za nieprawidłowy załadunek towaru.
Wbrew twierdzeniom skargi w ocenie Sądu, organy obu instancji dysponowały dostatecznym materiałem dowodowym do wydania zaskarżonych decyzji, jak również nie doszło w sprawie do naruszenia przewidzianej w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej kpa) zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutów strony Sąd I instancji dalej wyjaśnił, że zarzuty skarżącej wskazujące na możliwość doładowania pojazdu po opuszczeniu miejsca załadunku również nie zostały poparte żadnymi wnioskami dowodowymi zatem należy uznać je jedynie za przyjętą linię obrony.
Zdaniem WSA prawidłowe jest stanowisko organu wskazujące, że jedyną metodą prawidłowego ustalenia masy całkowitej pojazdu jest jego zważenie na zalegalizowanych przyrządach. WSA uznał, że w omawianym przypadku realizowany był przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach wymiarowo-wagowych przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII. Kierowca do kontroli nie okazał zezwolenia ww. kategorii, ani nie posiadał takiego zezwolenia w pojeździe.
Sąd – powołując się na art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.) karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:
- a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
- b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
- c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.
W ocenie WSA, stwierdzenia przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej o 56,37 % i przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej o 0,95% na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t - organy administracji drogowej zasadnie nałożyły na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15 000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.
Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ odwołał się do załącznika do p.r.d. określającego kategorie tych zezwoleń w zależności od parametrów pojazdów nienormatywnych oraz rodzaju drogi, po której taki pojazd ma się poruszać, dokonał przeglądu kategorii tych zezwoleń, przyłożył do nich parametry kontrolowanego pojazdu i drogi na której się poruszał, by w konsekwencji słusznie stwierdzić, że przewoźnik winien się legitymować zezwoleniem kategorii VII dla pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t. WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Spółka zaskarżyła wyrok w całości skargą kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
- 1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa) poprzez oddalenie skargi w całości w sytuacji, w której organ administracji publicznej naruszył art. 7 oraz 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sytuacji w której organ administracji publicznej nie podjął działań zmierzających do zebrania całego materiału dowodowego relewantnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a to nie wyjaśnił czy pomiędzy punktem w którym doszło do kontroli, a siedzibą skarżącej ulokowane są inne kopalnie kruszywa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- 2) art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi w całości, w sytuacji w której organ administracji publicznej naruszył art. 86 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci przesłuchania strony, podczas gdy w świetle zebranego materiału dowodowego pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a to czy pomiędzy punktem w którym doszło do kontroli przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a siedzibą skarżącej ulokowane są inne kopalnie kruszywa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności określone w art. 183 § 2 ppsa skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta tylko na zarzutach naruszenia przepisów postepowania (art. 174 pkt 2 ppsa). W ramach zarzutów spółka podnosi naruszenie przez Sąd I instancji: art. 151 ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1 kpa i art. 151 w związku z art. 86 kpa, do którego jej zdaniem doszło, a polegało ono na zaakceptowaniu przez Sąd I instancji decyzji organów transportu drogowego, pomimo tego, że organ 1) nie podjął działań zmierzających do zebrania całego materiału dowodowego relewantnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a to nie wyjaśnił czy pomiędzy punktem w którym doszło do kontroli, a siedzibą skarżącej ulokowane są inne kopalnie kruszywa oraz 2) zaniechał przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci przesłuchania strony, podczas gdy w świetle zebranego materiału dowodowego pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a to czy pomiędzy punktem w którym doszło do kontroli przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a siedzibą skarżącej ulokowane są inne kopalnie kruszywa.
W świetle tych uwag wyrok Sądu I instancji może być kontrolowany tylko z perspektywy naruszenia art. 151 ppsa, bo spółka twierdzi, że Sąd I instancji wadliwie ocenił działania organów transportu drogowego i przyjął jako podstawę faktyczną wyrokowania ustalenia dokonane przez te organy, a w świetle przepisów kpa były to ustalenia wadliwe. Oceniając tak postawione zarzuty stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo nie dopatrzył się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 86 kpa. Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego dokonali zważenia pojazdu, które to ważenie nie było przez skarżącą kwestionowane. Stwierdzone przekroczenie nacisku osi i dopuszczalnej masy całkowitej stanowiło podstawę nałożenia kary administracyjnej. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wskazywała na okoliczności mogące powodować zwiększenie ciężaru załadowanego przez nią samochodu pomiędzy wyjazdem z miejsca załadunku a miejscem ważenie przez funkcjonariuszy.
Co do zasady ciężar dowodzenia okoliczności istotnych dla sprawy obciąża organ – w tym wypadku na organie spoczywał ciężar udowodnienia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnego nacisku osi. Nie można oczekiwać od organu, że będzie z własnej inicjatywy poszukiwał okoliczności pozwalających na zwolnienia załadowcy z odpowiedzialności, mimo stwierdzenie obiektywnych okoliczności rodzących taką odpowiedzialność. Zwłaszcza tak mało prawdopodobnych w granicach logiki i doświadczenia życiowego, jak doładowanie przez kierowcę niewielkiej ilości pospółki w innej niż załadowca kopalni. Trudno też oczekiwać, by przesłuchanie strony (reprezentantów skarżącej) mogło doprowadzić do ustalenia tak wątpliwej okoliczności, skoro nawet z własnej inicjatywy na takie okoliczności skarżąca się nie powoływała. Dlatego też prawidłowo Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia przez organy przepisów art. 7, art. 77 i art. 86 kpa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) i w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015, poz. 1804). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu udziału radcy prawnego reprezentującego Głównego Inspektora Transportu Drogowego w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym