Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z 2 października 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 1054/12 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w E. wymierzył Z. L. karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Pismem z [...] maja 2012 r. strona złożyła do Dyrektora Izby Celnej w O. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, dołączając jednocześnie odwołanie datowane na 27 kwietnia 2012 r. oraz kserokopię dowodu nadania 30 kwietnia 2012 r. przesyłki poleconej nr [...]. W uzasadnieniu podała, że odwołanie zostało nadane w przewidzianym ustawą terminie, jednak z niewiadomych przyczyn przesyłka została zwrócona 4 maja 2012 r. przez operatora pocztowego - Pocztę Polską. Z. L. pozostawał w przeświadczeniu, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie i jako takie zostanie rozpatrzone, jednak z ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu dokonując jednocześnie czynności, dla której termin zostałby ewentualnie uznany za uchybiony.
Dyrektor Izby Celnej w O. postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. odmówił Z. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził, że strona nie wykazała się wymaganą w danych okolicznościach starannością w prowadzeniu swoich spraw. Potwierdzenie nadania przesyłki nie świadczy o nadaniu odwołania. Zwrócił uwagę na fakt, że strona nie posiada zwróconej przez operatora koperty, co zdaniem organu potwierdziłoby nadanie oraz zwrot odwołania. Mając powyższe na uwadze stwierdził, że nie zostało wystarczająco uprawdopodobnione, że nadana przesyłka rzeczywiście zawierała odwołanie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. stwierdził, że skarga Z. L. na postanowienie organu II instancji z [...] czerwca 2012 r. zasługuje na uwzględnienie.
Podniósł, że w wyniku kontroli legalności rozstrzygnięcia wykazano naruszenia procedury, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji organ nie podjął żadnych czynności pozwalających na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, tj. nie ustalił, czy przesyłka o numerze widniejącym na dowodzie nadania wpłynęła do organu, co miałoby wpływ na ocenę tego dowodu. Ponadto, twierdzenie o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy organ dysponuje dowodami na okoliczność daty otrzymania decyzji i złożenia odwołania. Organ odwoławczy był zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy w celu odtworzenia rzeczywistego stanu faktycznego, natomiast w sprawie jedynie strona wykazała okoliczności, z których wywodzi, iż dotrzymała terminu na wniesienie odwołania.
Zważywszy, że nie zostało przeprowadzone niezbędne w sprawie postępowanie dowodowe, Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie.
Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej ppsa) w zw. z art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; dalej: Op) na skutek błędnego uznania, że organ rażąco naruszył procedurę w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy nie badając, czy skarżący złożył odwołanie w terminie, podczas gdy sam skarżący przyznał, iż poczta zwróciła mu przesyłkę z odwołaniem, a w tym samym czasie w stosunku do skarżącego Naczelnik Urzędu Celnego w E. prowadził wiele postępowań. Organ, na podstawie pisma Naczelnika Urzędu Celnego w E. z 16 kwietnia 2012 r., znak: [...], znajdującego się w aktach sprawy ustalił, iż do Urzędu Celnego w E. nie wpłynęła przesyłka pocztowa nadana przez Z. L. 30 kwietnia 2012 r. o numerze widniejącym na dowodzie nadania, co oznacza, że Sąd I Instancji nie odniósł się do oświadczenia skarżącego, że poczta zwróciła mu kopertę z odwołaniem oraz znajdującego się w aktach sprawy dowodu, że przesyłka taka nie wpłynęła do Urzędu Celnego w E., czyli nie odniósł się do całości zebranego materiału dowodowego, a w efekcie nie wyjaśnił podstawy prawnej uchylenia zaskarżonego postanowienia;
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa oraz 153 ppsa w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 61 ust. 1 i art. 39 ustawy z 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (j.t. Dz.U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1159 ze zm.), przez uchylenie prawidłowego rozstrzygnięcia organu odwoławczego w związku zajęciem przez Sąd stanowiska, że organ nie dokonał wyjaśnienia prawidłowości złożenia odwołania oraz przerzuceniem ciężaru dowodu na organy podatkowe w zakresie zaniedbań samej strony, co do ww. ustalenia, bowiem skarżący zniszczył zwróconą mu przez pocztę kopertę i zaniechał złożenia na poczcie reklamacji, co do przyczyn zwrotu. Organ wskazał, że nie ma możliwości uzyskania z poczty informacji dotyczącej przedmiotowej przesyłki z uwagi na tajemnicę pocztową uregulowaną w art. 39 Prawa pocztowego, a zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 ww. ustawy prawo do wniesienia reklamacji przysługuje nadawcy, natomiast adresat może złożyć reklamację jedynie w przypadku, gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń, co czyni niemożliwym wykonanie wskazań Sądu, co do dalszego postępowania;
- c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 134 § 1 i art. 151 ppsa polegające na uchyleniu postanowienia organu odwoławczego, mimo nienaruszenia przez organ przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.
Zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Op odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że 16 kwietnia 2012 r. doręczono stronie odpis decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w E. z [...] kwietnia 2012 r. W związku z powyższym, termin na wniesienie odwołania upływał 30 kwietnia 2012 r. Odwołanie strony do Dyrektora Izby Celnej w O. od powyższej decyzji zostało złożone 8 maja 2012 r., zawierając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w przypadku, gdyby organ uznał, że odwołanie zostało wniesione po upływie zakreślonego terminu. Odwołanie opatrzone było datą 27 kwietnia 2012 r., a do akt sprawy strona załączyła kserokopię potwierdzenia nadania 30 kwietnia 2012 r. przesyłki poleconej, adresowanej do Urzędu Celnego w E. Z. L. podniósł, że list zawierający odwołanie (z datą 27 kwietnia 2012 r.) został nadany w placówce pocztowej w ustawowym terminie, jednak z nieznanych przyczyn przesyłka została zwrócona nadawcy 4 maja 2012 r. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania w sprawie.
Uchylając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji powołując się na załączony dowód w postaci kserokopii potwierdzenia nadania przesyłki listowej uznał, że nie można w tych okolicznościach stwierdzić, że pismo zostało złożone po terminie. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy z urzędu nie podjął czynności pozwalających na ustalenie stanu faktycznego, tj. ustalenie rodzaju przesyłki, a także czy przesyłka o numerze widniejącym na dowodzie nadania wpłynęła do organu.
Argumenty Sądu I instancji dotyczące obowiązku podjęcia przez organ odwoławczy czynności mających na celu ustalenie przyczyny zwrotu przedmiotowej przesyłki przez operatora pocztowego nie znajdują prawnej podstawy. Należy zgodzić się, że załączona przez skarżącego kserokopia dowodu nadania przesyłki listowej nie przesądza definitywnie, że odwołanie zostało nadane właśnie tą przesyłką. Brak w aktach sprawy koperty z uwidocznionym datownikiem - 30 kwietnia 2012 r. nie pozwala także przesądzić, że odwołanie zostało złożone w innym dniu - po upływie ustawowego terminu. Powyższe daje podstawę do przyjęcia, że nie wystąpiły w sprawie okoliczności jednoznacznie przesądzające, czy list zawierał sporne odwołanie, czy też nie. Skoro organ odwoławczy uznał potrzebę przeprowadzenia przez stronę postępowania wyjaśniającego na okoliczność nadania w urzędzie pocztowym spornego odwołania, to tym samym przedstawiona przez stronę kserokopia potwierdzenia nadania pisma do Urzędu Celnego nie stanowi sama w sobie potwierdzenia nadania środka prawnego, jak również dowód ten nie neguje, że do nadania tej konkretnej przesyłki nie doszło.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji dotyczącego rażącego naruszenia przez organ odwoławczy procedury w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Argumentacja, że nie zostały podjęte żadne działania mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie znajduje odpowiedniego uzasadnienia. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu eksponowanym w skardze kasacyjnej, że samo potwierdzenie nadania przesyłki nie wskazuje, jaka dokładnie przesyłka została nadana i czy było to rzeczywiście odwołanie. Słusznie organ uznał, że zobowiązanym do udowodnienia tego faktu był w pierwszym rzędzie wnioskodawca.
Skarżący - w odróżnieniu od organu - miał legitymację, aby wystąpić do operatora pocztowego z reklamacją, w celu zweryfikowania przyczyny zwrotu nadanego listu, o czym stanowi art. 61 ustawy - Prawo pocztowe. Niezasadne jest zatem obciążenie tym obowiązkiem organu odwoławczego, który de facto bez posiadania właściwego oświadczenia wnioskodawcy - w zakresie zrzeknięcia się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń - nie może skutecznie wystąpić do operatora pocztowego o informacje na temat danej przesyłki. Jak słusznie wskazał autor skargi kasacyjnej, aby wystąpić z reklamacją, należy także posiadać oryginał potwierdzenia nadania listu poleconego.
W konsekwencji należy uznać, że organ nie był uprawniony do wszczęcia postępowania reklamacyjnego, które w istocie jest jedyną drogą do uzyskania informacji na temat przyczyn nieotrzymania przez organ I instancji przesyłki, jak również jej zwrotu nadawcy. Rezygnując z prowadzenia postępowania reklamacyjnego, a także nie zachowując koperty od przesyłki, skarżący sam pozbawił się możliwości udowodnienia, że złożył odwołanie w terminie. W konsekwencji, skarżący - jak dotychczas - nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, co uzasadniałoby jego przywrócenie terminu na podstawie art. 162 § 1 Op. To kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności i oznacza, że uchybienie terminu będzie poczytane za zawinione, gdy nie dopełniła ona czynności z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć.
Należy nadto zwrócić uwagę, że Sąd I instancji nie odniósł się do znajdującego się w aktach dowodu w postaci pisma Naczelnika Urzędu Celnego w E. z [...] kwietnia 2012 r., który stwierdził, że do Urzędu nie wpłynęła przesyłka pocztowa nadana przez Z. L. o numerze wskazanym na potwierdzeniu nadania. Wydaje to się oczywiste, skoro sam skarżący stwierdził, że korespondencja zawierająca odwołanie została mu zwrócona.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.