Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W (dalej: WSA w W lub Sąd I instancji) uwzględnił skargę Janusza Z (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.
W dniu 30 sierpnia 2012 r. w C skontrolowano zespół pojazdów poruszający się po drodze krajowej nr 46 o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej na drogę do 10 t. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie nacisków pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę o 0,7 t oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,2 t. Przewóz był wykonywany bez zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ważenia pojazdów dokonano na zalegalizowanym stanowisku do ważenia pojazdów dwoma wagami nieautomatycznymi elektronicznymi do pomiarów statycznych typu LP 600 posiadającymi ważne świadectwa legalizacji ponownej.
Ś Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 720 zł z tytułu przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz w wysokości 600 zł z tytułu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.
GITD, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając, że wagi użyte podczas kontroli miały ważne świadectwa legalizacji ponownej, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Siedlcach. Odnosząc się do argumentacji skarżącego (popartej stanowiskiem Najwyższej Izby Kontroli) dotyczącej braku homologacji wagi do dokonywania pomiarów całkowitej masy pojazdu, organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko NIK nie zostało uzasadnione prawnie ani faktycznie, podobnie jak stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r. Zdaniem GITD wagi użyte do kontroli spełniały wymagania klasy dokładności od I do IIII, zatem zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) nadawały się do obliczenia masy całkowitej pojazdu.
Zdaniem organu w sprawie nie znajduje zastosowania art. 5 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, ponieważ kontrola wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu obok przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu.
WSA w W uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że użyta podczas kontroli waga nie mogła być użyta do określenia masy całkowitej pojazdu.
Sąd I instancji powołał się na instrukcję obsługi wagi LP 600 oraz pismo Prezesa Głównego Urzędu Miar w piśmie z dnia 30 sierpnia 2012 r. i stwierdził, że wagi typu LP 600 mogą służyć jedynie do ważenia nacisków kół i osi pojazdów lecz nie do określania ich masy całkowitej.
W ocenie Sądu I instancji organ administracji odwołując się do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) błędnie uznał, że skoro wagi LP 600 użyte do kontroli miały dokładność klasy IIII, to oznacza, że można było nimi dokonać pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu. Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie nie chodzi o klasę dokładności wagi, lecz o to, że wagi Typu LP 600 nie były certyfikowane przez jednostkę notyfikowaną do wyznaczania masy pojazdów. Organ odwołując się do tego rozporządzenia nie zauważył także, że w § 2 określa ono zakres jego stosowania do wag nieautomatycznych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych do dnia 30 kwietnia 2004 r. Obie użyte wagi zostały wyprodukowane w 2005 r., a świadectwa legalizacji ponownej zostały na te wagi wystawione w dniach 17 września 2010 r. i 12 sierpnia 2011 r.
GITD zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- 1) przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a., przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, bowiem przeprowadziły ważenie pojazdu za pomocą wag typu LP 600 niezgodnie z ich przeznaczeniem oraz instrukcją obsługi wag, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu Lp 600 wyników pomiaru nie może budzić żadnych wątpliwości, a skarżący w żaden sposób nie wykazał, że były on błędne, zaś w świetle obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych oraz w świetle dokumentów dopuszczających wagi do użytkowania, dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie za ich pomocą ustaleń także w zakresie rzeczywistej masy całkowitej.
- 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a/ pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16, obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych, podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu LP 600 przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i osi pojazdu, podczas gdy z tych regulacji zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, przepisy te wprost dopuszczają pomiar masy całkowitej pojazdu.
- 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych poprzez przyjęcie, że rozporządzenie to nie dotyczy wag typu LP 600 użytych w niniejszej sprawie do zważenia pojazdu, podczas gdy wskazane wagi zostały wprowadzone do obrotu lub użytkowania w wyniku dokonania oceny zgodności a zatem w myśl § 2 pkt 2 ww. rozporządzenie znajduje do nich zastosowanie.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności z art. 183 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna Inspektora oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty procesowe, bo ustalenie w postępowaniu kasacyjnym, że w tym zakresie nie doszło do naruszenia prawa w postępowaniu przed organami oraz przed Sądem I instancji, daje podstawę do dokonania oceny sposobu stosowania przepisów materialnych przez organy oraz kontroli dokonanej w tym zakresie przez Sąd I instancji.
Skarga kasacyjna Inspektora nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie NSA nietrafny jest jej zarzut podnoszący naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a polegający na uznaniu, że wyrok poddany kontroli kasacyjnej narusza prawo, bo uwzględnia skargę J Z, w sytuacji gdy brak było podstaw do takiego orzekania, zwłaszcza dlatego, że organy poprawnie ustaliły istotne dla wymierzenia kary okoliczności, a więc obciążenia osi i masę całkowitą pojazdu. Stanowisko organu sformułowane w taki sposób nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, toteż Sąd I instancji poprawnie przyjął, że w tym zakresie stan faktyczny sprawy nie został poprawnie ustalony. W pełni należy podzielić pogląd uzasadnienia wyroku, że organy transportu drogowego nie wykazały poprawnie istotnych okoliczności dla ustalenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.t.d.
Sąd I instancji trafnie przyjął, że wagi użyte do ważenia pojazdu nie mogły wskazywać wielkości, które stały się podstawą ustalenia przeciążeń osi oraz przekroczenia masy pojazdu. Trafnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na dokument Prezesa GUM, z treści którego wynika niemożność użycia wskazań zastosowanych wag do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu. I nie chodzi w tym przypadku o wadliwość wskazań tych urządzeń, jak sugeruje strona skarżąca kasacyjnie, ale o formalną (prawną) niemożność posłużenia się tymi wynikami. Stanowisko Inspektora, w którym ten organ twierdzi, że dopuszczalność użycia wag typ LP 600 do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu wynika z rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r., nie znajduje oparcia w tych przepisach, gdyż trafnie zauważył Sąd I instancji, że z faktu stosowania tego rozporządzenia do wag klasy dokładności od I do III, a w tej kategorii mieszczą się wagi LP 600, nie wynika, że tymi wagami można wyznaczać dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, gdyż ten typ wag nie był certyfikowany do wyznaczania takiego parametru.
Sąd I instancji słusznie zauważył, że do wag użytych podczas kontroli pojazdu J Z możliwość stosowania przepisów tego rozporządzenia powinna być rozpatrzona na gruncie jego § 2, który wskazuje granice stosowania tych przepisów do wag, które uzyskały stosowne decyzje zatwierdzenia do 30 kwietnia 2004 r., gdy zaś wagi użyte podczas kontroli były wyprodukowane po tej dacie.
Wskazane okoliczności są wadami postępowania wyjaśniającego, dlatego trafnie przyjął Sąd I instancji, że w tym zakresie postępowanie powinno być uzupełnione. Z tego też powodu zarzut procesowy skargi kasacyjnej należało uznać za chybiony.
Zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenie prawa materialnego są przedwczesne, zatem z tego powodu Sąd II instancji nie może odnosić się do nich szczegółowo. Podkreślić należy, że wyrok Sądu I instancji uwzględnił skargę ze względu na naruszenie przepisów postępowania, zatem ten Sąd nie dokonywał, bo nie mógł, oceny stosowania przepisów materialnych. Skoro te przepisy nie były poddane ocenie, to nie mogły zostać naruszone.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.