Uzasadnienie
I
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 229/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę I. N. i A. N.– wspólników spółki cywilnej [...] (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie kary w transporcie drogowym nałożonej na załadowcę.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
W dniu 1 września 2017 r. w R. na drodze gminnej (ul. [...]) na której dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t został zatrzymany do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...]. Pojazdem kierował P.P., który wykonywał przewóz materiału sypkiego w postaci piasku na trasie Sołtyków-Małęczyn, na rzecz przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. Załadowcą przewożonego ładunku była firma skarżąca. Przebieg kontroli został utrwalony protokołem z dnia 1 września 2017 roku.
W wyniku pomiaru kontrolnego:
- – rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego – 40,2 t – przekroczenie o 8,2 t – 25,625%,
- – nacisk na podwójnej osi napędowej samochodu ciężarowego – 25,9 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1t w górę) – przekroczenie o 6,9 t – 36,315 %,
- – podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 27 maja 2016 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiaru statycznego typu SAW 10C/II, które legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Siedlcach z data ważności do 31 stycznia 2018 roku.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15 000 zł stosowanie do art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2017 r., poz.1260 dalej jako: "u.p.r.d.").
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy wskazywał, że skarżąca jako załadowca towaru miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia. Załadowna ilość towaru potwierdzona dokumentami WZ po zsumowaniu jej z masą własną pojazdu przekraczała dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, która zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U z 2016 r. poz. 2021 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia") nie mogła przekroczyć w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy – 32 tony.
Wobec powyższego pojazd po zważeniu i wystawieniu dokumentu WZ był już pojazdem nienoramatywnym. Pomimo tego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Fakt dosypywania przez operatora załadowcy kolejnych łyżek piachu miał znaczenie jedynie dla wysokości kary.
W ocenie organu to profesjonalny przedsiębiorca organizuje oraz sprawuje nadzór nad swoim pracownikami. W związku z powyższym ponosi on ryzyko prowadzenia działalności oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonanie obowiązków przez swoich podwładnych, tak aby nie dochodziło do naruszenia prawa. To pracownik załadowcy doładował dodatkowe łyżki ładunku ponad ilość zadeklarowaną w dokumencie WZ, a więc godził się na powstanie naruszenia i przyczynił się do jego powstania. Powyższa okoliczność dowodziła zatem, iż załadowca godził się na powstanie naruszenia i przyczynił się do jego powstania.
Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wykluczenie wpływu załadowcy na stan załadowania samochodu jest możliwe jedynie w sytuacjach wyjątkowych, takich które uniemożliwiły mu wykonywanie obowiązków spoczywających na niego z mocy ustawy.
Sąd wskazał, że skarżąca nie zakwestionowała naruszenia poszczególnych przepisów prawa przez przewoźnika – [...] sp. z o.o. i wyników pomiarów – rzeczywisty nacisk podwójnej osi napędowej – 25,9 t – przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,9 t, co stanowiło przekroczenie o 36,315 %, masa całkowita pojazdu – 40,2 t, przekroczenie wartości o 8,2 t, co stanowiło przekroczenie o 25,625 %. W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie wskazał, że nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności oraz oświadczyć, iż dochowało się należytej staranności. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, iż w okolicznościach tej sprawy nie mieli wpływu na naruszenie i nie godzili się na jego powstanie.
Sąd wyjaśnił bowiem, że z dokumentu WZ wynikało, że załadowana tam ilość piasku czyniła pojazd nienormatywnym. Nadto pojazd został doładowany dodatkową ilością piachu przez operatora ładowarki w kopalni piachu. Sąd przypomniał, że załadowca z mocy przepisów – art. 61 ust.1 i ust. 2 jest odpowiedzialny za prawidłowy – normatywny załadunek towaru. Takie obowiązki wynikają również z przepisów ustawy prawo przewozowe – art. 43 ust.
2. Skarżąca jako przedsiębiorca odpowiada również za działania swoich pracowników, co w ocenie Sądu oznaczało, że winien tak zorganizować system załadunku i kontroli opuszczających teren pojazdów, aby nie dochodziło do sytuacji naruszenia prawa.
II
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła skarżąca, zaskarżając wyrok całości. Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli działalności administracji publicznej i nieuwzględnienie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, pomimo naruszenia przepisów przez ten organ w toku postępowania administracyjnego, tj.: przepisu art. 140aa ust. 3 pkt. 2 u.p.r.d., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy załadowca -skarżący nie miał wpływu i nie godził się na powstanie naruszenia.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na załadowcę ocenił, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
Przechodząc do analizy zarzutu skargi kasacyjnej, który zastał uznany przez Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 140aa ust. 1 u.p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 2 u.p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się także na inny podmiot wykonujący przejazd, w tym załadowcę. Jednoznaczne ustalenie, że dany podmiot był załadowcą, co jest poza sporem w niniejszej sprawie sprawie, jest przesłanką konieczną, ale niewystarczającą do nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 140aa ust. 3 pkt 2 u.p.r.d. Konstrukcja tego przepisu wskazuje wprost, że w przypadku odpowiedzialności organizatora transportu, nadawcy, załadowcy, odbiorcy lub spedytora, organ prowadzący postępowanie musi zebrać dowody - i to dowody potwierdzające zaistnienie wpływu lub godzenia się tego podmiotu na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, czyli na naruszenie obowiązków lub warunków związanych z wykonywanym przez przewoźnika przejazdem po drodze publicznej.
Inaczej rzecz ujmując, chodzi o sytuację, gdy podmiot określony w ww. przepisie miał świadomość, że przewoźnik naruszy obowiązki lub warunki związane z wykonywanym przez niego przejazdem, a mimo to temu nie przeszkodził ("godził się"), lub wręcz do tego się przyczynił ("miał wpływ").
Zdaniem Sądu, trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji, że skarżąca jako załadowca miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. O powyższym świadczy przede wszystkim dowód w postaci dokumentu WZ (wydania zewnętrznego), z którego wynika, że załadowna ilość towaru (piasku) po zsumowaniu jej z masą własną pojazdu przekraczała dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, która zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nie mogła przekroczyć w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy – 32 tony. Wobec powyższego pojazd po zważeniu i wystawieniu dokumentu WZ był już pojazdem nienoramatywnym. Nadto pojazd został doładowany dodatkową ilością piachu przez operatora ładowarki w kopalni piachu.
W sprawie, jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji, organy przeprowadziły dowody, pozwalające ustalić odpowiedzialność załadowcy, zaś skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów obalających te ustalenia i potwierdzających przedstawione przez nią twierdzenia, iż dochowała należytej staranności w niniejszej sprawie.
Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednoznacznie dowodzi, że skarżąca miała wpływ na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny. Skarżąca nie wykazała bowiem należytej staranności przy dokonywaniu załadunku przedmiotowego pojazdu. Skarżąca jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą wiążącą się w oczywisty sposób z czynnościami załadunkowymi, powinna mieć wiedzę o obowiązujących przepisach prawnych dotyczących, m.in. dopuszczalnych parametrów wagowych pojazdu. Nie podejmując zaś jakichkolwiek działań w celu ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym, strona skarżąca ewidentnie godziła się na wykonanie przejazdu z naruszeniem prawa, a w ten sposób miała pośrednio wkład w pogorszenie nie tylko stanu technicznego dróg, ale także przyczyniła się do zmniejszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.