Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1749/13

Uzasadnienie

1. 1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami administracji.
2. 1.1. Wyrokiem z 25 kwietnia 2013r. sygn. akt: V SA/Wa 574/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. R.-Z. C. B. z udziałem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 23 marca 2011r. sygn. akt: V SA/Wa 395/11 w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu.
3. 1.2. Sąd I instancji podał, że w dniu 12 lutego 2013r. T. R.-Z. C. B. w C., wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 23 marca 2011r. sygn. akt: V SA/Wa 395/11, oddalającym skargę na rozstrzygnięcie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] października 2010r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 273§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej-p.p.s.a.). Uzasadniając skargę skarżący podał, iż w dniu 13 listopada 2012r. otrzymał ekspertyzę z 7 listopada 2012r., sporządzoną przez Uniwersytet Ekonomiczny w K., zawierającą argumenty, których nie był w stanie przedstawić w toku postępowania przed PARP ani w postępowaniu odwoławczym przed MNiSW oraz w postępowaniu przed WSA w W. na poparcie swoich zarzutów. Zdaniem skarżącego stanowią one kluczowy środek dowodowy i okoliczność świadczącą o błędnym rozstrzygnięciu sprawy zakończonej wyrokiem WSA w W. z 23 marca 2011r. Skarżący wskazał również, iż jest przekonany, że gdyby treść Opinii była Sądowi przedstawiona w chwili orzekania, to wynik sprawy byłby zupełnie inny, jako że w pełni potwierdza ona zarzucane przez skarżącego naruszenie prawa przy wydawaniu rozstrzygnięć zaskarżonych do Sądu. Skarżący podkreślił, że w wydanej przez Uniwersytet Ekonomiczny w K.,,,Opinii" w sprawie oceny zgodności z przepisami o rachunkowości, twierdzeń zawartych w korespondencji dotyczącej oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie nr: [...]; [...] złożonego przez Z. C. B. w C., T. R. uzyskał potwierdzenie, że sposób dokonania przez PARP oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie był nieprawidłowy, gdyż niezgodny z przepisami ustawy o rachunkowości, do zastosowania których zobowiązują oceniających przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 7 kwietnia 2008r. w sprawie udzielenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Inwestycyjna Gospodarka, 2007- 2013.

Skarżący wskazał, że w niekorzystnych dla niego rozstrzygnięciach nie zostały przywołane konkretne przepisy o rachunkowości, z których miałby wynikać fakt niemożności zastosowania jednorazowych odpisów amortyzacyjnych. Przepisy ustawy o rachunkowości nie zawierają przepisów wyznaczających wartościowe progi dla zastosowania jednorazowej amortyzacji, nie wskazują żadnych konkretnych metod amortyzacji środków trwałych i nie podają stawek amortyzacyjnych dla poszczególnych środków trwałych. Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości w zakresie amortyzacji, najważniejszą i obowiązującą w tym obszarze jest treść polityki rachunkowości zawierającej zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych danej jednostki do wyznaczenia, której upoważniony jest wyłącznie kierownik jednostki.

Skarżący podkreślił, że skoro przedstawiciele PARP dokonując oceny merytorycznej jego wniosku, nie zwracali się o przedstawienie polityki rachunkowości, to nie wiadomo na jakiej podstawie została dokonana w tym zakresie ocena merytoryczna. Zdaniem skarżącego uzyskana obecnie opinia naukowa dowodzi, że zarówno oceniający wniosek, jak i instytucje odwoławcze nie odniosły się do obligatoryjnej zasady istotności wynikającej z ustawy o rachunkowości, która ma zasadnicze znaczenie przy ustalaniu granicy wartości środka trwałego wobec, którego można zastosować jednorazowy odpis amortyzacyjny zgodnie z przepisami o rachunkowości. Zgodnie z zasadą istotności, skarżącemu jako kierownikowi jednostki przysługiwało prawo przyjęcia uproszczenia w amortyzacji do kwot nawet około 1 mln zł, podczas gdy kwota, która została zakwestionowana przez PARP stanowiła koszty o wartości zaledwie 343.000,00 zł.

Uzasadniając skargę podkreślił, że dowodem uzyskania w dniu 13 listopada 2012r. Opinii Uniwersytetu Ekonomicznego w K., stanowiącej okoliczność uzasadniającą wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 273§2 p.p.s.a. świadczącej o zachowaniu trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, jest załączony do niniejszej skargi protokół przekazania Opinii z 13 listopada 2013r.

1.3 Odpowiadając na skargę o wznowienie postępowania, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazał, że organem, który powinien brać udział w sprawie, jest Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w Warszawie, który jest Instytucją Pośredniczącą zgodnie z treścią Porozumienia z 31 sierpnia 2011r. zawartego z Ministrem Rozwoju Regionalnego oraz Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie realizacji PO IG 2007-2013 dla osi priorytetowych: 1. Badania i rozwój nowoczesnych technologii oraz 2. Infrastruktura sfery B+R. Minister Nauki i Szkolnictwa załączył wspomniane Porozumienie. Minister wskazał, że opinia, na którą powołuje się Strona powstała w dniu 7 listopada 2012r. czyli po dacie uprawomocnienia się wyroku przez co nie może stanowić dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania. Minister zauważył, że zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a sąd orzeka na podstawie akt administracyjnych sprawy. Wyjątkowo, w myśl art. 106§3 p.p.s.a sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów.

Dopuszczenie takiego dowodu jest uprawnieniem a nie obowiązkiem sądu a ponadto jest uwarunkowane zaistnieniem okoliczności, o których mowa w tym przepisie (jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania). Przedmiotowy dokument ma charakter opinii w sprawie oceny zgodności z przepisami o rachunkowości twierdzeń zawartych w korespondencji dotyczącej oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie złożonego przez stronę. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2000r. sygn. akt: FSA 1/100 waloru dowodowego nie mają dokumenty będące w istocie opiniami biegłych. Nawet gdyby przedmiotowa opinia została sporządzona przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji, to i tak nie zostałaby dopuszczona w charakterze dowodu w postępowaniu przed tym sądem. Przemawia to za oddaleniem wniosku o wznowienie postępowania.

1. 1.4. Sąd powiadomił o terminie rozprawy IP-Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, którego pełnomocnicy wnieśli o oddalenie skargi.

1. 1.5. Postanowieniem z 26 kwietnia 2013r. wydanym na rozprawie, WSA oddalił wniosek dowodowy dotyczący przesłuchania wskazanych w skardze świadków.
2. 2. Uzasdnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
3. 2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga o wznowienie była niezasadna.

1. 2.2. W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji stwierdził, że skargę oparto na art. 273§2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Wskazując na w/w podstawę wznowienia skarżący powoływał się na środek dowodowy stanowiący Opinię z 7 listopada 2012r., sporządzoną na jego zlecenie przez naukowców Uniwersytetu Ekonomicznego, przekazaną mu 13 listopada 2012r., w której autorzy odnieśli się do zapisów ustawy o rachunkowości z 29 września 1994r. (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 152, poz. 1223 ze zm.) ze szczególnym uwzględnieniem zasad dokonywania odpisów amortyzacyjnych środków trwałych wskazując, że ocena projektu złożonego przez wnioskodawcę została dokonana błędnie bez uwzględnienia zasad tejże ustawy. Powołując się na wnioski zawarte w Opinii wnioskodawca stwierdził, że ze względu na niewłaściwe zastosowanie wspomnianej ustawy również przez WSA w W., który rozpoznawał skargę od rozstrzygnięcia dokonanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego doszło do wydania błędnego wyroku, którego treść byłaby inna gdyby Sąd, w trakcie orzekania dysponował wspomnianą opinią.

Zdaniem Sądu I instancji, dowód, na który się powołał skarżący był dowodem, który stanowiąc opinię naukową sporządzoną przez pracowników Akademii Ekonomicznej w 7 listopada 2012r. a więc już po wydaniu orzeczenia przez Sąd, które zapadło w dniu 23 marca 2011r., nie spełniał wymogu art. 273§2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem aby dowód taki uznać za spełniający jego wymogi powinien on istnieć przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej czyli przed datą wydania orzeczenia czego dowodzi użycie przez ustawodawcę sformułowania "późniejszego wykrycia", z którym to sformułowaniem wiąże się stwierdzenie, "z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu".

Ponadto dowód taki mógłby spowodować uchylenie lub zmianę orzeczenia tylko wtedy gdy zostanie stwierdzony związek przyczynowy między wykrytymi okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie przesądzającą okolicznością, która uniemożliwia rozważanie przedstawionego dowodu jako środka dowodowego, w kontekście treści art. 273§2 p.p.s.a, był fakt jego powstania już po wydaniu orzeczenia przez Sąd. Spowodował to, że nie było potrzeby prowadzenia dalszych rozważań co do znaczenia tego środka dowodowego dla treści rozstrzygnięcia zwłaszcza jeśli się zważy, że przedłożona Opinia stanowiła w istocie interpretację ustawy o rachunkowości w zakresie amortyzacji, do którego to zagadnienia (amortyzacji), co do zasady WSA odniósł się w kwestionowanym przez skarżącego wyroku.

1. 3. Skarga kasacyjna.
2. 3.1. T. R.-Z. C. B. w C., działając przez pełnomocnika radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. zarzucił:
3. I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania tj. art. 182§2 p.p.s.a. w zw z art. 273§2 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynika sprawy-poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu a także poprzez co najmniej przedwczesne uznanie, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający w ocenie WSA-spełnienia przesłanki do wznowienia postępowania w zakresie objętym dyspozycją art. 273§2 p.p.s.a. i oddalenie skargi w oparciu o art. 282§2 p.p.s.a.

Zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu uniemożliwiło też skarżącemu wykazanie, że organy administracji przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie dofinansowania traktują wnioskodawców w sposób dyskryminujący-naruszając w sposób oczywisty podstawowe zasady porządku prawnego- tj. zasadę równości stron oraz obowiązek identycznego traktowania stronu w tożsamych stanach faktyczno-prawnych.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego a mianowicie §14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 24 kwietnia 2008r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach programu operacyjnego,,Innowacyjna Gospodarka 2007-2013" nr 88 poz. 414 poprzez nieuprawnioną i błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie wymienionego przepisu ustalonego materiału sprawy-skutkiem których było co najmniej przedwczesne przyjęcie, że może on stanowić podstawę normatywną do odrzucenia wniosku skarżącego o dofinansowanie wyłącznie ze względów formalnych a z całkowitym pominięciem merytorycznej istoty sprawy.

Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i wznowienie postępowania oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W.

1. 3.2. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju wniosło o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu.
2. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).

1. 4.2. Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

1. 4.3. Dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając skargą T. R. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z 23 marca 2011r. sygn. akt: V SA/Wa 395/11 (wyrok prawomocny od 8 lipca 2011r.) oddalił skargę z uwagi na fakt, iż dołączona do skargi Opinia naukowa, pracowników Uniwersytetu Ekonomicznego w K., nie spełniała wymogów z art. 273§2 p.p.s.a.

W ocenie autora skargi o wznowienie zostały spełnione przesłanki z art. 273§2 p.p.s.a.; pojawiła się bowiem Opinia naukowa, w której zaprezentowano pogląd w sprawie oceny zgodności z przepisami o rachunkowości, twierdzeń zawartych w korespondencji dotyczącej oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie nr: [...]; [...] złożonego przez Z. C. B. w C. Skarżący uzyskał zatem w przedmiotowej Opinii naukowej, potwierdzenie, że sposób dokonania przez PARP oceny merytorycznej jego wniosku o dofinansowanie był nieprawidłowy bowiem niezgodny z przepisami ustawy o rachunkowości, do zastosowania których zobowiązują oceniających przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 7 kwietnia 2008r. w sprawie udzielenia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Inwestycyjna Gospodarka, 2007- 2013.

Stanowisko skarżącego kasacyjnie jest nieprawidłowe.

Wskazany jako podstawa wznowienia art. 273§2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273§2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2004r., sygn. akt: FSK 170/04, opubl. w Lex pod nr 143703). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, iż ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontekście omówionego powyżej art. 273§2 p.p.s.a., opinia naukowa w której wyrażony został określony pogląd, analiza lub stanowisko jej autora jako eksperta z dziedziny rachunkowości, nie mieściła się w pojęciu,,okoliczność faktyczna", względnie,,środek dowodowy" w rozumieniu art. 273§2 p.p.s.a.

1. 4.4. Mając powyższe rozważania na względzie, jako zupełnie niezasadny jawi się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, przedstawiony w pkt II petitum skargi kasacyjnej. WSA w W. nie mógł dokonać nieuprawnionej i błędnej wykładni przepisów prawa materialnego oraz nieprawidłowo zastosować wskazane w skardze kasacyjnej przepisy bowiem w sprawie nie istniała przesłanka wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zatem nie było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy.

1. 4.5. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.