Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2055/13 uwzględnił skargę H.K.i uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 lipca 2013 r. nr. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału ARiMR w K. z dnia 24 maja 2013 r. nr. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za rok 2010 r.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżoną decyzją Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie Nr. z 24 maja 2013 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.z 7 czerwca 2011 r. w sprawie przyznania H. K., dalej "skarżąca", płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.
W dniu 19 kwietnia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2010. Skarżąca zadeklarowała do płatności działki rolne, położone na działkach ewidencyjnych znajdujące się w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, gminie S.. Ubiegając się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 4,70 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,56 ha, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych do powierzchni 0,41 ha oraz skarżąca złożyła wniosek o wsparcie specjalne w formie płatności do samic z gatunku bydło domowe (płatność do krów i owiec) do sześciu sztuk krów. Wraz z wnioskiem przedstawiła informację o numerach identyfikacyjnych krów.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu 14 stycznia 2011 r. przyznał skarżącej płatność JPO, UPO oraz specjalną płatność obszarową do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych do powierzchni wskazanej we wniosku, odmawiając przyznania płatności do krów i owiec. Według organu na podstawie danych rejestru identyfikacji i rejestracji zwierząt skarżąca nie posiadała zarejestrowanej siedziby stada, w której przebywałyby zgłoszone sztuki bydła.
Od powyższej decyzji, w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do krów, skarżąca złożyła odwołanie, w którym podniosła, że zwierzęta były zarejestrowane na jej męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo rolne.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją z dnia 14 marca 2011 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K.. Organ wskazał, że w toku ponownego rozpatrywania wniosku Kierownik Biura zobowiązany będzie uwzględnić fakt współposiadania przez stronę 6 sztuk bydła zadeklarowanych w załączniku wniosku oraz winien wezwać stronę do przedłożenia pisma zawierającego zgodę małżonka na przyznanie tej płatności do zwierząt będących przedmiotem współposiadania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z 7 czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał skarżącej wnioskowane płatności, w tym płatność do krów i owiec w kwocie 2.078, 58 zł. Decyzja ta stała się ostateczna.
Zawiadomieniem z dnia 6 maja 2013 r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w K.decyzją nr. z dnia 24 maja 2013 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Zdaniem organu skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej przyznanie płatności do krów i owiec, gdyż bydło zgłoszone do płatności nie było na nią zarejestrowane w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR.
Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji z dnia 11 lipca 2013 r. stwierdził istnienie przesłanek prowadzących do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy zaznaczył, że płatności do krów i owiec, stosownie do art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. b ustawy o płatnościach przysługują, jeżeli rolnik w dniu 31 maja danego roku posiada nie więcej niż 10 samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej 36 miesięcy życia, znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych prowadzony na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
W sprawie, jak ustalono, wskazane we wniosku sztuki bydła nie były zarejestrowane na skarżącą. Ich posiadaczem na dzień 31 maja 2010 r. był jej małżonek.
Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunku przyznania płatności do owiec i krów.
W tej sytuacji decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 7 czerwca 2011 r., uwzględniająca wniosek skarżącej w tym zakresie, zapadła z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2b pkt 2 lit b w związku z art. 7 ust. 2c ustawy o płatnościach.
Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wspomnianym na wstępie wyrokiem uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji. Jak przypomniał Sąd pierwszej instancji w sprawie przyjęto na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, że wskazane sztuki bydła nie były zarejestrowane na skarżącą, lecz na jej męża.
Sąd pierwszej instancji, kontrolując zaskarżone decyzje, uznał stanowisko organów za nieprawidłowe.
Po pierwsze, zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy niezasadnie stwierdziły nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 7 czerwca 2011 r. o przyznaniu jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz płatności do upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, w sytuacji braku jakichkolwiek zastrzeżeń co do prawidłowości wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, skoro organ zakwestionował jedynie rozstrzygnięcia dotyczące płatności do owiec i krów.
Sąd pierwszej instancji nie znalazł również podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja organu z dnia 7 czerwca 2011 r. o przyznaniu skarżącej płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w tym płatności do krów, wydana została w oparciu o właściwą, mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną zawartą w art. 7 ust 1, 2 i 2b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008 Nr 170 poz. 1051 ze zm.), po przeprowadzeniu ponownego postępowania i według wskazań organu odwoławczego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powołując się na treść art. 7 ust. 2b pkt 2a ustawy o płatnościach, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie płatności do samic gatunku bydło domowe (Bos taurus) i do samic gatunku owca domowa (Ovis aries), zwane dalej "płatnością do krów i owiec", jeżeli w dniu 31 maja danego roku posiada nie więcej niż 10 samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej 36 miesięcy życia, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Z kolei, w myśl art. 7 ust. 7 wspomnianej ustawy, w przypadku gdy działka lub zwierzę, o którym mowa w ust. 2b pkt 2, w dniu 31 maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę.
Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym z dniem 15 marca 2012 r. zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. W takiej sytuacji domniemana jest zgoda małżonka, na którego zwierzęta są zarejestrowane.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów, o ile w dniu 31 maja danego roku krowy lub owce są przedmiotem współposiadania małżonków, co w sprawie niniejszej pozostaje poza sporem, to wsparcie specjalne w formie płatności do krów lub owiec, o którym mowa w art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. a i ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługuje temu z małżonków, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności wraz z wnioskiem o wsparcie specjalne w formie płatności do krów lub owiec, niezależnie od tego, na którego z małżonków zwierzęta są zarejestrowane. W niniejszej sprawie skarżąca spełniała warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożyła wniosek o przyznanie tej płatności, a nadto co w sprawie pozostaje poza sporem była współposiadaczem krów zarejestrowanych na męża. Wprawdzie, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, w dacie złożenia wniosku jak i przed rozstrzygnięciem sprawy decyzją z dnia 7 czerwca 2011 r. skarżąca nie dołączyła pisemnej zgody męża na przyznanie jej specjalnego wsparcia w formie płatności do krów, nie mniej jednak uchybienie organu w tym zakresie nie uzasadnia uznania, że przy przyznawaniu płatności doszło do rażącego naruszenia prawa, skoro nowelizacją przepisów ustawy art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach dokonaną ustawą z dnia 27 stycznia 2012 r. (Dz. U 2012. Nr 243) obowiązującą z dniem 15 marca 2012 r. ustawodawca odstąpił od obowiązku przedstawienia zgody od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ badając decyzję w postępowaniu nadzorczym powinien wziąć pod uwagę nie stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, lecz stan prawny z innej daty.
- 2. art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego z dnia 26 stycznia 2007 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie przepis ten miał zastosowanie, podczas gdy przepis ten nie miał zastosowania, zarówno w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji jak również w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji jak również w brzmieniu obowiązującym po 15 marca 2012 r. bowiem kwestia zgody lub braku zgody nie stanowiła podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
- 3. art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. a ustawy o płatnościach i art. 7 ust. 7 ustawy płatnościach w brzmieniu obowiązującym po 15 maja 2012 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że badana w postępowaniu nadzorczym decyzja nie naruszała rażąco prawa, z uwagi na treść znowelizowanego przepisu art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach rozumianego w ten sposób, że płatność do krów lub owiec przysługuje temu z małżonków, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności wraz z wnioskiem o wsparcie specjalne w formie płatności do krów lub owiec, niezależnie od tego na którego z małżonków zwierzęta są zarejestrowane, podczas gdy przepis ten zniósł obowiązek przedkładania pisemnej zgody współposiadacza zwierzęcia, jeżeli zgoda ta miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy, a z art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. a ustawy o płatnościach wynika wprost, że posiadacza zwierząt ubiegając się o przyznanie płatności do krów powinien udokumentować fakt posiadania zwierząt wpisem do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, a zatem przyznanie przedmiotowej płatności osobie, która nie spełnia warunku do jej przyznania, stanowi rażące naruszenie regulacji zawartej w art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. a ustawy o płatnościach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zaskarżony wyrok, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do kierunku rozstrzygnięcia odpowiada prawu.
Po pierwsze zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 7 czerwca 2011 r., którą organ ten w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przyznał skarżącej płatność do krów i owiec. Wspomnianą decyzją uwzględniono w całości wniosek skarżącej poprzez przyznanie jej płatności JPO, UPO, specjalnej płatności obszarową do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych oraz płatności do krów i owiec. Decyzja z dnia 7 czerwca 2011 r., jak wynika z akt sprawy, zawierała odrębne rozstrzygnięcia odnośnie do wymienionych wyżej płatności. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w K., orzekając w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powinien był, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, stwierdzić nieważność tylko tego rozstrzygnięcia (punktu) decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., które dotyczyło przyznania płatności do krów i owiec, skoro w jego ocenie doszło do rażącego naruszenia prawa tylko w tym zakresie, tj. art. 7 ust. 2b pkt 2 lit a ustawy o płatnościach.
Stwierdzenie nieważności całej decyzji z dnia 7 czerwca 2011 r. przez Dyrektora Małopolskiego Oddziału ARiMR w K. decyzją z dnia 4 czerwca 2013 r., a następnie podtrzymanie jej decyzją Prezesa ARiMR z dnia 11 lipca 2013 r., w sytuacji gdy rażące naruszenie prawa dotyczyło tylko jednego rozstrzygnięcia w zakresie płatności do krów i owiec, było istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Wyeliminowano bowiem z obrotu prawnego całą decyzję w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy jej pozostałe rozstrzygnięcia co do płatności JPO, UPO, specjalnej płatności obszarową do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych były zgodne z przepisami prawa i nie budziły zastrzeżeń organów. Dlatego uchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z 11 lipca 2013 r. oraz decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału ARiMR z dnia 4 czerwca 2013 r. należało uznać za prawidłowe.
Natomiast błędne jest uzasadnienie zaskarżonego wyroku, a w szczególności ocenianie zaskarżonej decyzji przez pryzmat nie obowiązującego przepisu art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach, który wszedł w życie z dniem 15 marca 2012 r., a więc nie mającego zastosowania do płatności za 2010 r.
Jednakże wymaga wyjaśnienia sporna w sprawie okoliczność, czy skarżąca spełniła ustawowe wymogi ubiegania się o przyznanie jej za 2010 r. płatności dla krów i owiec. Dlatego dla potrzeb skontrolowania, czy prawidłowo zakwestionowano przyznanie skarżącej tej płatności, organ rozpoznając ponownie sprawę powinien tę kwestie wyjaśnić.
Z tego względu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.