Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 1 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 540/06 odrzucił skargę wniesioną przez L. L., reprezentowanego przez pełnomocnika radcę prawnego G. R. oraz zwrócił skarżącemu kwotę 200 zł tytułem uiszczonego po terminie wpisu.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Sąd stwierdził, że zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), skarga w przedmiotowej sprawie objęta jest wpisem stałym w wysokości 200 zł.
Pełnomocnik skarżącego – radca prawny, składając skargę nie uiścił od niej wpisu stałego. Wpis ten został uiszczony dopiero na skutek zarządzenia sędziego z dnia 30 czerwca 2006 r. Sąd I instancji podniósł, że omyłkowe wezwanie pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi oraz uiszczenie go w zakreślonym terminie, nie zmieniło okoliczności, iż pełnomocnik będący radcą prawnym, wnosząc środek zaskarżenia nie opłacił go w sposób należyty, do czego był zobligowany zgodnie z brzmieniem art. 221 p.p.s.a.
Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając postanowienie w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, a także zasądzenia od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według czterokrotnej stawki minimalnej.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
- 1. art. 221 w zw. z art. 219 § 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że złożenie skargi organowi oznacza wniesienie jej do sądu;
- 2. § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na jego niezgodność z art. 7 Konstytucji RP z powodu wydania przed wejściem w życie normy kompetencyjnej zawartej w art. 223 p.p.s.a. oraz z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP ze względu na uregulowanie wielkości ciężaru publicznego w podustawowym akcie prawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, kierował się treścią art. 219 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że opłatę sądową, a zatem i wpis od skargi, należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, złożenie skargi organowi nie jest jej wniesieniem do sądu. Na poparcie swego stanowiska strona przeprowadziła szeroki wywód.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono również naruszenie przepisów postępowania poprzez zastosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia sprzecznego z Konstytucją RP. Skarżący wskazał na niekonstytucyjność przepisu § 2 ust. 5 rozporządzenia RM w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jego zdaniem, o niekonstytucyjności przesądza niezgodność z zasadą praworządności wynikającą z art. 7 Konstytucji RP oraz z zasadą nakładania ciężarów publicznych wyłącznie w drodze ustawy (art. 84 i art. 217 Konstytucji RP). Podniesiono, iż cytowane powyżej rozporządzenie RM z dnia 16 grudnia 2003 r. zostało wydane bez podstawy prawnej, bowiem ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi weszła w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2004 r. A zatem w dniu wydania rozporządzenia, art. 233 p.p.s.a. zawierający delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu, jeszcze nie obowiązywał. W związku z tym, przepis § 2 ust. 5 nie może skutecznie nakładać obowiązku wniesienia wpisu w wysokości stałej.
Ponadto strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że art. 233 p.p.s.a. w części, w jakiej upoważnia Radę Ministrów do określenia wysokości wpisów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jest sprzeczny z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z zasadą nakładania ciężarów publicznych w drodze ustawy, przepis ten nie może stanowić podstawy obciążenia skarżącego jakąkolwiek opłatą sądową.
W sytuacji, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał swojej kompetencji do odmówienia zastosowania niekonstytucyjnego – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – przepisu § 2 ust. 5 przedmiotowego rozporządzenia RM, wniesiono o zawieszenie postępowania oraz przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności tego przepisu z art. 84 i art. 217 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Rozpoznawana skarga kasacyjna opiera się na zarzucie naruszenia przepisów art. 221 w zw. z art. 219 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który na podstawie art. 221 p.p.s.a. odrzucił skargę L. L., wniesioną przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 220 § 1 zdanie 1 sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W zdaniu drugim tego przepisu ustawodawca przewidział możliwość wezwania wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty, jednakże przepis ten nie ma zastosowania do pism podlegających opłacie stałej. Postępowanie w sprawie nienależycie opłaconego pisma, podlegającego opłacie stałej zostało uregulowane w przepisie art. 221 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem wojewódzkiego sądu administracyjnego, że omyłkowe wezwanie pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi oraz dokonanie tej czynności w zakreślonym w wezwaniu terminie nie wpłynęło na zmianę okoliczności, iż pełnomocnik L. L. – radca prawny – wnosząc do Sądu I instancji środek zaskarżenia nie opłacił go w sposób należyty. Podkreślenia wymaga fakt, że na gruncie dotychczas obowiązującego prawa obowiązek wniesienia wpisu stałego od pism wnoszonych przez profesjonalnego pełnomocnika bez wezwania o uiszczenie opłaty nie został zniesiony.
Należy wskazać, że w doktrynie oraz orzecznictwie przyjmuje się stanowisko, że błędne wezwanie adwokata czy radcy prawnego do uiszczenia opłaty sądowej, wbrew unormowaniu art. 221 p.p.s.a., nie usuwa działania tego przepisu i nie niweczy przyjętego w nim skutku w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania lub jego odrzucenia (por. H. Knysiak – Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Lexis Nexis Warszawa 2005, str. 608 oraz postanowienie SN z 17 sierpnia 2000 r., II CZ 57/00, Biul. SN 2000, nr 10, poz. 14). Ratio legis normy zawartej w art. 221 powoływanej powyżej ustawy jest oczywiste i nie powinno budzić wątpliwości. Od osób wykonujących wykwalifikowane zawody prawnicze i świadczących profesjonalną pomoc prawną wymaga się znajomości prawa w stopniu umożliwiającym im na tyle samodzielne działanie w toku postępowania sądowoadministracyjnego, aby nie było konieczne dodatkowe instruowanie ich przez sąd. Ustawodawca wychodzi zatem z założenia, że powinny one znać wysokości opłat sądowych, jeżeli mają one charakter opłaty stałej i samodzielnie je uiszczać bez konieczności osobnego wzywania przez sąd.
Wnoszący skargę w niniejszej sprawie, która bezspornie podlega opłacie stałej, pełnomocnik skarżącego – radca prawny bezzasadnie podnosi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że zasada wynikająca z art. 221 p.p.s.a. dotyczy tylko sytuacji, gdy pismo jest wnoszone bezpośrednio do sądu administracyjnego, nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy skarga jest wnoszona za pośrednictwem organu administracji, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego I instancji został wyraźnie uregulowany w treści przepisu art. 54 § 1 p.p.s.a., w myśl którego skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Możliwość wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego została przewidziana w przepisie art. 98 (Rozdział 3. Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zgodnie z którym w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest dnia 1 stycznia 2004 r., skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny przekazuje organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Błędne zatem skarżący wyciąga wnioski z treści art. 221 p.p.s.a. twierdząc, że przepis ten odnosi się wyłącznie do pism, które są kierowane bezpośrednio do sądu administracyjnego, a nie może mieć zastosowania do skargi, która jest wnoszona za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
Skarga jest bowiem w myśl przepisu art. 230 § 2 p.p.s.a. jednym z pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym, a tryb jej wniesienia (za pośrednictwem organu administracji) został ustanowiony w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że obowiązek uiszczenia opłaty stałej od skargi w terminie do jej wniesienia w sposób określony w § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia jest niewykonalny, z uwagi na to, że w chwili wnoszenia skargi do organu sygnatura przyszłych akt sądowych nie jest jeszcze znana. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że jest on bezzasadny. Powoływany na jego uzasadnienie przepis art. 233 zdanie 1 p.p.s.a. zawiera delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu.
W świetle przepisu § 5 ust. 1 wydanego na tej podstawie rozporządzenia przy uiszczaniu wpisu – zarówno gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego, jak i na rachunek bankowy tego sądu – należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Oczywiste jest, że w momencie złożenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu administracji, nie jest jeszcze znana sygnatura akt sądowych, skoro organ, zgodnie z wymogiem określonym w przepisie art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Uiszczając wpis od skargi wystarczyło zatem wskazać datę i numer zaskarżonej decyzji oraz organ, który ją wydał. Powoływanie się przez skarżącą na nieznajomość sygnatury przyszłych akt sądowych nie usprawiedliwia nieuiszczenia wpisu w terminie przewidzianym do wniesienia skargi.
Nie jest przy tym obowiązkiem równoczesne dokonanie opłaty wraz z wniesieniem pisma (w tym również skargi), lecz uiszczenie opłaty w takim terminie, jaki jest dopuszczalny do złożenia pisma podlegającego takiej opłacie (por. uchwała SN z dnia 25 września 1970 r., III CZP 58/70, opubl. w: OSNC 1971, nr 9, poz. 146).
Za bezzasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie ze względu na jego niezgodność z art. 7 oraz art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Nie jest trafny zarzut skarżącego, że powyższy przepis rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją z uwagi na jego wydanie przed wejściem w życie normy kompetencyjnej określonej w art. 233 p.p.s.a. Należy bowiem zauważyć, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem również przepis, którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej weszły w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. czyli w tym samym dniu, w którym weszła w życie ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawierająca w art. 233 p.p.s.a. delegację ustawową do uregulowania w drodze rozporządzenia wysokości i zasad pobierania wpisu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można również uznać za zasadne twierdzenia skarżącego, że § 2 ust. 5 powołanego powyżej rozporządzenia nie może stanowić podstawy obciążenia jakąkolwiek opłatą sądową ze względu na sprzeczność z konstytucyjną zasadą nakładania ciężarów publicznych w drodze ustawy (art. 84 i art. 217 Konstytucji RP). Obowiązek uiszczania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi został określony w akcie rangi ustawowej w art. 230 p.p.s.a. Natomiast rozporządzenie, o którym mowa zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 233 p.p.s.a. i jest aktem wykonawczym, określającym wysokość wpisu oraz zasady jego pobierania. W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza brak usprawiedliwionych podstaw do obrony poglądu skarżącego, iż nałożenie ciężaru publicznego, jakim w rozpoznawanej sprawie jest wpis stały, nastąpiło w akcie podustawowym i jest sprzeczne z Konstytucją RP.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.