Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2018 r. sygn akt III SA/Łd 417/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 marca 2018 roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący zaskarżając go w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Łodzi oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z ze zm.), dalej: p.p.s.a.. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- a) art 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, obejmującego również skarżącego, którego czynności sprowadzały się do jedynie wynajęcia kilku metrów kwadratowych powierzchni lokalu podmiotowi trzeciemu, bez dokonywania przez niego, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych działań, w tym zwłaszcza bez wykonywania czynności dotyczących aktywnej organizacji gier. Powyższe uchybienie w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego zastosowania tychże przepisów w stosunku do skarżącego i co za tym idzie nałożenia na niego kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry;
- b) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez niewłaściwe zastosowanie tychże przepisów w ich brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 roku, w sytuacji gdy regulacje te nie obowiązywały w dacie wydania zaskarżonych decyzji i nie mogły jako takie stanowić podstawy prawnej tych rozstrzygnięć, zwłaszcza iż ustawodawca nie przewidział żądnego przepisu przejściowego uzasadniającego ich dalsze stosowanie w sprawach wszczętych a niezakończonych jeszcze decyzją;
- c) art. 65 § 1 i 2 KC w z w. z art. 659 § 1 i 2 KC oraz art. 693 § 1 KC, poprzez dokonanie przez WSA także w drodze aprobaty ustaleń organu/błędnej wykładni umowy zawartej pomiędzy K. P. F. "F." a skarżącym oraz nieuprawnionego przyjęcia, że z umowy tej wynikają dla skarżącego prawa i obowiązki sytuujące go jako "urządzającego gry", istotnie odmienne niż wynikające ze zwykłej umowy najmu lub dzierżawy powierzchni, w tym zwłaszcza:
- a. dostarczanie energii elektrycznej;
- b. identyfikacja osób potencjalnie chcących skorzystać z urządzenia;
- c. ustalenie czynszu najmu w sposób procentowy;
- d. zgoda na zamontowanie na wynajętej powierzchni automatu;
- e. udostępnienie do wynajętej powierzchni nieograniczonej liczbie osób;
podczas gdy treść umowy ani powołane okoliczności nie świadczą o faktycznym podejmowaniu przez skarżącego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy, niż jako umowy najmu (dzierżawy) - podobnie jak sama powtarzalność czynności składających się na sam wynajem nie może świadczyć jeszcze o takiej, czy innej kwalifikacji (jednorazowa czynność, czy czynności wielorazowe), lecz może o tym wyłącznie przesądzać rzeczywisty rodzaj przedsiębranego zachowania;
d) art. 58 § 1 KC, poprzez jego błędne niezastosowanie i oparcie ustaleń w ślad za organem na treści umowy najmu, która to umowa jest bezwzględnie nieważna jako czynność prawna dokonana pomiędzy K. P. F. "F." a skarżącym w celu zabronionym ustawą i sprzeczna z zasadami współżycia społecznego
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:
- a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) i c) p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, w wyniku błędnej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym zwłaszcza nietrafne przyjęcie, że:
- a. skarżący w swych zeznaniach z dnia 27 października 2017 roku miał w istocie potwierdzić, że współdziała w urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, podczas gdy depozycje te wskazują, że podejmował on jedynie względem potencjalnych klientów czynności pomocnicze, niezwiązane wprost z obowiązkami wynikającymi z umowy z K. P. F. "F.", polegające co najwyżej na poinformowaniu o osobie najemcy, a także na sprawdzeniu, czy do najmowanej powierzchni dostarczana jest energia elektryczna;
- - powyższe uchybienie prowadziło do niezgodnego ze stanem faktycznym oraz samą z treścią umowy pomiędzy K. P. F. "F." a skarżącym, przyjęcia po stronie skarżącego "urządzania gier" oraz wymierzenia mu w związku z tym niezasadnej kary pieniężnej z art. 89 ustawy o grach hazardowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne, wobec ich prawidłowości, uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej przez organy administracji na ich podstawie oceny, że stanowiący przedmiot kontroli automat do gier o nazwie C. służył do urządzania na nim gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji oceny odnośnie do zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie znamion – przypisanego stronie skarżącej – deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry i po trzecie, nałożenie na stronę na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier hazardowych na wymienionym automacie poza kasynem gry, który to przepis prawa w związku z tym, że nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, mógł stanowić materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają trafności stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.
Przede wszystkim za nieuzasadniony trzeba uznać zarzut z pkt 1) lit. b) petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego strona skarżąca zmierza do wykazania niewłaściwego zastosowania – jako wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji – przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., o czym miałoby – zdaniem strony – przekonywać to, że przepis ten nie obowiązywał już w dacie wydania kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na ten zarzut oraz prezentowaną w jego uzasadnieniu argumentację (zob. s. 7 – 14 skargi kasacyjnej) – odnosi się ona do zagadnienia reżimu prawa właściwego dla oceny zachowania adresata kontrolowanej decyzji, a w istocie podnosi wręcz brak prawa właściwego dla oceny zachowania przypisanego stronie w rozpatrywanej sprawie (zob. s. 11 skargi kasacyjnej) – trzeba stwierdzić, że jakkolwiek istotnie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, poczynając od dnia 1 kwietnia 2017 r. po pierwsze, zmieniła treść art. 89, zaś po drugie, nie zawierała regulacji intertemporalnych dotyczących postępowań w sprawach kar pieniężnych, to jednak propozycja podejścia Sądu I instancji do zagadnienia stawianego na gruncie omawianego zarzutu kasacyjnego wyrażająca się w przyjęciu, że rozstrzygając w sprawie w dniu 19 marca 2018 r. organ administracji prawidłowo orzekał na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., nie jest nieprawidłowa.
Zwłaszcza, gdy podkreślić, że podnoszona przez stronę skarżącą kwestia jest już stosunkowo dobrze i gruntownie rozpoznana, tak gdy chodzi o stanowisko doktryny prawa, jak i o stanowisko judykatury, w tym orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a ze stanowiskami tymi koresponduje zarówno sposób działania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w rozpoznawanej sprawie, jaki Sądu I instancji.
Mianowicie, w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (ONSA i WSA 2006/3/71) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że jakkolwiek wydając decyzję administracyjną organ administracji publicznej stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji, to jednak z uwzględnieniem koniecznych wyjątków, a zasada ta nie budzi wątpliwości w świetle konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego i praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) w sytuacji, kiedy pomiędzy datą nawiązania stosunku administracyjnoprawnego a datą wydania decyzji nie nastąpiły zmiany przepisów prawa.
Natomiast jeżeli zdarzenie prawne (zdarzenie będące przedmiotem regulacji prawnej) miało miejsce pod rządami innych przepisów prawnych niż te, które obowiązują w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, w przypadku braku przepisów przejściowych powstają wymagające rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjne co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć zastosowanie w sprawie. Podkreślając w tym kontekście znaczenie tego, czy w sprawie ma być wydana decyzja konstytutywna, czy deklaratoryjna, skład 7 sędziów NSA wyjaśnił, że w przypadku decyzji konstytutywnych, kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych, stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, należy stosować przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie), co następnie odniósł do decyzji administracyjnej wymierzającej karę pieniężną.
W tym też kontekście podkreślił, że bez wątpienia stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji publicznej w takiej sprawie nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego. Decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza niejako jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie określonego zakazu, wynikającego z przepisów prawa.
Afirmując przywołany pogląd prawny – a także przyjmując, że jest on również aktualny w rozpatrywanej sprawie, co trzeba uznać za oczywiste zważywszy na jej przedmiot – należy w konsekwencji stwierdzić, że stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia podlegającego rozpatrzeniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jest stan prawny z daty jego zaistnienia, co jednak nie wyklucza w okolicznościach danej sprawy możliwości stosowania ustawy nowej, jeżeli jest ona względniejsza, co wynika z ogólnych zasad stosowania przepisów prawa represyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3074/15; w odniesieniu do omawianej kwestii zob. również wyroki NSA z dnia: 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 286/18; 25 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 639/18; 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 964/18; 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 404/18; 15 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 778/18).
W korespondencji do przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że stan prawny, który organ administracji – organ odwoławczy – był zobowiązany uwzględnić w rozpatrywanej sprawie – i który uwzględnił – był stanem prawnym właściwym. Jeżeli bowiem, działanie (czyn, zdarzenie) polegające na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry zaistniało oraz zostało ujawnione pod rządami ustawy o grach hazardowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. – co nastąpiło w związku z czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi w dniu 12 grudnia 2014 r., których konsekwencją było jednocześnie przerwanie oraz zaprzestanie tego działania, czyniąc tym samym ustalony w ich toku stan rzeczy zamkniętym stanem faktycznym – to za oczywiste w świetle przywołanego poglądu prawnego należało uznać to, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy rozpatrujący odwołanie od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej, powinne były stosować (i zastosowały) przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu dotychczasowym, to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia wymienionego działania (czynu, zdarzenia) niezależnie od tego, że w dacie orzekania przez te organy – to jest odpowiednio w dniu 11 grudnia 2017 r. i 12 marca 2018 r. – poczynając od dnia 1 kwietnia 2017 r. przywołany przepis obowiązywał już w nowym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw.
Zwłaszcza, że – co w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów należy podkreślić – przepis ten, gdy zestawić jego normatywną treść w brzmieniu sprzed oraz po nowelizacji dokonanej wymienioną ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. (wraz z którą, co jest nie mniej istotne, nie doszło przecież do depenalizacji zachowania przypisanego stronie skarżącej), należałoby także uznać za względniejszy w relacji do stanu prawnego ukształtowanego przywołaną ustawą nowelizującą. Jest to oczywiste, gdy zestawić art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. z obowiązującą od dnia 1 kwietnia 2017 r. treścią art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) tej ustawy. Kara pieniężna w wysokości 12.000 zł od każdego automatu jest bowiem z całą pewnością niższa od kary w wysokości 100.000 zł od każdego automatu.
Z przedstawionych powodów omawiany zarzut kasacyjny należało więc uznać za nieuzasadniony.
Nie jest także usprawiedliwiony zarzut z pkt 1) lit. a) petitum skargi kasacyjnej, na gruncie których strona skarżąca zmierza do wykazania naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, które miałoby polegać na błędnej jego wykładni i w konsekwencji niezasadnym uznaniu strony skarżącej w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy za "urządzającego gry", w rozumieniu tego przepisu prawa.
Wbrew stanowisku strony skarżącej, podejście Sądu I instancji do rozumienia przywołanego przepisu prawa – a konsekwencji również jego zastosowania, o czym mowa dalej – nie jest nieprawidłowe.
Odnosząc się do tego zarzutu, w punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 wyjaśniono, że – co nie jest także bez znaczenia dla oceny odnośnie do braku trafności argumentacji odwołującej się do znaczenia konsekwencji zmian mających wynikać z ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (s. 13 - 14 uzasadnienia skargi kasacyjnej), o czym była mowa już powyżej – podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry.
Ponadto, w ugruntowanym już orzecznictwie tego Sądu przyjmuje się, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 przywołanej ustawy może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", motywowanej tak przedmiotem i istotą regulowanych ustawą o grach hazardowych postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji.
Jakkolwiek więc ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", o czym mowa była powyżej, w pełni zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającym ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić – urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html.)
"Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również – a trzeba to podkreślić – "stwarzanie komuś odpowiednich warunków".
Uwzględniając powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że dokonana przez organy administracji i zaakceptowana, jako prawidłowa przez Sąd I instancji, prawna ocena zachowania strony skarżącej odpowiada sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, co innymi słowy oznacza, że dokonana przez organ subsumpcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego – w odniesieniu do tych jego aspektów, które dotyczyły roli strony skarżącej w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalając na przyjęcie, że była ona urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych – oraz przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola prawidłowości tego procesu subsumpcji, również nie były nieprawidłowe.
Odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w tym zwłaszcza do desygnatów zwrotu "urządzania gier na automatach", czy też "urządzania gier hazardowych", którym na gruncie tego przepisu operuje ustawodawca, trzeba przyjąć – a jest to, według Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione, o czym przekonują powyżej już przedstawione argumenty – że istota jego rdzenia znaczeniowego wyraża się w tworzeniu (współtworzeniu, uczestniczeniu w tworzeniu) warunków do urządzania gier hazardowych na automatach.
Tym samym, jeżeli "urządzanie", to "stwarzanie odpowiednich warunków", to w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio należy to odnieść właśnie do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępnianie samych gier na automatach poza kasynem gry. W okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – który nie został skutecznie zakwestionowany, o czym mowa dalej – polegało to na tym, że strona skarżąca udostępniając (wydzierżawiając) K. P. F. "F.", na podstawie umowy dzierżawy powierzchni użytkowej z dnia 3 marca 2014 r., część lokalu, w którym prowadziła własną działalność gospodarczą, a to w celu ulokowania i zainstalowania w nim automatu do gier hazardowych, udostępniała je tym samym oraz w tenże właśnie sposób grającym, i taki też był – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – cel podejmowanego przez nią działania, a to zważywszy również na to, że z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, należący do skarżącej lokal był lokalem ogólnodostępnym.
Za nie bez znaczenia z punktu widzenia zasadności przedstawionych wniosków trzeba uznać także to, że postanowienia wymienionej umowy dowodzą, iż korzyści z jej zawarcia – podobnie jak i ryzyka związane z tak prowadzoną działalnością – bezpośrednio związane były z funkcjonowaniem automatu do gier, co znajduje swoje potwierdzenie w sposobie ustalenia należnego czynszu dzierżawnego, którego wysokość strony umowy określiły na 40% dochodów z gier urządzanych na eksploatowanym w lokalu strony automacie do gier. To zaś podważa zasadność twierdzenia, że nałożenie na stronę kary pieniężnej nastąpiło bez wystarczających po temu podstaw zwłaszcza gdy podkreślić, że powyższe znajduje także swoje potwierdzenie w protokole przesłuchania S. Więcka z dnia 11 kwietnia 2016 r.
W świetle powyższego należy więc przyjąć, że na podstawie wymienionej umowy dzierżawy, jej strony wspólnie realizowały przedsięwzięcie polegające na połączeniu składników majątkowych, a mianowicie lokalu użytkowego skarżącej oraz pozostającego w dyspozycji dzierżawcy automatu do gier, które wspólnie umożliwiały uruchomienie na nim gier w sposób i w miejscu dostępnym dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Tym samym, za uzasadniony należy uznać wniosek, że "celem" wymienionej umowy, a zarazem "zgodnym zamiarem" stron było nie tyle zawarcie klasycznej umowy dzierżawy, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony tej umowy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 71/16).
W korespondencji do przedstawionych argumentów za nieusprawiedliwione należało więc również uznać zarzuty z pkt 1) lit. c) i lit. d) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut błędnej wykładni art. 65 § 1 i § 2 w związku z art. 659 § 1 i § 2 i art. 693 § 1 k.c. oraz zarzut niewłaściwego zastosowania art. 58 § 1 k.c.
Abstrahując już bowiem nawet od tego, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji dokonywał jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych, w rezultacie których miałby przyjąć określony sposób rozumienia art. 65 § 1 i § 2 w związku z art. 659 § 1 i § 2 i art. 693 § 1 k.c., którego prawidłowość jest podważana przez stronę skarżącą na gruncie zarzutu błędnej wykładni tych przepisów prawa, co w kontekście przyjmowanego w orzecznictwie rozumienia błędu wykładni prawa (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20) oznacza podjęcie przez stronę polemiki z poglądem, którego Sąd I instancji nie wyraził, a więc innymi słowy, z poglądem nieistniejącym, co zarzut z pkt 1) lit. c) petitum skargi kasacyjnej czyni zarzutem nieskutecznym, o braku zasadności tego zarzutu oraz zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 58 § 1 k.c. trzeba wnioskować również – jeżeli nie przede wszystkim – na tej podstawie, że z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy oraz oceny odnośnie do zaktualizowania się faktycznych oraz prawnych przesłanek przypisania stronie skarżącej deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, zasadnicze znaczenie miało wykonywanie przez stronę postanowień przywołanej powyżej umowy dzierżawy.
Stąd też – wbrew stanowisku oraz oczekiwaniom strony skarżącej – przeprowadzana na gruncie na gruncie reżimu prawa cywilnego oceny skutków zawarcia tej umowy pozbawiona była w rozpatrywanej sprawie – a to z uwagi na jej przedmiot – jakiegokolwiek znaczenia.
Powyższe, nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku zasadności zarzutu adresowanego wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a mianowicie zarzutu naruszenia przepisów art. 151 w związku z art. 145 § 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, które miałoby polegać na błędnej cenie zebranego w sprawie materiału dowodowego (pkt 2 lit. a) petitum skargi kasacyjnej).
W odpowiedzi na ten zarzut trzeba przede wszystkim podkreślić, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego (w relacji do których normy procesowe pełnią jedynie funkcję instrumentalną), które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, albowiem to one właśnie stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów.
Jeżeli tak, to z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy, a co za tym, idzie rekonstrukcji znamion deliktu przypisanego stronie skarżącej – a mianowicie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automacie poza kasynem gry – zasadnicze znaczenie miały ustalenia odnoszące się do zachowania (działania) strony skarżącej w relacji do adresowanego do niej – jako tego "kto [...]", jak wynika to z art. 89 ust 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych – wzoru zachowania zawierającego zakaz urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Odwołując się w związku z tym do przywołanego powyżej rozumienia wymienionego przepisu prawa oraz istotnych elementów ustaleń stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, w tym dowodów stanowiących źródła tychże ustaleń – o czym mowa była powyżej – nie sposób jest zasadnie twierdzić, że ustaleniom tym, a zwłaszcza ich ocenom towarzyszą deficyty zarzucane przez stronę skarżącą. Tak bowiem nie jest, o czym przekonują argumenty przedstawione w odpowiedzi na zarzut z pkt 1 lit. a) oraz lit. c) i lit. d) petitum skargi kasacyjnej.
Co więcej, o braku zasadności zarzutu naruszenia wymienionych powyżej przepisów postępowania – a mianowicie naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. – trzeba wnioskować i na tej podstawie, że nie został on uzasadniony w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle wymogów wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 9 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014, sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2575/13).
Jeżeli bowiem, przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. wyznacza granice, w których może operować sąd administracyjny przyjmując za podstawę orzekania w sprawie dany stan faktyczny, to naruszeniem wymienionego przepisu prawa będzie takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach (por. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09; 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Innymi słowy, art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a w konsekwencji wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I GSK 67/13).
Jeżeli tak, to w świetle konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. należałoby oczekiwać, że strona skarżąca wykaże zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnej – w świetle których za uzasadnione można i należałoby uznać twierdzenie, że Sąd I instancji wykroczył poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować, a w konsekwencji, że oparł orzeczenie na ustaleniach, które nie znajdują oparcia w aktach sprawy, to jest na własnych ustaleniach, w tym dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, co w tym kontekście wymagałoby oczywiście również wskazania, o jakie dowody lub fakty miałoby chodzić oraz z jakiego źródła – innego niż akta sprawy – miałyby one pochodzić.
Tak się jednak nie stało, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. trzeba uznać za oczywiście nieusprawiedliwiony.
W odniesieniu natomiast do zarzucanego naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. trzeba wyjaśnić, że jeżeli granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia – co innymi słowy oznacza, że sąd ten jest zobowiązany rozpatrzeć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia jego zgodności z prawem (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97) – której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07), to w świetle powyższego nie ma podstaw, aby twierdzić, że rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry Sąd I instancji nie uwzględnił konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa.
Zwłaszcza, że wobec wskazanych na wstępie deficytów uzasadnienia omawianego zarzutu kasacyjnego, strona skarżąca nie wykazała, ani też nie uprawdopodobniła w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., aby miało być jednak inaczej. Mianowicie, że Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby nastąpiło mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18).
Z przedstawionych powodów, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. należało więc uznać za nieusprawiedliwiony.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.