Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę "M." spółki z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w zakresie obciążenia w/w Spółki kosztami przeprowadzenia eksperymentu na automatach do gier.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniu 12 września 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w R. przeprowadzili kontrolę w zakresie prawidłowości urządzania i prowadzenia gier hazardowych w lokalu: B. W ramach kontroli wykonano eksperyment na urządzeniach do gier Super Bank, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracyjnego [...] oraz Hot Spot nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracyjnego [...], wykorzystując do tego celu kwotę 40 zł. Przy czym 12 zł odzyskano wskutek wypłaty środków pieniężnych z automatu.
Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem z dnia [...] września 2013r. obciążył podmiot kontrolowany Spółkę "M." kosztami przeprowadzonego eksperymentu w kwocie 28 zł, wskazując w jego uzasadnieniu, że koszt przeprowadzenia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie gier hazardowych w lokalu B. na podstawie eksperymentu, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, ze zm.), dalej jako "u.s.c.", wyniósł 28 zł. Koszty eksperymentu obciążają podmiot kontrolowany, zgodnie z art. 35 ww. ustawy i są niezależne od wyniku eksperymentu.
Dyrektor Izby Celnej w P., rozpoznając zażalenie "M." Spółki z o.o., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej jako "O.p." oraz art. 19 ust. 1 pkt 2 i art. 54 u.s.c. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ zaznaczył, że funkcjonariusze celni, w ramach kontroli, korzystając z uprawnienia o jakim mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 u.s.c., przeprowadzili eksperyment na urządzeniach do gier wykorzystując do tego celu kwotę 28 zł. Zgodnie z art. 267 § 1 pkt 4 O.p. stronę obciążają m.in. koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Po myśli natomiast art. 34 ust. 1 pkt 2 lit. i u.s.c., podmioty podlegające kontroli - urządzające i prowadzące gry hazardowe, są obowiązane zapewnić warunki i środki do sprawnego przeprowadzenia kontroli, w tym zapewnić możliwość przeprowadzenia między innymi czynności, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 u.s.c., tj. przeprowadzenia, w drodze eksperymentu, odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Z treści art. 35 u.s.c. jednoznacznie wynika, że koszty związane z realizacją obowiązków wynikających z art. 34 u.s.c., obciążają podmioty podlegające kontroli.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie "M.'' Spółka z o.o. wniosła o uchylenie w całości postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę nie stwierdził wad i uchybień, które skutkować mogłyby uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy jest niesporny i sprowadza się do ustalenia, że w dniu 12 września 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili w B. w M. eksperyment na urządzeniach do gier Super Bank oraz Hot Spot, uruchamiając grę poprzez zakredytowanie łącznej kwoty 40 zł, z czego 12 zł udało się odzyskać wskutek wygranych wypłaconych przez automat.
Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 u.s.c. funkcjonariusze służby celnej przeprowadzając kontrolę są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu.
Sąd podzielił stanowisko organu co do ustalenia podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów finansowych eksperymentu przeprowadzanego w ramach kontroli przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), dalej jako "u.g.h.". Zgodnie z art. 33 u.s.c. podmioty podlegające kontroli są obowiązane zapewnić warunki i środki do sprawnego przeprowadzenia kontroli.. W art. 35 u.s.c. wskazano natomiast, że koszty związane z realizacją obowiązków określonych w art. 33 ust. 1 tej ustawy, z wyjątkami, które nie dotyczą tej sprawy, obciążają podmioty podlegające kontroli.
Prawidłowo zatem kosztami przeprowadzenia eksperymentu obciążona została skarżąca Spółka.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi stwierdzających, że przeprowadzenie eksperymentu na automatach do gier nie może stanowić dowodu w postępowaniu, bowiem badania automatów może dokonać wyłącznie upoważniona jednostka badająca, a w tej sytuacji nie można obciążyć kosztami przeprowadzenia takiego eksperymentu.
Opinia jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest niezbędna do ich rejestracji, zgodnie z art. 23a ust. 3 u.g.h.
Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie kontrola przeprowadzona została przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w oparciu o przepisy ustawy o Służbie Celnej i dotyczyła - zgodnie z jej art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 - sprawdzenia prawidłowości przestrzegania przepisów prawa regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz zgodność tej działalności z udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem.
Tym samym też nie są słuszne argumenty i wywody skargi dotyczące sprzeczności ustawy o grach hazardowych z prawem unijnym, bowiem to nie one stanowiły podstawę prawną kontroli, jak również postanowienia obciążającego kosztami tej kontroli.
Powyższy wyrok w całości zaskarżyła skargą kasacyjną Spółka zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 129 ust. 3 u.g.h., który to przepis, podobnie jak cała ustawa została wprowadzona do polskiego porządku prawnego w sposób z niezgodny z przepisami prawa krajowego oraz prawem unijnym i nie może być stosowany, co zostało pominięte przez WSA, który błędnie stwierdził, ze organy nie stosowały przepisów ustawy o grach hazardowych, podczas, gdy tylko w tej ustawie zawarte są kryteria w oparciu, o które organy badają legalność automatów do gier.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Spółka zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 54 w związku z art. 35 u.s.c. w związku z art. 267 § 1 pkt 4, art. 269, art. 120, art. 121§ 1 i art. 122 O.p. poprzez obciążenie spółki kosztami przeprowadzenia eksperymentu na automatach do gier, w sytuacji gdy czynność taka nie może stanowić dowodu w postępowaniu, bowiem badanie automatów powinno zostać wykonane wyłącznie przez upoważnioną jednostkę badającą, a które to naruszenia powodują, że spółka została obciążona bezzasadnie kosztami postępowania, bowiem wynikają one wyłącznie z błędnych, niecelowych i sprzecznych z prawem pracowników organu celnego.
Składając powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 54 w związku z art. 35 u.s.c. w związku z art. 267 § 1 pkt 4, art. 269, art. 120, art. 121§ 1 i art. 122 O.p. zwrócić uwagę należy na przedmiot postępowania. Jest nim postanowienie o obciążeniu Spółki kosztami przeprowadzenia eksperymentu celem sprawdzenia możliwości odtworzenia gry na dwóch automatów do gier. Spornym zagadnieniem jest zasadność obciążenia tymi kosztami skarżącej Spółki.
Konstruując zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej w istocie podważa uprawnienia funkcjonariuszy celnych do wykonywania eksperymentu, twierdząc, że badanie automatów do gier powinno być wykonane wyłącznie przez upoważnioną do tego jednostkę badającą.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3 u.s.c. funkcjonariusze służby celnej posiadają uprawnienia do wykonywania kontroli przestrzegania przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz zgodność tej działalności z udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem. W ramach wykonywania kontroli funkcjonariusze są uprawnieni m.in. do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu (art. 32 ust. 1 pkt 13 u.s.c.). Ustawodawca nałożył na podmiot podlegający kontroli szereg obowiązków m. in. udzielania wszelkich wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli (art. 32 ust. 2 u.s.c.), a na podmioty urządzające i prowadzące gry lub zakłady wzajemne obowiązek zapewnienia możliwości przeprowadzenia czynności, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 (art. 34 ust. 1 pkt 2 lit i u.s.c.).
W świetle powyższej regulacji prawnej – wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej – funkcjonariusze organów celnych posiadali uprawnienia do przeprowadzenia w dniu 12 września 2013r. w lokalu B. w M. kontroli w zakresie prawidłowości urządzenia i prowadzenia gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz do dokonania w drodze eksperymentu odtworzenia możliwości gry na automatach Super Bank i Hot Spot.
Koszty przeprowadzenia eksperymentu wynikają z odrębnej regulacji prawnej, dopuszczonej przepisem art. 267 § 1 pkt 4 O.p., zgodnie z którą stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Z treści art. 35 u.s.c. wynika w sposób jednoznaczny, że koszty związane z realizacją obowiązków określonych w art. 34 obciążają podmioty podlegające kontroli.
W związku z powyższym zarzut skargi kasacyjnej podważający zasadność obciążenia Spółki kosztami przeprowadzonego w dniu 12 września 2013r. eksperymentu odtworzenia możliwości gry na dwóch automatach należy uznać za bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego przede wszystkim stwierdzić należy, że zarzut ten w istocie rzeczy nie dotyczy przedmiotu niniejszej sprawy, ani co do treści rozstrzygnięcia sądowego, ani jego uzasadnienia. W zarzucie tym powołany jest art. 129 u.g.h., który nie był i nie mógł być stosowany przez Sąd I instancji, gdyż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie była prawidłowość merytorycznej decyzji organu dotyczącej cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności na automatach o niskich wygranych, lecz – co podkreślić należy jeszcze raz - postanowienie dotyczące obciążenia Spółki kosztami przeprowadzenia eksperymentu na automatach do gier. Dał temu wyraz Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przy czym argumentacja ta jest przekonywująca i nie ma potrzeby jej powtarzania.
Z przytoczonych powodów wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się nieusprawiedliwione, zatem Naczelny Sąd Administracyjny działając na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.