Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 listopada 2014 r., sygn. akt VI SAB/Wa 66/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z [...] kwietnia 2014 r. M. B., powołując się na treść art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376 ze zm.; dalej u.k.s.e.) wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o powołanie go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M..
W ocenie organu, nadesłane przez skarżącego dokumenty były niewystarczające do rozpoznania wniosku, dlatego też pismem z [...] kwietnia 2014 r., działając w oparciu o art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej k.p.a.), wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie:
- - zaświadczenia lekarza medycyny pracy o posiadaniu przez skarżącego zdolności psychicznej i fizycznej pozwalającej na pełnienie obowiązków komornika;
- - dokumentu potwierdzającego odbycie przez skarżącego aplikacji komorniczej;
- - dokumentu potwierdzającego złożenie przez skarżącego egzaminu komorniczego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił zaświadczenie lekarza medycyny pracy oraz świadectwo potwierdzające złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu komorniczego. Wyjaśnił również, iż jako praktyk, który złożył z wynikiem pozytywnym egzamin komorniczy przed wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie miał obowiązku odbywania aplikacji komorniczej.
Pismem z [...] maja 2014 r. organ poinformował skarżącego, iż jego wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. został pozostawiony bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie 7 dni braku formalnego wniosku, tj. nienadesłanie dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej.
Pismem z [...] czerwca 2014 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że w jego ocenie, pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest nieprawidłowe i sprzeczne z treścią oraz ratio legis przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Uzasadniając swoje stanowisko, odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 2 grudnia 1998 r., sygn. akt III RN 176/98. W ocenie skarżącego, wymaganie od niego dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej (którego nie posiada albowiem złożył egzamin komorniczy w 1994 r. kiedy odbycie aplikacji komorniczej nie było wymagane) jest nielogiczne i nieracjonalne, szczególnie w świetle jego dotychczasowej praktyki zawodowej, tj. zatrudnienia w okresie 1997 – 2007 w charakterze komornika sądowego, a w okresie 2012 – 2014 w charakterze asesora – zastępcy komornika.
Pismem z [...] lipca 2014 r. organ zajął stanowisko w sprawie. Podniósł, iż wskazany przez stronę wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1998 r. miał zastosowanie do konkretnej sprawy dotyczącej ubiegania się o stanowisko komornika osoby spełniającej wymogi warunkujące powołanie przed wejściem w życie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która ponadto nie przerwała działalności zawodowej, jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, którego Minister Sprawiedliwości, decyzją z [...] lutego 2007 r. odwołał ze stanowiska komornika w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z 1 grudnia 2005 r., sygn. akt [...].
Organ uznał, iż nie można zgodzić się z przekonaniem skarżącego, że nieuzasadnione jest domaganie się dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej, w sytuacji gdy wnioskujący wykonywał pracę w charakterze asesora komorniczego przez co najmniej dwa lata. Jak podkreślił organ, z żadnego przepisu ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wynika, aby odpowiedni staż na stanowisku asesora był jednoznaczny z odbyciem aplikacji komorniczej. Przeciwnie treść art. 12 ust. 1 u.k.s.e. jednoznacznie wskazuje, że kandydat ma obowiązek załączenia do wniosku o powołanie na stanowisko komornika dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11 u.k.s.e., a więc dokumentów potwierdzających zarówno pracę w charakterze asesora komorniczego przez co najmniej 2 lata, jak i odbycie aplikacji komorniczej.
WSA w Warszawie oddalił skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości.
Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzi bezczynność organu.
Zdaniem WSA wobec faktu, iż wniosek skarżącego o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. nie zawierał wszystkich dokumentów, o których mowa w art. 12 ust. 1 u.k.s.e., organ prawidłowo pismem z [...] kwietnia 2014 r. wezwał stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. dokumentu potwierdzającego odbycie aplikacji komorniczej.
Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedstawił stanowisko, iż jako praktykant komorniczy, który złożył z wynikiem pozytywnym egzamin komorniczy przed wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie miał obowiązku odbywania aplikacji komorniczej.
W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego argumentacja stoi w sprzeczności z przepisem art. 10 i 12 u.k.s.e. Osoba ubiegająca się o powołanie na stanowisko komornika winna wykazać spełnianie wszystkich przesłanek z art. 10 u.k.s.e. Treść art. 12 ust. 1 u.k.s.e. wskazuje jednoznacznie, że kandydat ma obowiązek załączenia do wniosku o powołanie na stanowisko komornika dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11, a więc dokumentów potwierdzających zarówno pracę w charakterze asesora komorniczego przez co najmniej 2 lata, jak i odbycie aplikacji komorniczej. Wniosek skarżącego nie czynił zadość wymaganiom zawartym w ww. przepisach. Fakt, że zamiast żądanych dokumentów, skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie, nie oznacza, że zastosował się do wezwania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania sądowego. Zarzucił:
- I. naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, a to:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi w oparciu o twierdzenie o braku podstaw prawnych do merytorycznego zajęcia stanowiska przez Sąd odnośnie prawidłowości pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania – w świetle przedstawionego przez skarżącego wywodu prawnego świadczącego o spełnieniu przez niego przesłanek niezbędnych do powołania go na stanowisko komornika sądowego, a w konsekwencji poprzez pozbawienie skarżącego drogi prawnej do rozpoznania prawidłowości działania organów administracji przy rozpoznawaniu złożonego przez skarżącego wniosku o powołanie go na stanowisko komornika sądowego w świetle spełnienia przez skarżącego wymogów stawianych przez art. 10 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt1 u.k.s.e.;
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w oparciu o nieuzasadnione uznanie przez Sąd I instancji, że organ administracji, którego bezczynność stanowiła podstawę skargi nie był zobowiązany do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w świetle niezłożeni przez niego zaświadczenia potwierdzającego ukończenie przez niego aplikacji komorniczej;
- 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ogólnikowe i pobieżne uzasadnienie przez Sad I instancji stanowiska tego Sądu w odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących pozbawienia go ochrony praw nabytych oraz w odniesieniu do podnoszonego przez skarżącego zarzutu spełnienia przez niego dalej idącego warunku niż aplikacja komornicza (czyli złożenia egzaminu komorniczego oraz odbycie asesury) co w konsekwencji wiązało się z brakiem wyjaśnienia przez Sąd I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
- II. naruszenie prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 10 ust. 1 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 100 u.k.s.e. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi w oparciu o nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek wymaganych do powołania go na stanowisko komornika (a przynajmniej do uwzględnienia kandydatury skarżącego na stanowisko komornika w prowadzonym postępowaniu konkursowym).
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy Minister Sprawiedliwości pozostawał w bezczynności, pozostawiając bez rozpoznania wniosek M. B. o powołanie na stanowisko komornika sądowego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Przyjmując stanowisko wyrażone w uchwale siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, należało zbadać, czy organ zasadnie wezwał do uzupełnienia podania o powołanie na stanowisko komornika o żądane dokumenty.
W ocenie NSA Minister Sprawiedliwości miał prawo wezwać M. B. do uzupełnienia wniosku o powołanie na stanowisko komornika o dokument potwierdzający okoliczność wskazaną w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.k.s.e. Warunkiem o powołanie na stanowisko komornika jest bowiem odbycie aplikacji komorniczej, a zgodnie z art. 12 ust. 1 u.k.s.e. do wniosku o powołanie należy złożyć dokumenty potwierdzające spełnianie przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11 u.k.s.e.
Skarżący nie neguje powyższego, lecz twierdzi, że organ niezasadnie żądał przedłożenia tych dokumentów, gdyż ma do niego zastosowanie wyjątek, o którym mowa w art. 100 u.k.s.e., ponieważ przed dniem wejścia w życie tej ustawy był komornikiem.
Z powyższym stanowiskiem na gruncie niniejszej sprawy nie można się zgodzić. Jak bowiem słusznie stwierdził Sąd I instancji skarżący faktycznie pełnił funkcję komornika przed wejściem w życie u.k.s.e., lecz na mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2007 r. został odwołany z tego stanowiska w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z 1 grudnia 2009 r., sygn. akt [...]. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że prawidłowo Minister Sprawiedliwości wezwał M. B. do złożenia zaświadczenia o odbyciu aplikacji komorniczej.
W ocenie NSA wobec powyższego Sąd I instancji zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodziła bezczynność organu. Minister Sprawiedliwości bowiem – wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej – w terminie zajął się złożonym wnioskiem o powołanie na stanowisko komornika sądowego. W wyniku wstępnego badania wniosku organ stwierdził, że podanie to jest obarczone brakami, więc wezwał M. B. do ich uzupełnienia. Wobec stwierdzenia, że skarżący nie przesłał wszystkich żądanych dokumentów, organ pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Zdaniem NSA powyższe stanowiło jedyne rozstrzygnięcie, jakie organ mógł podjąć w tym stanie sprawy. Skoro zaś Minister Sprawiedliwości po wstępnej kontroli wniosku zasadnie uznał, że jego braki formalne nie zostały uzupełnione, to nie można uznać, że pozostawał w bezczynności.
Wobec tego NSA uznał za niezasadne zarzuty zawarte w pkt. I.1), I.2) i II petitum skargi kasacyjnej. Sąd I instancji zbadał bowiem sprawę w całokształcie i prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodziła bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Zdaniem NSA również zarzut sformułowany w pkt. I.3. petitum skargi kasacyjnej nie zawiera uzasadnionych podstaw, ponieważ uzasadnienie zawiera wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.