Uzasadnienie
Objętym złożoną w niniejszej sprawie skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę N... na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2002 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2002 r. odmawiające dopuszczenia wymienionej organizacji społecznej do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia wskazanego organu z dnia [...] stycznia 2001 r. uzgadniające koncesję na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża "Ś. - P. P.", wnioskodawcą wydania której był K. SA.
Oceniając legalność opisanego rozstrzygnięcia o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w płaszczyźnie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd I instancji doszedł do wniosku, że temu rozstrzygnięciu nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.
W skardze kasacyjnej N... zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa:
materialnego przez jego błędną wykładnię ("zwłaszcza" art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP "w zw." z art. 31 k.p.a. oraz art. 1, 4 oraz 7 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o związkach zawodowych);
procesowego w sposób wpływający na wynik postępowania, zwłaszcza art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. oraz wnosząc o uchylenie opisanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
Wedle składającego skargę kasacyjną - ocena, że między statutowym celem związku zawodowego (ochrona miejsc pracy) a przedmiotem postępowania dotyczącego koncesji na wydobywanie kopalin (jej uzgodnienia) nie ma bezpośredniego związku i powiązania merytorycznego w sensie prawnym, lecz jedynie faktycznym rażąco koliduje z wymaganiami prawa oraz dokonana została w oparciu o błędną analizę akt sprawy. Przede wszystkim bowiem, wbrew ocenie Sądu I instancji przedmiotowy spór nie dotyczy losów "opinii", lecz stwierdzenia nieważności dokonanego w 2000 r. "uzgodnienia" koncesji. W konsekwencji zatem bezpośrednio rzutuje on na los obowiązującej od [...] stycznia 2000 r. koncesji nr [...] na wydobywanie kopaliny. Świadczy to o obrazie art. 133 p.p.s.a.
W świetle wywodów skargi kasacyjnej pomiędzy ustawowym (wynikającym z ustawy o związkach zawodowych) i statutowym celem działania skarżącego związku oraz przedmiotem sporu zachodzi związek merytoryczny. Interes społeczny przejawia się natomiast w podejmowaniu działań niezbędnych do ochrony interesów pracowniczych. Wypełnia to przesłanki określone w art. 31 k.p.a.
Ponadto składający skargę kasacyjną zarzucił, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, że jednym z praw konstytucyjnych jest prawo do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W konsekwencji zaskarżony wyrok pozbawia stronę skarżącą "prawa dochodzenia naruszonych praw, a tym samym narusza cytowane przepisy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wadliwie odwołał się też do postanowienia NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA 772/00, gdzie przyjęto, że w sprawie uzgodnienia koncesji nie występuje powiązanie merytoryczne pomiędzy przedmiotem postępowania oraz statutowym celem związku zawodowego. Powołane postanowienie podjęto bowiem w innym postępowaniu.
Wbrew sugestiom wyrażonym w zaskarżonym wyroku brak jest też dowodów, że żądanie dopuszczenia skarżącej organizacji społecznej do udziału w przedmiotowym postępowaniu zmierza do ingerencji w czyjekolwiek interesy prawne lub ekonomiczne i wywarcia nacisku na stronę tego postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, akcentując zwłaszcza, że w istocie zarówno postępowanie dotyczące uzgodnienia koncesji, jak i stwierdzenia jej nieważności nie wiążą się bezpośrednio z zagadnieniem ochrony interesów pracowniczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wypada podkreślić, iż skarga kasacyjna to sformalizowany środek odwoławczy.
W szczególności zwrócić należy uwagę, że jeden z wielu jej wymogów, tj. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.), oznacza konieczność wskazania o naruszenie jakiego konkretnie przepisu chodzi, na czym polegało to naruszenie, a w przypadku przepisu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) czy miało ono (i dlaczego) istotny wpływ na wynik sprawy.
Precyzyjne formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej jest niezwykle ważne, skoro Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę (poza przypadkiem nieważności postępowania sądowego) tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszym rzędzie oceny wymagają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego.
W ich ramach skarżący podniósł tylko naruszenie art. 133 p.p.s.a.(użycie przed wymienieniem tego przepisu określenia "zwłaszcza" nie sprawia, że otwarta została droga do badania przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej naruszenia innych przepisów prawa procesowego).
Zwrócić należy uwagę, że art. 133 p.p.s.a. składa się z trzech paragrafów, a składający skargę nie określił, o który z nich chodzi.
Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano brak dokonania przez Sąd I instancji poprawnej analizy akt sprawy i dokonanie w związku z tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnych ustaleń, ale zastrzeżenia w tym zakresie winny być formułowane w odniesieniu do art. 141 § 4 p.p.s.a., którego naruszenia konkretna skarga kasacyjna nie powołała, a nie art. 133 p.p.s.a.
Na marginesie dodać też należy, iż w skardze kasacyjnej nie wykazano aby podniesione wadliwości ustaleń uzasadnienia Sądu I instancji miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W szczególności w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpływu takiego nie miał brak precyzji Sądu I instancji w opisie postępowania, w którym zgłoszony został wniosek skarżącej organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
Nie rzutował on bowiem wbrew argumentacji przedstawionej w skardze kasacyjnej na ocenę legalności zaakceptowanej przez Sąd I instancji odmowy dopuszczenia kontrolnej organizacji do udziału w postępowaniu w świetle wymagań art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
W świetle tego przepisu organizacja społeczna może liczyć na dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, jeżeli spełnione są kumulatywnie dwa warunki, to znaczy:
- 1) jest to uzasadnione jej celami statutowymi,
- 2) i gdy przemawia za tym interes społeczny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego eksponowany przez stronę skarżącą jej cel statutowy - ochrona miejsc pracy, nie może być rozumiany jako dający legitymację do wypowiadania się na prawach strony w jakimkolwiek postępowaniu administracyjnym dotyczącym bytu przedmiotowej koncesji.
Funkcjonowanie koncesji w obrocie prawnym warunkują wyłącznie sformalizowane, określone z wykorzystaniem specjalistycznej wiedzy przesłanki. Dążenie do ochrony miejsc pracy nic tu nie może zmienić.
W tej sytuacji nie sposób przyjąć, aby za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przemawiał jej cel statutowy.
Skoro zaś brak jest podstaw do stwierdzenia tego warunku sine qua non dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym w świetle art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., to zbędne staje się już dokonywanie dalszych ustaleń w obrębie powołanego przepisu.
Co do zarzutu naruszenia prawa materialnego (powtórzyć tu należy uwagę odnośnie używania zwrotu "zwłaszcza" przy wskazywaniu naruszonych przepisów), to ocenić go trzeba jako całkowicie chybiony.
Na wstępie zauważyć trzeba, że nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, iż Sąd I instancji zajmował się w zaskarżonym wyroku wykładnią powołanych przepisów konstytucyjnych i do tego wadliwie je zinterpretował.
Zastrzeżenia skargi kasacyjnej na tle realizacji w sprawie prawa do sądu zostały co najmniej niezrozumiale sformułowane, biorąc pod uwagę przedmiot sprawy (kwestia dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym) i zaistniałą przecież na tym tle weryfikację w postępowaniu sądowym rozstrzygnięć podjętych w tej mierze przez organ administracji publicznej.
Żadnego znaczenia w sprawie nie miało zaś wskazywanie w skardze kasacyjnej, że ochrona miejsc pracy jest celem związku zawodowego także w świetle uregulowań wynikających z ustawy o związkach zawodowych.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 p.p.s.a.