Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę R. Ch. (dalej: Skarżący), na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu (dalej: DIC), z dnia [...] czerwca 2016r., wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:
W dniu 12 listopada 2014 r., w toku czynności kontrolnych, funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w Kaliszu ujawnili, że w lokalu o nazwie M. M. G. znajdującym się w J., przy ul. I. P. [...], należącym do Skarżącego, prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą M. M. G. R. Ch., znajduje się włączone i gotowe do gry urządzenie o nazwie Hot Fun nr [...].
W drodze eksperymentu funkcjonariusze celni wykazali, że gry oferowane na tym urządzeniu wyczerpują definicję gier na automatach, z ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 2009 nr 201 poz. 1540 ze zm.) dalej u.g.h.), przez co automat ten powinien być eksploatowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Naczelnik Urzędu Celnego w Kaliszu postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r., z urzędu wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, a następnie, po przeprowadzeniu postępowania, wymierzył z tego tytułu, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016r., DIC utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że gry urządzane na wskazanym automacie były grami na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a ich urządzanie odbywało się z naruszeniem przepisów tej ustawy. Przeprowadzony podczas kontroli eksperyment wykazał, że gry na nim miały charakter losowy, a gracz nie miał wpływu na ich finalny wynik. Automat realizował wygrane pieniężne, które były wypłacane bezpośrednio z automatu.
Ustalenia kontrolujących zostały potwierdzone przez biegłego sądowego mgr inż. W. K., który po dokonaniu oględzin automatu, w ekspertyzie z dnia 24 marca 2015 r., uznał, że badany automat jest urządzeniem elektronicznym symulującym gry na automatach bębnowych, gry karciane oraz kasynowe, a gry na badanym automacie mają charakter losowy i komercyjny, a badany automat umożliwia realizację wypłat wygranych pieniężnych za pośrednictwem wbudowanego hoppera. Ponadto, gry na tym automacie oferowały wygrane rzeczowe, punkty, które można wykorzystać w kolejnych grach.
Uznał również, że Skarżący jest podmiotem urządzającym gry na wskazanym automacie. Świadczą o tym poszczególne postanowienia umowy najmu powierzchni nr [...] z dnia 1 listopada 2014 r. zawartej przez Skarżącego ze spółką P. Sp. z o.o.
W art. 3 ust 1 tej umowy wyraźnie bowiem wskazano, ze celem najmu 3 m2 powierzchni należącego do niego lokalu, jest zainstalowanie przez spółkę P. urządzeń rozrywkowych, w tym automatów do gier i gier losowych. Zgodnie z zapisami art. 3 ust. 3 tej umowy, Skarżący miał otrzymywać czynsz za miesiące w których spółka będzie eksploatować automat, w wysokości 246 zł. (art. 5 ust. 1 umowy).
W ocenie organu, czynsz nie był więc czynszem za najem powierzchni, ale udziałem w zysku czerpanym przez Skarżącego, z tytułu gier urządzanych na automacie do gry, w należącym do niej lokalu.
Skarżąca ponadto, sprawowała bieżący nadzór nad prawidłowością funkcjonowania automatu, zgłaszając na przykład wystąpienie przypadków, o których mowa w art. 7 umowy, a więc włamanie lub istotne uszkodzenie automatu. Podkreślił również, ze gdyby odwołujący nie udostępnił powierzchni swojego lokalu pod wskazany automat i nie dbał o jego właściwą eksploatację to niemożliwa byłaby jakakolwiek gra.
DIC za niezasadny uznał zarzut odwołania kwestionujący skuteczność nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, na podstawie nienotyfikowanego przepisu. W tym względzie organ ten powołał się przede wszystkim na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.
Sąd I instancji wyrokiem z dnia 9 lutego 2017r. oddalił skargę złożoną przez Skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego uznał, że art. 89 u.g.h., nie stanowi przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE nr 204, poz. 37 ze zm., dalej: "dyrektywa 98/34/WE), wskazując na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazał, że w uchwale tej stwierdzono bowiem, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – stanowiący podstawę wydania poddanego sądowej kontroli aktu – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Powołana uchwała ma charakter wiążący, zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Podkreślił, ze w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że z treści przytoczonego przepisu wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.
W świetle omawianej uchwały dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma również znaczenia techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 wskazanej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Natomiast fakt uznania art. 14 ust. 1 u.g.h. za przepis techniczny nie oznacza, że bezskuteczność tego przepisu – w znaczeniu nadawanym w orzecznictwie europejskim przepisom technicznym, których projekty nie zostały notyfikowane – realizuje się w wymiarze bliskim utracie jego mocy powszechnie obowiązującej, a przez to w swoistego rodzaju generalnym uwolnieniu zasad prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier na automatach, z konsekwencją w postaci generalnej niestosowalności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., penalizującego urządzanie gier na automatach w sposób niezgodny z prawem oraz redukowania istotnych funkcji tego przepisu.
Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie pozostaje w tego rodzaju funkcjonalnym związku, z technicznym przepisem art. 14 tej ustawy, który zawsze i bezwarunkowo – a więc bez względu na elementy i okoliczności konkretnych stanów faktycznych – uzasadnia odmowę jego zastosowania jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry na automatach czyni to poza kasynem gry.
Podniósł również, że we wskazanej uchwale NSA stwierdził jednocześnie, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Jak wskazał NSA w świetle jednoznacznej treści przywołanego przepisu, za prawnie relewantne fakty podlegające ustaleniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach niezgodnie z ustawą, uznać należy po pierwsze, fakt urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h., a po drugie, to że gra na automatach jest urządzana poza kasynem gry. Nie ma więc żadnego prawnego znaczenia to, czy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry legitymował się posiadaniem koncesji lub zezwolenia, czy też nie. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Mając powyższe na względzie, stwierdził ze organy, w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ustaliły, iż gry na urządzeniu Hot Fun nr [...] stanowią gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, bowiem przedmiotowy automat stanowi urządzenie elektroniczne, umożliwiające wygrane pieniężne, a przebieg gier na nim ma charakter losowy w tym znaczeniu, że uzyskiwane wyniki są dla grającego nieprzewidywalne i niezależne od jego zręczności.
Za nietrafny uznał zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu nie będącego urządzającym gry, w rozumieniu tego przepisu.
DIC prawidłowo uznał bowiem Skarżącego za podmiot urządzający gry na automacie poza kasynem gry, o czym świadczy treść ujawnionej umowy najmu części powierzchni użytkowej zawartej pomiędzy Skarżącym, a spółką P. Sp. z o.o. W oparciu o tę umowę Skarżący wynajął część powierzchni lokalu użytkowego, znajdującego się przy ul. P. [...] w J., w celu prowadzenia przez spółkę P. gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 - 5 u.g.h. W umowie zawarto zapisy o ustaleniu czynszu najmu na rzecz Skarżącego (art. 5 ust. 1 umowy), przy czym czynsz ten miał być płatny wyłącznie w miesiącach, w których spółka będzie eksploatować automaty losowe (art. 3 ust. 3 umowy).
Trafnie wobec tego organ celny zauważył, zdaniem Sądu I instancji, że czynsz ten nie stanowił w istocie wynagrodzenia za wynajmowaną powierzchnię, lecz wynagrodzenie uzależnione od eksploatacji automatu. Zgodnie z powyższą umową, na Skarżącym spoczywał również obowiązek zapewnienia poboru energii elektrycznej na potrzeby eksploatacji automatu, bez dodatkowych opłat (art. 4 ust. 3 umowy), a także obowiązek powiadomienia spółki P. o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatu (art. 7 umowy). Zezwalając na wstawienie automatu do lokalu Skarżący udostępnił to urządzenie osobom trzecim i umożliwił prowadzenie gier na tym automacie. Działalność Skarżącego w żadnej mierze nie ograniczała się zatem jedynie do udostępnienia spółce P. powierzchni lokalu. Wskazane okoliczności, wynikające z ustaleń zawartej przez Skarżącego umowy oraz jego zeznań, wykraczają poza regulacje dotyczące najmu i stanowią o aktywności Skarżącego ukierunkowanej na urządzanie gier z wykorzystaniem zasobów w postaci lokalu i zapewnionej w nim energii elektrycznej, a także ze sprawowaniem pieczy nad automatem, który do lokalu wstawiła spółka P..
Tym samym uznał za nie trafny zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., opierający się na założeniu, że czynności Skarżącego, jako osoby wynajmującej powierzchnię części lokalu, nie mogą zostać zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Dodał, że Skarżący nie legitymował się, którymkolwiek z dokumentów legalizujących jego działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazał, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczynił obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h., tak więc wymierzenie Skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. uznał za zasadne.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Skarżący, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
- I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego to jest:
- 1. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych konkretnej tej sprawy, jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie Skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry",
- 2. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w oparciu o przyjęte przez Sąd, bez odniesienia do materiału oraz akt sprawy, "wrażenie gracza", które miałoby być decydujące przy uznawaniu danego podmiotu za "urządzający gry" (oraz przy całkowitym pominięciu oznaczeń automatu jako należącego do innego niż Skarżąca podmiotu), wprowadzając całkowicie nieostry element subiektywny, w istocie pozwalający na dowolność interpretacyjną,
- 3. art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny {dalej: k.c.) w zw. z art. 659 § 1 i 2 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy zawartej pomiędzy Skarżącym a P. Sp. z o.o., a tym samym nieuprawnionego przyjęcia, że z umów tych wynikają dla Skarżącego prawa i obowiązki sytuujące Skarżącego jako "urządzającego gry", istotnie odmienne niż wynikające ze zwykłej umowy najmu lub dzierżawy powierzchni, w tym zwłaszcza: czerpanie korzyści z umów w postaci zryczałtowanego czynszudostarczanie energii elektrycznej,zgoda na zamontowanie na wydzierżawionej powierzchni automatu,możliwość dostępu do wydzierżawionej powierzchni nieograniczonej liczbie osób, podczas gdy treść umowy ani powołane okoliczności nie świadczą samoistnie o podejmowaniu przez Skarżącego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowy najmu, lecz może o tym wyłącznie przesądzać rodzaj przedsiębranego zachowania,
- 4. niezależnie także art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE, oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE w zw. z art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię przepisu z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. oraz ww. przepisów dyrektywy 98/34/WE, wyrażającą się mylnym założeniem, że kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. mogła być zastosowana względem Skarżącego, podczas gdy przepisy ten wskutek zaniechania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, jako nienotyfikowana "regulacja techniczna" nie mogą być stosowane, a tym samym nie mogą być prawną podstawą nałożenia na Skarżącego ujemnej sankcji finansowej, z powyższym błędem wiąże się zaś mylne niezastosowanie przez Sąd wynikającej z przepisów dyrektywy 98/34/WE w świetle wykładni TSUE sankcji -bezskuteczności względem art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust, 2 pkt 2 u.g.h., co przesądza o niezasadności wymierzonej kary pieniężnej
- II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy obrazę przepisów postępowania w postaci naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa {dalej: ordynacja podatkowa), poprzez aprobatę nieprawidłowego ustalenia przez organ podatkowy rzeczywistej roli Skarżącego w niniejszym postępowaniu, w tym zwłaszcza oparcie się przez organy oraz Sąd wyłącznie na literalnym brzmieniu umowy.
Wobec powyższych zarzutów, wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz rozpoznanie skargi co do istoty na mocy art. 188 p.p.s.a. i zasądzenie na rzecz Strony Skarżącej od Organu należnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych za obie instancje.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.
Za nie zasadny należało uznać zarzut określony w punkcie I.4, odnoszący się do technicznego charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jak i zależności, jaka zachodzi pomiędzy tym przepisem a nakazem określonym w art. 14 ust. 1 u.g.h. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w powoływanej przez Sąd I instancji uchwale z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z powyższą uchwałą, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Natomiast, dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia techniczny, w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz nieprzekazanie projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podejmującego powyższą uchwałę, regulacja prawna zawarta w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie służy czystej represji, co mogłoby podważać zasadność stanowiska o braku jej samoistnego charakteru w relacji do art. 14 ust. 1 tej ustawy. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie penalizuje bowiem, jako przepis sankcjonujący, naruszenia określonych w art. 14 ust. 1 tej ustawy zasad urządzania gier na automatach w takim wymiarze i w takim zakresie, który można i należałoby wiązać z funkcją represyjną.
Nadto, we wskazanej uchwale NSA stwierdził, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Powołana uchwała ma charakter wiążący w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że z treści przytoczonego przepisu wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.
Skarżący zarzucił również zaskarżonemu wyrokowi, naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h, poprzez błędną wykładnię pojęcia urządzającego gry. Sposób sformułowania powyższego zarzutu poprzez wskazanie błędnej wykładni pojęcia "urządzającego gry, obejmującego podmiot którego czynności sprowadzały się do wynajęcia kilku metrów powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie Skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, uzasadnia przyjęcie, że Skarżący zmierzał do podważenia oceny okoliczności faktycznych sprawy, w zakresie uznania Skarżącego za urządzającego gry.
Należy wskazać, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Za urządzającego grę, należy uznać ten podmiot, który aktywnie uczestniczył w procesie urządzania gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji nie stwierdził, że urządzającym gry jest również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty i który nie dokonywał żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier.
Na podstawie ustalonych okoliczności Skarżący został uznany za podmiot urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., bowiem podpisał umowę z P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, z której postanowień wynika, że czynsz za wynajem powierzchni pod automaty miał być płatny wyłącznie w miesiącach, w których automaty będą eksploatowane. Na Skarżącym spoczywał również obowiązek powiadomienia najemcy o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatu korzystanie z urządzeń, zasilania automatów w energię elektryczną, udostępnianie automatów dla graczy poprzez otwarcie lokalu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt okoliczności sprawy, w tym postanowienia umowy najmu zawartej przez Skarżącego mającego wiedzę do jakich celów powierzchnia będzie wykorzystana, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, potwierdza zasadność twierdzenia, że dokonywał on czynności dotyczących organizacji gier i zastosowanie wobec niego pojęcia "urządzającego gry", które to ustalenie nie zostało skutecznie zakwestionowane.
Nie zasadny okazał się również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu cywilnego przy interpretacji postanowień umowy. Zasady prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Działając zgodnie z tymi przepisami, organy, a także kontrolujący ich działalność Sąd I instancji, nie dokonywały klasyfikacji umowy i analizy jej zgodności z przepisami prawa cywilnego, a prawidłowo zwróciły uwagę na te elementy stanu faktycznego, które są istotne z punktu widzenia norm prawa administracyjnego.
Nie usprawiedliwiony jest również zarzut oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., bowiem sprowadza się do zakwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, w którym uznał on bezzasadność skargi, w sytuacji wskazywanego przez Skarżącego naruszenia przez organy przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ordynacji podatkowej "poprzez aprobatę nieprawidłowego ustalenia przez organ podatkowy rzeczywistej roli Skarżącego w procesie urządzania gier na automatach.
Wskazać więc należy, że stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony. Jest bowiem zobowiązany do uzasadnienia, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na ocenę co do zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.
Dodać należy, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie, lecz wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Skarżącego, brak jest podstaw aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia, był istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący formułuje zarzut naruszenia art. 121 § 1 ordynacji podatkowej (postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych), art. 122 ordynacji podatkowej (w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym), art. 187 § 1 ordynacji podatkowej (organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy) oraz art. 191 ordynacji podatkowej (organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona), zmierzając do wykazania wadliwości działania sądu, który zaaprobował ustalenia organów i dokonaną na ich podstawie ocenę, że Skarżący był urządzającym gry, jednak w żaden sposób tego zarzutu nie uzasadnia. Natomiast, brak uzasadnienia powyższego zarzutu powoduje, że kontrola instancyjna nie jest możliwa.
Za nieusprawiedliwiony należało również uznać, wobec braku uzasadnienia, zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami oraz przed sądem, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia by Sąd I instancji naruszył wynikający z treści powołanego przepisu zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy
Natomiast, art. 134 p.p.s.a. przewiduje, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by Skarżący zarzucał Sądowi I instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.
Tak więc, wobec wskazanych okoliczności, Skarżącemu można przypisać przymiot "urządzającego gry", bowiem kwestia ta nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej. Nie ma więc podstaw, aby za błędne uznać stanowisko Sądu I instancji co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zakresie przypisania Skarżącemu odpowiedzialności za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, który akceptując ustalenia stanu faktycznego zgodził się z organem, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma wątpliwości, że Skarżący urządzał gry na automacie poza kasynem gry, ustalenia organów były zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ich ocena przebiegała z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego. Działanie organów odpowiadało więc standardom wynikającym z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ordynacji podatkowej.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Skarżącego na rzecz DIAS zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 2.700,0 zł.