Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 10 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 345/21 oddalił skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. K. Pełnomocnik skarżącego pismem z [...] lipca 2023 r. wniósł o zawieszenie postępowania sądowego. Podał, że R. K. zmarł, na dowód czego załączył odpis skrócony aktu zgonu.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 lipca 2023 r. sygn. akt II GSK 1871/21 zawiesił postępowanie przed tym Sądem.
Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z [...] lutego 2024 r., w odpowiedzi na zarządzenie z [...] stycznia 2024 r., poinformował, że kara pieniężna nałożona decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...]nie została uiszczona oraz, że organowi nie są znani następcy prawni strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd ma obowiązek z urzędu podjąć zawieszone postępowanie, gdy ustanie przyczyna zawieszenia. Podane w tym przepisie przyczyny obligujące sąd do takiego działania mają charakter katalogu otwartego i nie wyczerpują sytuacji, w których odpadły przesłanki wstrzymywania toku postępowania.
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że sąd jest zobowiązany do podjęcia postępowania z urzędu gdy tylko ustaną przyczyny, dla których je zawieszono (zob. postanowienia NSA z dnia: 7 października 2011 r., I OSK 1297/10, LEX nr 984379; 13 kwietnia 2012 r., I FSK 1239/10, LEX nr 1136155). Obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje także wtedy, gdy brak było podstaw do jego zawieszenia.
Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem zgodnie z art. 124 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takim przypadku nie dochodzi do następstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, będącego skutkiem następstwa prawnego związanego ze śmiercią strony.
Należy zauważyć, że w prawie administracyjnym nie została sformułowana generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Przejście takich praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne, co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok NSA z 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10).
W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że administracyjne kary pieniężne wymierzane przez organ administracji publicznej nie wchodzą do spadku, ponieważ nie posiadają "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała SN z 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego, opubl. OSP 1993/3/56; a także E. Kruk, Sankcja administracyjna, Wyd. UMCS, Lublin 2013, str. 240). Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego materialnego ma charakter publicznoprawny. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. W przypadku stwierdzenia naruszenia tego prawa przez dany podmiot, organ jest zobowiązany do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej przepisami prawa
Mając na uwadze, że powstanie publicznoprawnego obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa przez określony podmiot, należało uznać, że kara pieniężna nałożona na skarżącego decyzją administracyjną dotyczyła wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego R. K..
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Z podanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 oraz art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił o podjęciu zawieszonego postępowania oraz o jego umorzeniu.