Uzasadnienie
I
Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę J. D. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania dyscyplinarnego.
Relacjonując stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania dyscyplinarnego. W ocenie skarżącego, zaskarżona uchwała jest decyzją administracyjną, czyli aktem o charakterze indywidualnym, władczym, jednostronnym. Nadto organy samorządu radcowskiego są organem administracji publicznej, a kontrola administracyjna działalności tychże organów wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podnosząc, że uchwała o odmowie umorzenia zasądzonych kosztów postępowania dyscyplinarnego nie jest rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Sprawa o umorzenie należności okręgowej izby radców prawnych z tytułu kosztów postępowania dyscyplinarnego nie ma charakteru sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, ale jest sprawą z zakresu stosunków wewnętrznych samorządu radców prawnych. Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że w niniejszej sprawie nie znalazły zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, ale regulacje ustawy o radcach prawnych i wewnętrznych przepisów samorządu zawartych w uchwałach organów. Zaskarżona uchwała nie podlega kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, tym samym nie jest możliwe skuteczne wniesienie skargi. W ocenie Krajowej Rady Radców Prawnych, zaskarżona uchwała jak i uchwała ją poprzedzająca są złożonymi przez organy samorządu oświadczeniami woli, odnoszącymi się do sfery stosunków majątkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę stwierdził, że odpowiedzialność dyscyplinarna radców prawnych została uregulowana w rozdziale 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm). Jednakże żaden z przepisów ww. ustawy nie poddaje kontroli sądu administracyjnego jakiegokolwiek stadium postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radcy prawnego, czy też czynności zmierzających do uregulowania należności związanych z tym postępowaniem. Stosownie bowiem do treści art. 622 ust. 1 ww. ustawy od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego. Natomiast art. 741 stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
II
J. D. zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 1, art. 2, art. 3 § 2 ust. 1, 2, 4 ustawy p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazał, że ustawa o radcach prawnych nie zawiera w swej treści zakazu stosowania przepisów prawa administracyjnego sensu largo do spraw nieuregulowanych niniejszą ustawą. Ponadto skarżący podniósł, że uchwały podejmowane przez organy samorządu radców, tj. rady w sprawie umorzenia kosztów postępowania dyscyplinarnego są decyzjami administracyjnymi ponieważ mają charakter indywidualny, władczy i jednostronny pozwalający postępowanie w opisanym zakresie traktować jako indywidualną sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Podniosła z całą stanowczością, że tak uchwała OIRP, jak i uchwała KRRP nie są decyzjami administracyjnymi ani postanowieniami wydanymi w postępowaniu administracyjnym. KRRP stoi na stanowisku, że są to złożone przez organy samorządu oświadczenia woli, odnoszące się do sfery stosunków majątkowych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się problematyką dotyczącą postępowania dyscyplinarnego wobec radcy prawnego, w postanowieniu z 15 listopada 2007 r. sygn. akt II GSK 219/07 wskazał, że ustawodawca objął niektóre podmioty możliwością wniesienia skargi do sądu administracyjnego np. policjantów, funkcjonariuszy celnych, a jednocześnie niektóre podmioty, m. in. korporacje radców prawnych, możliwości takiej pozbawił. Powyższe wynika z faktu, iż ustawa o radcach prawnych w sposób enumeratywny wymienia sytuacje, w których przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 28 ust. 7, art. 31 ust. 2 b/, art. 33 ust. 8, art. 368 ust. 11, art. 37 ust. 4 ustawy o radcach prawnych). Orzeczenie o kosztach postępowania dyscyplinarnego do tego katalogu nie należy. Jest rzeczą niewątpliwą, że postępowania w sprawach dyscyplinarnych podlegają kognicji sądu administracyjnego tylko wtedy, gdy przepisy szczególne na to pozwalają.
W przepisach szczególnych sądowoadministracyjną kontrolą legalności działania organów administracji w zakresie orzekania w sprawach dyscyplinarnych objęto m.in. policjantów, strażaków, funkcjonariuszy Służby Więziennej, funkcjonariuszy celnych, rzeczoznawców majątkowych. Natomiast w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej radców prawnych, sprawy te objęte zostały kognicją Sądu Najwyższego (por. art. 622 ust.1 ustawy o radcach prawnych).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać po pierwsze, że J. D. zaskarżył treść uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania dyscyplinarnego. Jak sam przyznaje w skardze kasacyjnej, nie podważa orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w R. z [...] maja 2011 r. sygn. akt [...], ani w części dotyczącej obciążenia kosztami postępowania dyscyplinarnego, ani w pozostałym zakresie. Skarżący podnosi, że nie mógł wystąpić w ramach postępowania dyscyplinarnego o umorzenie kosztów postępowania dyscyplinarnego, ponieważ co prawda przepis art. 741 ustawy o radcach prawnych przewiduje możliwość odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego i przepisów wykonawczych do postępowania dyscyplinarnego, jednakże ani treść tych przepisów, ani linia orzecznicza Sądu Najwyższego Izby Karnej nie przewidują możliwości umorzenia kosztów postępowania dyscyplinarnego przed sądami korporacyjnymi radców prawnych.
W tym miejscu należy podnieść, że stosownie do treści art. 622 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego. Natomiast art. 741 stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Niewątpliwie zatem istnieje możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego, czy to w zakresie kosztów postępowania, czy to w odniesieniu do pozostałych elementów rozstrzygnięcia na skutek ewentualnie wywiedzionej kasacji. Z tej możliwości skarżący nie skorzystał.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, na marginesie wypada zauważyć błędne przywołanie podstawy skargi kasacyjnej (art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a.) nie mające jednak wpływu na ich ocenę. Nie można bowiem się zgodzić z zarzutem skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 1 oraz art. 2 p.p.s.a., gdyż jest on całkowicie pozbawiony podstaw. Zaskarżone rozstrzygnięcie w żaden sposób nie kwestionuje zakresu kompetencji sądów administracyjnych, a jedynie stanowi, że pewne przejawy działalności samorządu radcowskiego odnoszą się do sfer leżących poza tymi kompetencjami. Podobnie należy ocenić zarzut odnoszący się do art. 3 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a., przy którym brak spójnego wywodu co do swoistej klasyfikacji uchwał samorządu radców prawnych nie pozwala na merytoryczną ocenę.
Pogląd, iż skoro postępowanie dyscyplinarne prowadzone w stosunku do radcy prawnego nie podlega kontroli sądów administracyjnych, a tym samym, że uchwała o odmowie umorzenia kosztów postępowania dyscyplinarnego, także nie podlega kontroli sądu administracyjnego podzieliły wojewódzkie sądy administracyjne: WSA w Białymstoku (postanowienie z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II SAB/Bk 72/06) oraz WSA w Gdańsku (postanowienie z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SAB/9/09), WSA w W. (postanowienie z 13 listopada 2012 r. sygn. akt VII SAB/Wa 104/12), uznając skargi dotyczące postępowania dyscyplinarnego uregulowanego w ustawie o radcach prawnych za niedopuszczalne.
Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.