Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 11 maja 2015 r., orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę "P. M. S." Sp. z o.o. w P. G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GPS 3/13 i na tej podstawie uznał, że kontroli sądu administracyjnego nie podlega postanowienie organu o kontynuowaniu czynności kontrolnych.
Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia powyższego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W stanie prawnym właściwym dla sprawy od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako kończącego postępowanie w sprawie przysługiwała skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed dnia 15 sierpnia 2015 r.). Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA jest związany skargą kasacyjną, co oznacza, że rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach zarzutów w niej postawionych, natomiast pod rozwagę bierze z urzędu jedynie nieważność postępowania w myśl art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną należało odrzucić.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna odpowiadać określonym wymaganiom formalnym i materialnym. Do pierwszej grupy należy zaliczyć wymagania ogólne, przewidziane dla wszystkich pism w postępowaniu sądowym, wymienione w art. 46 oraz art. 47 p.p.s.a. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej należy: oznaczyć sąd, do którego jest skierowana; podać imię i nazwisko lub nazwę stron; ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; oznaczyć rodzaj pisma; zamieścić osnowę skargi kasacyjnej; zamieścić podpis autora skargi, wymienić załączniki; oznaczyć miejsce zamieszkania stron i ich pełnomocników lub adres do doręczeń. Ponadto do skargi kasacyjnej należy dołączyć: pełnomocnictwo, odpis lub odpisy skargi kasacyjnej oraz odpisy załączników.
Skarga kasacyjna powinna spełniać także wymagania szczególne, stanowiące o jej istocie, które – jak podkreśla się w doktrynie – mają charakter materialny (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, s. 470). Jeżeli nie zostaną one spełnione, w ogóle nie można traktować takiego pisma jako skargi kasacyjnej. Do szczególnych wymagań skargi kasacyjnej należy: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przewidzianych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a., to niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych wyłącznie dla skargi kasacyjnej, wymienionych w art. 176 p.p.s.a. po spójniku "oraz" nie podlega sanacji.
Jednym ze szczególnych, a równocześnie podstawowym wymogiem skargi kasacyjnej jest sformułowanie pod adresem zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podstaw kasacyjnych. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: pkt 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i/lub pkt 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W piśmiennictwie wyjaśnia się, że przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na dokładnym wskazaniu podstawy kasacyjnej oraz określeniu tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pozwala to uniknąć wszelkich wątpliwości co do treści poszczególnych zarzutów. Niezbędne jest zatem ścisłe wskazanie konkretnych przepisów (jednostek redakcyjnych), konkretnego aktu normatywnego i stopnia ich naruszenia.
Ma to zasadnicze znaczenie, ponieważ NSA jest, jak była już o tym mowa, związany granicami skargi kasacyjnej [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, str. 689-690].
Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarga kasacyjna wniesiona przez Spółkę od postanowienia Sądu z dnia 11 maja 2015 r. nie zawiera żadnych podstaw kasacyjnych. W skardze kasacyjnej w ogóle nie wyodrębniono petitum. Nie sformułowano pod adresem zaskarżonego orzeczenia ani jednego zarzutu. Autor skargi kasacyjnej, będący radcą prawnym, ograniczył się do przeprowadzenia rozważań prawnych, które opatrzył tytułem "Uzasadnienie", jednak do jakich konkretnie zarzutów tak sporządzone uzasadnienie się odnosi ustalić nie sposób. W omawianym przypadku, zdaniem NSA, samodzielne wyinterpretowanie przez sąd II instancji podstaw kasacyjnych z uzasadnienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne i faktycznie niemożliwe. Na taką ocenę nie ma wpływu stanowisko pełnego składu NSA, wyrażone w uchwale z dnia 26 października 2009 r. o sygn. akt I OPS 10/09, publik.
ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1), sprowadzające się do obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów kasacyjnych, nawet tych niefortunnie sformułowanych. Jednakże w tej sprawie rzecz w tym, że zarzutów kasacyjnych brak, a to przesądza o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako niespełniającej wymogu stawianego przez art. 176 p.p.s.a.
Zasadą jest, stosownie do art. 178 p.p.s.a., że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym niedopuszczalną skargę kasacyjną. W razie jednak niedostrzeżenia przez ten sąd niedopuszczalności skargi kasacyjnej i przekazania jej NSA, kompetencje do odrzucenia skargi kasacyjnej wobec jej niedopuszczalności przysługują sądowi kasacyjnemu, który na podstawie art. 180 p.p.s.a. odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny.
Ponadto NSA musi zaznaczyć, że ustawodawca nieprzypadkowo wprowadził w art. 175 p.p.s.a. tzw. przymus adwokacko-radcowski, zatem od radcy prawnego, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem i podjął się sporządzenia skargi kasacyjnej należy wymagać wiedzy, a przede wszystkim umiejętności sporządzenia tego kwalifikowanego środka prawnego (sformułowania podstaw kasacyjnych!), gdyż niepodlegające sanacji braki skargi kasacyjnej nie pozwalają nadać jej biegu, warunkując odrzucenie.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 178 w zw. z art. 180 p.p.s.a. NSA postanowił jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od odrzuconej skargi kasacyjnej (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.