Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 688/16, oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:
W dniu 2 lipca 2014 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystawił na [...] (dalej: skarżący) tytuł wykonawczy nr [...] z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenie OC zgodnie z warunkami zawartymi w ustawie. Tytuł ten został przekazany do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w celu przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Wymieniony tytuł został doręczony skarżącemu w dniu 3 września 2014 r. zaś w dniu 10 września 2014 r. wniósł on do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł, że posiadał samochód marki Ford Transit za który nie zapłacił ubezpieczenia OC za 2012 r. lecz w piśmie z 30 listopada 2012 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (dalej: "U.F.G.") poinformował go, że odstępuje od dochodzonej opłaty. Zdaniem skarżącego U.F.G. zrezygnował z dochodzenia od niego opłaty.
[...] wniósł o zażądanie z U.F.G. akt sprawy [...] i przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność umorzenia postępowania w sprawie kwoty objętej tytułem wykonawczym. Dołączył także pismo Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z 30 listopada 2012 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przekazał zarzuty [...] do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w celu uzyskania stanowiska wierzyciela.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego uznał zarzuty [...] za niezasadne. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że z danych Ośrodka Informacji wynika, że skarżący jest właścicielem samochodu marki Skoda nr rej. [...] i w roku kontroli tj. 2012 zawarł umowę ubezpieczenia OC z "TUW" z okresem odpowiedzialności od dnia 30 marca 2012 r. do dnia 29 marca 2013 r., brak jest natomiast potwierdzenia, że był objęty ochroną ubezpieczeniową od 1 stycznia do 29 marca 2012 r. Mimo wezwania U.F.G. skarżący nie przedstawił dowodu, że samochód w wymienionym okresie był ubezpieczony.
Odnośnie pisma z 30 listopada 2012 r., o którym mowa w zarzutach, to U.F.G. wyjaśnił, że dotyczyło ono innej sprawy o numerze [...], która została zakończona z uwagi na błędny numer rejestracyjny i rodzaj pojazdu i dlatego pismo to nie ma żadnego znaczenia w sprawie, której dotyczą zarzuty.
Na wymienione postanowienie [...] złożył zażalenie.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podzielono argumentację organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego jest okolicznością niesporną, że [...] nie miał ubezpieczenia OC w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 29 marca 2012 r.
W dniu 28 września 2015 r. [...] złożył w organie egzekucyjnym pismo, w którym podtrzymał swoje stanowisko, że pismem z dnia 30 listopada 2012r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odstąpił od dochodzenia opłaty oraz podniósł, że roszczenie uległo przedawnieniu.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art.17 § 1, art.34 § 1,4 i 5 w związku z art. 33 § 1 pkt.1 ustawy z 17 czerwca 1966r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz.1619 ze zm.), uznał zarzuty [...] za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w przypadku zarzutów wymienionych w art.33 § 1 pkt.1-5 i 7 u.p.e.a. W niniejszej sprawie wierzyciel (Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny) uznał zarzuty [...] za niezasadne. W związku z czym organ egzekucyjny nie mógł uwzględnić zarzutów i umorzyć postępowania egzekucyjnego.
[...] wniósł zażalenie na wyżej opisane postanowienie z dnia 14 grudnia 2015r. podnosząc, że w okresie kiedy nie było ubezpieczenia OC samochód marki Skoda został mu ukradziony wraz z dokumentami lecz zapomniał o tym wcześniej powiedzieć.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., opisanym na wstępie, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że [...] podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art.33 § 1 pkt.1 u.p.e.a.) i wierzyciel uznał ten zarzut za niezasadny.
W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela i dlatego zarzuty skarżącego nie mogły zostać uwzględnione.
Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem zarzutów mogą być tylko te zarzuty, które zostały zgłoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zobowiązany nie może uzupełniać zarzutów o nowe podstawy faktyczne i prawne. Zarzuty takie są spóźnione, niedopuszczalne i nie podlegają rozpatrzeniu.
Na postanowienie organu odwoławczego [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc, że w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 29 marca 2012 r. nie był w posiadaniu samochodu marki Skoda nr rej. [...] gdyż pojazd został mu ukradziony.
Wyjaśnił, że zgłosił to na Policję, która po kilku miesiącach odnalazła pojazd i mu go zwróciła. O fakcie kradzieży organ egzekucyjny został powiadomiony pismem z dnia 30 grudnia 2015 r. lecz organ nie wyjaśnił na Policji czy samochód został rzeczywiście skradziony i czy zostało złożone zawiadomienie.
Podniósł, że w okresie kiedy samochód był ukradziony nie mógł wykupić ubezpieczenia OC.
Zarzucił, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie chaotycznie, nieprzejrzyście i nieuporządkowanie. W pismach od organu egzekucyjnego i od wierzyciela podawano trzy różne tytuły wykonawcze które dotyczyły różnych samochodów. Wprowadziło to duży zamęt i zamieszanie. W związku z powyższym skarżący sądził, że sprawa została już zakończona i odstąpiono do dochodzenia opłaty. Dopiero później uświadomił sobie, że samochód marki Skoda został mu ukradziony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r. o sygn. akt III SA/Łd 688/16 oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że kwestią bezsporną jest, iż [...] od 2005 r. jest właścicielem pojazdu marki Skoda nr rej. [...] i samochód ten był objęty ubezpieczeniem OC od 23 października 2009 r. do 22 października 2010 r. oraz od 30 marca 2012 r. do 29 marca 2013 r. Brak jest natomiast umowy ubezpieczenia OC od 1 stycznia 2012r. do 29 marca 2012r. i w związku z tym powstał obowiązek zapłaty przez skarżącego opłaty o której mowa w art.88 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2013r. poz.392 ze zm.). [...] nie przedstawił dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC w okresie od 1 stycznia 2012r. do 29 marca 2012r.
W ocenie Sądu słusznie zatem uznano, że niezasadny jest zarzut skarżącego nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 2 lipca 2014r.
Odnośnie podnoszonej w zarzutach kwestii odstąpienia przez U.F.G. od dochodzenia opłaty (pismo z dnia 30 listopada 2012 r.) Sąd zauważył, że dotyczyła ona innej sprawy o numerze [...]. w wezwaniu wpisano błędnie numer rejestracyjny EL [...] zamiast [...]. W związku z czym anulowano wezwanie i poinformowano o tym skarżącego w piśmie z 30 listopada 2012r. Kwestia ta została dokładnie wyjaśniona w uzasadnieniach postanowień obu instancji wydanych przez wierzyciela.
W ocenie Sądu rezygnacja z dochodzenia opłaty odnosiła się zatem do sprawy o numerze [...] i nie dotyczyła obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. Zarzut skarżącego w tym zakresie nie jest zasadny.
Sąd podkreślił, że stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 § 1 pkt.1 u.p.e.a. jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W sytuacji zatem gdy wierzyciel – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny uznał zarzuty [...] za niezasadne to organ egzekucyjny był związany tym stanowiskiem i słusznie uznał te zarzuty za nieuzasadnione.
Odnośnie zarzutu przedawnienia oraz zarzutu, że samochód marki Skoda nr rej. [...] został skradziony skarżącemu w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 29 marca 2012 r. Sąd wskazał, że kwestie te pozostają poza zakresem rozważań organu egzekucyjnego oraz Sądu w niniejszej sprawie. Zarzuty te zostały bowiem zgłoszone po upływie siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie [...] w wymaganym siedmiodniowym terminie podniósł jedynie zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym gdyż, jego zdaniem, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odstąpił pod dochodzenia opłaty. W zakresie tego zarzutu wierzyciel zajął swoje stanowisko. Kwestię przedawnienia skarżący podniósł po raz pierwszy dopiero w piśmie z 28 września 2015r. czyli po upływie prawie trzynastu miesięcy od dnia doręczenia tytułu wykonawczego zaś fakt kradzieży mu pojazdu podniósł jeszcze później bo w zażaleniu z 30 grudnia 2015r. na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji. Nowe podstawy zarzutów zgłoszono zatem po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu po upływie tego terminu niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów o nowe podstawy faktyczne i prawne.
Sąd podniósł, że dniu 3 września 2014r. [...] doręczono tytuł wykonawczy i wiedział on jakiej sprawy on dotyczy a jeżeli miał jakieś wątpliwości to to mógł to wyjaśnić kontaktując się z wierzycielem. Miał zatem możliwość zgłoszenia w wymaganym terminie wszystkich podstaw faktycznych i prawnych zarzutów gdyby prowadził swojej sprawy z należytą starannością
W związku z powyższym Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy i skargę oddalił.
Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art.151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a., art. 80, art. 107 § 3, art. 50, art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24 poz. 151 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) oraz art. 18 tej ustawy polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji obu instancji, pomimo, iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. naruszało art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 kpa, gdyż nie rozpatrzono całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, mającego wpływ na rozstrzygnięcie.
Prawo do kontroli prawidłowości stanowiska wierzyciela daje zobowiązanemu dopiero art. 134 oraz 135 P.p.s.a. na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Na podstawie powyższych przepisów prawa, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. W przypadku wątpliwości co do treści złożonego przez zobowiązanego pisma, w szczególności gdy wątpliwości te dotyczą kwalifikacji prawnych wniesionych zarzutów, ustawowym obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne ustalenie treści żądania strony w tym zakresie. Stosowne regulacje w tym zakresie są określone w art. 64 § 2 kpa, bądź w art. 50 § 1 kpa. Regulacje te na mocy art. 18 upea powinny być stosowane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skarżący wskazał jako podstawę prawną zarzutów art. 33 § 1 upea. Odnośnie zaś ujawnienia kwestii kradzieży samochodu, nie przywoływał nowych podstaw zarzutów, a wierzyciel powinien w sposób dokładny wyjaśnić tę okoliczność.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wnosił o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. NSA rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie 14 dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Przechodząc do analizy zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. odnośnie naruszenia prawa procesowego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art.151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., 8 K.p.a., 9 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., art. 50 K.p.a., art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 1966r. Nr 24 poz. 151 ze zm.) dalej jako: u.p.e.a. oraz art. 18 tej ustawy, to należy stwierdzić, że są one niezasadne.
Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, zaaprobowanych przez Sąd I instancji który stwierdził, że dokonano ich w sposób prawidłowy wynika, że w dniu 2 lipca 2014r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystawił na Skarżącego [...] tytuł wykonawczy nr [...] z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC zgodnie z warunkami zawartymi w ustawie. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 3 września 2014r., a w dniu 10 września 2014r. zgłosił on zarzuty.
Jako podstawę zarzutu wskazał nieistnienie obowiązku, która zawarta jest w art.33 pkt.1 u.p.e.a. Jednocześnie uzasadnił bliżej z czego wynikało nieistnienie obowiązku.
Wyjaśnił, że za 2012r. nie zapłacił ubezpieczenia OC, jednakże w piśmie z dnia 30 listopada 2012r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny poinformował go, że odstępuje od dochodzonej opłaty.
Odnośnie zgłoszonego zarzutu zajął stanowisko wierzyciel, mianowicie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r. Prezes Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego uznał zarzuty za niezasadne, zaś po wniesieniu przez Skarżącego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.
Obowiązek zapłaty ubezpieczenia OC przez Skarżącego wynikał z faktu, że brak było w okresie od 1 stycznia 2012r. do 29 marca 2012r. umowy ubezpieczenia OC a wynikał on z treści art.88 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2013r. poz.392 ze zm.).
Odnośnie kwestii odstąpienia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, to dotyczyło to innej sprawy i została ona należycie wyjaśniona w uzasadnieniach postanowień obu instancji wydanych przez wierzyciela.
Według art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
W sytuacji gdy wierzyciel uznał zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione, to słusznie było stanowisko organów, a w ślad za nim Sądu I instancji, że organ egzekucyjny był związany tym stanowiskiem i prawidłowo uznał zarzuty za nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skarżącemu przysługiwał siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów, liczony od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu Skarżący nie mógł uzupełnić zarzutów podnosząc nowe podstawy faktyczne i prawne. Tymczasem Skarżący kwestię przedawnienia podniósł dopiero w piśmie z dnia 28 września 2015r., a na fakt kradzieży samochodu powołał się dopiero w zażaleniu z 30 grudnia 2015r. na postanowienie organu I instancji, a więc po upływie kilkunastu miesięcy od dnia doręczenia tytułu wykonawczego.
Uprawnione było stanowisko organów i Sądu I instancji, że spóźnione uzupełnienie zarzutów o nowe podstawy faktyczne i prawne sprawiło, iż pozostawały one poza zakresem rozważań organów i Sądu w niniejszej sprawie.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Skarżący jednoznacznie sprecyzował zarzut, powołując się na okoliczność zrezygnowania przez wierzyciela z opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, co stanowiło w istocie zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Wobec powyższych niezasadny okazał się też zarzut zawarty w skardze kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. oraz w związku z art. 50 § 1 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Wobec powyższych Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
W oparciu o art. 204 pkt 1 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzono od Skarżącego [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] kwotę 240zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
- - ---------------------- 1