Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 403/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. został zatrzymany do kontroli dwuosiowy ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem był wykonywany przejazd drogowy z ładunkiem karmy dla psów pakowanej w worki, na paletach (ładunek podzielny) w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A. S. Podczas kontroli stwierdzono, że pojazd przekroczył o 0,75 t dopuszczalny nacisk osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych.
W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., działając na podstawie art. 64, art. 140aa ust. 1 – 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.), nałożył na A. S. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym o wymiarach, masie całkowitej i naciskach jednej lub wielu osi odpowiadających zezwoleniu kategorii IV, z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny.
Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymał ją w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, ustalony w sprawie stan faktyczny dawał podstawę do nałożenia kary pieniężnej jak za brak zezwolenia kategorii IV. Organ nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d., bowiem strona nie przedstawiła dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz potwierdzających to, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu winien mieć na uwadze, czy przewożony ładunek powodowałby naruszenie art. 61 p.r.d. w zakresie określającym maksymalne wymiary, masę oraz naciski pojazdu. Niepodjęcie działań w tym kierunku przez przewoźnika znamionuje niezachowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. podkreślił, że naruszenie zostało dokonane przez załadowcę, a nie przez przewoźnika. Zdaniem skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Znajduje więc zastosowanie do podmiotu wykonującego przejazd w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszenia organ ma obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej. Zatem odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, wystarczające jest stwierdzenie faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków; bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszenia.
A. S. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 403/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że organ jest zobowiązany do rozpatrzenia słusznego interesu prawnego i uwzględnienia go w miarę wątpliwości oraz że istnieje domniemanie załatwienia sprawy w sposób pozytywny dla strony, a także z uwagi na fakt, iż organ administracyjny za złe i błędne zbadanie sprawy przerzuca odpowiedzialność na skarżącego.
Skarżący postawił również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na tym że Sąd I instancji oddalił skargę, podczas gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że ani organy, ani Sąd I instancji nie dokonały oceny prawidłowości przeprowadzonej kontroli, tj. nie dokonano oględzin wagi (lub choćby jej dokumentacji), nie zweryfikowano czy sama kontrola była zasadna, nie sprawdzono, czy kontrola odbyła się w sposób prawidłowy.
Ponadto skarżący ponownie stwierdził, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem skarżącego, przewoźnik nie ma wpływu na załadunek towaru na pojeździe - to załadowca ponosi odpowiedzialność za prawidłowe rozmieszczenie towaru na naczepie. Załadowca zna wagę towaru z paletami oraz posiada doświadczenie w ich załadunku.
W ocenie skarżącego, ograniczenie ruchu pojazdów o nacisku na oś większym niż 10 t na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. jest niezgodne z przepisami polskimi, jak i Unii Europejskiej, tj. ogranicza wolny przepływ towarów oraz ogranicza możliwości prowadzenia przez przewoźnika działalności zarobkowej.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w oddaleniu skargi, pomimo że organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył szereg przepisów postępowania administracyjnego regulujących podstawowe zasady prowadzenia tego postępowania. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, te naruszenia polegały po pierwsze, na niedokonaniu oceny prawidłowości przeprowadzonej kontroli, po drugie na nieuwzględnieniu okoliczności sprawy wskazujących na wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzone naruszenia i po trzecie na zastosowaniu przepisów wprowadzających ograniczenie nacisku osi do 10 t na drodze, na której kontrolowano pojazd, pomimo że przepisy te naruszają przepisy prawa krajowego i europejskiego.
Tak postawione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie prawidłowości kontroli i jej wyników. Okoliczności stanowiące podstawę wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym zostały ustalone przede wszystkim w protokole kontroli pojazdu z dnia [...] maja 2014 r. Uczestniczący w kontroli kierowca, który wykonywał przejazd dla przedsiębiorcy, działał w jego interesie i powinien być profesjonalnie przygotowany do tej pracy, co oznacza również zapoznanie się z zasadami przeprowadzania kontroli drogowej, w tym pomiarów nacisków osi pojazdu. W rozpoznawanej sprawie protokół kontroli zawiera opis narzędzi i czynności pomiarowych oraz wyniki pomiarów. Wskazuje również na udział kierowcy w czynnościach kontrolnych. Z oświadczenia kierowcy zawartego w treści protokołu wynika, że kierowca był obecny podczas pomiarów, przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został poinformowany m.in. o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdu, charakterystyce wag w tym celu użytych oraz o sposobie i warunkach ich użycia.
W szczególności okazano mu świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych oraz protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Pouczono również o przysługujących mu prawach w czasie dokonywania kontroli, pozwalających weryfikować prawidłowość czynności wykonywanych przez kontrolującego. Z protokołu wynika także, że kierowca nie zgłosił żadnych uwag dotyczących warunków i sposobu przeprowadzenia kontroli oraz jej wyników. Podpisał się pod tym protokołem, co oznacza, że zaakceptował jego treść. Kierowca nie żądał także powtórnego ważenia, dopuszczalnego w ramach procedury ustalania, czy pojazd nie jest pojazdem nienormatywnym.
W świetle tych ustaleń poczynionych na podstawie protokołu kontroli, który ma wagę dokumentu urzędowego, zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do legalności zrealizowanego pomiaru są, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezzasadne. W szczególności należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o nieprawidłowym przeprowadzeniu kontroli.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dochowania przez przewoźnika należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że to na przewoźniku spoczywa obowiązek ustalenia, czy nie zostały przekroczone dopuszczalne naciski osi pojazdu w związku z dokonywanym przewozem ładunku. Podjęcie się przewozu pomimo braku przekonania, że pojazd nie narusza dopuszczalnych norm świadczy o niedochowaniu należytej staranności i nie pozwala na uwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym (vide np. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 156/15). W każdym przypadku przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik powinien podjąć wszelkie możliwe w danej sytuacji działania zmierzające do sprawdzenia i upewnienia się, czy nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu po jego załadunku.
Tego rodzaju działań skarżący w rozpoznawanej sprawie nie podjął, nie przedstawiając również żadnych innych okoliczności na potwierdzenie tezy, że wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi załadowca.
Nie mogły być również uwzględnione zarzuty dotyczące niezgodnego "z przepisami polskimi, jak i Unii Europejskiej" ograniczenia ruchu pojazdów o nacisku osi większym niż 10 t na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. Należy bowiem zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie wskazano żadnej konkretnej normy prawa krajowego lub europejskiego, która zdaniem skarżącego kasacyjnie została naruszona poprzez ustalenie dopuszczalnego nacisku osi 10 t na wymienionej drodze.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).