Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2421/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym: 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r.; 2/ stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz; 3/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
W dniu [...] października 2011 r. do kontroli drogowej zatrzymano pojazd marki Volvo o nr rej. [...], należący do firmy transportowej T. s.c. – Z. B., Z. J. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J. Z. karę pieniężną w wysokości 5.400 zł za przekroczenia dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m.
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 783/12 oddalił skargę.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J. Z. karę pieniężną w wysokości 5.400 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. Z. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. J. Z. wniosła o uchylenie w całości decyzji administracyjnych obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, jak również o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; powoływanej dalej jako: k.p.a.), art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321; powoływanej dalej jako: ustawa zmieniająca) oraz art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.). W uzasadnieniu podniesiono, że decyzją pierwszoinstnacyjną objęto podmiot niebędący stroną postępowania, tj. pełnomocnika skarżącej.
Wskazano także na brak należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy w wyniku popełnionych przez organy błędów w ramach postępowania dowodowego i występujące niezgodności w protokole kontroli, którego w ocenie skarżącej nie można uznać za wiarygodny. Zdaniem skarżącej, w sprawie nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący materiał dowodowy w zakresie dokumentującym przyczynienie się nadawcy (załadowcy) przewożonego towaru do powstania naruszenia, która to okoliczność może mieć istotne znaczenie dla odpowiedzialności skarżącej z tego tytułu. Organ nie zbadał w sposób należyty wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wystąpienie przesłanki dochowania przez przewoźnika należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na powstałe naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie oraz ustosunkował się do przedstawionych zarzutów.
Na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołów kontroli z dnia [...] października 2011 r. będącego w jej posiadaniu egzemplarza oraz wskazanego przez organ, na okoliczność występujących nieścisłości. Sąd postanowił dopuścić wskazane przez skarżącą dowody.
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje administracyjne obu instancji.
Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu w odniesieniu do zarzutu skierowania decyzji organu I instancji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, gdyż mimo błędnego wskazania w nagłówku decyzji pełnomocnika skarżącej, zarówno treść sentencji jak i jej uzasadnienie jednoznacznie wskazują, kto jest jej właściwym adresatem. Najdalej idący zarzut skutkujący stwierdzeniem nieważności postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. WSA uznał zatem za niezasadny.
Zdaniem Sądu, również odnośnie odpowiedzialności skarżącej w kontekście wystąpienia przesłanek ją wyłączających, o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej oraz w art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., organ odwoławczy słusznie wskazał, iż to skarżąca powinna udowodnić lub co najmniej uprawdopodobnić okoliczności potwierdzające taki fakt.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu w kwestii oceny zarzutu dotyczącego niedokonania wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych w celu prawidłowego wyjaśnienia sprawy. WSA wskazał, że w odniesieniu do wag użytych podczas kontroli organ sam przyznał, że z dokumentacji kontrolnej z dnia [...] października 2011 r. wynika, iż miała miejsce pomyłka w protokole kontroli w zakresie oznaczenia wykorzystanych do ważenia pojazdu wag (przenośnych wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych) o nr fabrycznych [...] oraz [...]. Wskazuje na to treść znajdującego się w aktach administracyjnych załącznika do protokołu kontroli. W związku z podniesionymi przez skarżącą zastrzeżeniami, organ w toku postępowania w celu wyjaśnienia zaistniałego błędu przesłuchał w charakterze świadka M. M. - inspektora transportu drogowego oraz załączył dokumentację wskazującą na numery seryjne ww. wag, z których wynika, iż obie wagi posiadały legalizację ważną do dnia 31 grudnia 2012 r.
Sąd wskazał, że z przedłożonego na rozprawie, będącego w posiadaniu skarżącej egzemplarza załącznika do protokołu wynika, iż dokonano w nim zmiany (poprawki) nie w zakresie daty legalizacji jednej z wag użytych podczas kontroli, jak to stwierdza załącznik do protokołu kontroli przekazany przez organ, lecz daty wystawienia dokumentu niwelacji miejsca ważenia pojazdów. Dokumenty te różnią się zatem co do treści, którą jako dokument urzędowy potwierdzają. Dostrzeżona rozbieżność powoduje, że niezbędne jest ustalenie przez organ przyczyn jej powstania oraz dokonanie oceny jej wpływu na wynik sprawy. Wyjaśnienie tej kwestii stanowi, w ocenie WSA, element stanu faktycznego sprawy, który należy uznać za nie w pełni wiarygodny.
WSA podkreślił, że stanowisko do ważenia pojazdów podobnie jak same wagi spełniają szczególną rolę w przypadku dokonywania tego typu kontroli, gdyż w oparciu o uzyskane na tej podstawie wyniki ustalana jest wysokość kary finansowej za stwierdzone przekroczenia dopuszczalnych norm przewozu ładunków po drogach publicznych. W rozpoznawanej sprawie stanowisko ważenia pojazdów zostało dostosowane do potrzeb przenośnych wag nieautomatycznych, dla których (zgodnie z instrukcją obsługi) właściwa niwelacja terenu ma istotne znaczenie w zakresie prawidłowości dokonywanych pomiarów. O spełnieniu wymaganych w tym przedmiocie norm świadczą odpowiednie i aktualne na datę ważenia pojazdu dokumenty legalizacyjne, których stwierdzenie jest niezbędnym elementem każdego tego typu postępowania prowadzonego przez organy Inspekcji drogowej. Dlatego też wszelkie dokonane w tym zakresie ustalenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości.
Sąd zgodził się zatem z żądaniem skarżącej przeprowadzenia przez organ uzupełniającego postępowania dowodowego. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania w zakresie dotyczącym stanu faktycznego sprawy, Sąd nie zbadał naruszenia przepisów prawa materialnego podnosząc, że może to mieć miejsce dopiero po ponownym ustaleniu przez organ stanu faktycznego sprawy, poprzez usunięcie wskazanych wątpliwości.
II
Skargę kasacyjną złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, z organy administracji nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i oparły się na niewiarygodnym materiale dowodowym, co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, a zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne rzetelnie wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia, zaś błąd w załączniku do protokołu kontroli w zakresie podanej tam daty sporządzenia dokumentu - protokołu potwierdzającego spełnienie wymogów pochylenia miejsca ważenia - miał charakter oczywistej omyłki, co jednoznacznie wynikało z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, którego kopia została podpisana przez kontrolowanego kierowcę, oświadczenia kierującego pojazdem złożonego do protokołu kontroli oraz zeznań inspektora przeprowadzającego kontrolę) i nie mogła mieć jakiegokolwiek wpływu na prawidłowość orzeczeń organów administracji wydanych w sprawie.
Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. Z. wniosła o jej oddalenie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zatem zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.
Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na naruszeniu prawa procesowego przez Sąd I instancji, tj. na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i niesłusznym uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 77 § 1, 80, i 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten jest w pełni uzasadniony.
Sąd I instancji powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił obie decyzje z powodu naruszenia prawa procesowego przez organ. Naruszenie to zdaniem Sądu I instancji polegało na rozbieżności w treści egzemplarza załącznika do protokołu kontroli znajdującego się w aktach sprawy i egzemplarza tego załącznika przekazanego kierowcy w czasie kontroli, a zaprezentowanego Sądowi na rozprawie przez skarżącą. Rozbieżność dotyczyła poprawki odręcznie naniesionej na oba egzemplarze protokołu, co do daty ważności legalizacji jednej z wag (31.12.2012 r.). Na egzemplarzu protokołu przeznaczonym dla organu poprawka ta została naniesiona prawidłowo w akapicie 4 wiersz 2, zaś na egzemplarzu przeznaczonym dla strony w akapicie 4 wiersz 3, co powoduje, że poprawką zmieniona została wpisana do protokołu data sporządzenia dokumentu niwelacji terenu (zamiast prawidłowej daty 08.09.2009 r. wpisano datę 31.12.2012 r.).
Rację ma skarżący kasacyjnie, że przedstawiona rozbieżność ma charakter oczywistej omyłki pisarskiej i w żaden sposób nie wpływa na brak wiarygodności dokumentacji sprawy. Omyłki w protokołach kontroli, choć nie powinny mieć miejsca i są naganne, jednak zdarzają się. Oceniając znaczenie omyłki należy badać jej oczywistość oraz wpływ na jednoznaczność poczynionych ustaleń. W sprawie niniejszej wpisanie w dniu kontroli, tj. w dniu [...] października 2011 r., że dokument niwelacji terenu został sporządzony w dniu 31.12.2012 r., tj. w odległej przyszłości, świadczy dobitnie, że doszło jedynie do oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na wpisaniu poprawki o jeden wiersz za nisko. W sprawie nie ma natomiast wątpliwości ani co do daty sporządzenia dokumentu niwelacji terenu, ani co do dat ważności legalizacji obu wag i daty te nie są sporne. Zapoznanie się z dokumentami niwelacji terenu i legalizacji wag kierowca potwierdził własnoręcznym podpisem, bez ich kwestionowania, a dokument ten znajduje się w aktach sprawy.
Zauważyć należy, że omawiana omyłka została wyjaśniona przez organ II instancji, kierowca i inspektor złożyli stosowne wyjaśnienia, a cała sytuacja została opisana w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. Nie ma więc żadnego powodu do uznania, że materiał dowodowy z powodu rzeczonej omyłki jest niewiarygodny i wymaga dodatkowego wyjaśniania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione i działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę Sądowi I instancji celem jej merytorycznego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.