Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 10/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odrzucił skargę Z. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. utrzymała w mocy własne postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez Z. K. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv. Postanowienie to zawierało pouczenie o braku możliwości wniesienia skargi do WSA.
Pismem z dnia 7 grudnia 2016 r. zobowiązany Z. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskazał, że jest ona niedopuszczalna. W stanie prawnym obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r. przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowił, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten został jednak zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) z mocą obowiązującą od 15 sierpnia 2015 r. (art. 2 ustawy zmieniającej) i w konsekwencji, zgodnie z jego aktualnym brzmieniem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Sąd I instancji zaznaczył, że postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymano w mocy postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W myśl przywołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowienia takie zostały zaś wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Zdaniem WSA, zaskarżone postanowienie nie może zatem zostać poddane kontroli sądu administracyjnego, zaś skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Z. K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz orzeczenia o kosztach postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- - art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ustawa zmieniająca), poprzez przyjęcie, iż sądy administracyjne nie mogą orzekać w sprawach, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, a tym samym, że Sąd I instancji nie może rozpoznać skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] listopada 2016 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc w nich błąd co do osoby zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, a następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. organ ten utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji.
W ocenie kasatora, postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę wniesioną na powyższe postanowienie jest bezzasadne i niezgodne z prawem. W tym zakresie skarżący stwierdził, że przepis intertemporalny, tj. art. 2 ustawy zmieniającej nakazuje stosować przepisy p.p.s.a. w nowym brzmieniu również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 15 sierpnia 2015 r., czyniąc to jednakże w odniesieniu do zmian wprowadzonych na mocy wskazanych w nim przepisów. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepis art. 2 ustawy zmieniającej swą hipotezą nie obejmuje zmian w p.p.s.a. wprowadzonych na mocy art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, który to właśnie przepis nadał nowe brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Kasator podkreślił, iż do rozpoznania tej sprawy, wszczętej z momentem zgłoszenia przez skarżącego zarzutów w dniu 3 kwietnia 2014 r. stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed 15 sierpnia 2015 r.), przyznającym sądom administracyjnym kompetencję do orzekania w sprawach skarg na postanowienia wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, a w tym również w sprawach, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie należy przypomnieć, że akt objęty odrzuconą skargą to, postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. wydane na skutek zażalenia skarżącego na postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie uznania zarzutu zobowiązanego za nieuzasadniony w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W podstawie prawnej postanowienia I instancji wskazano art. 34 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). W przypadku wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postępowanie dotyczące stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest częścią postępowania egzekucyjnego (jednym z etapów) prowadzonego przez organ egzekucyjny (patrz: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 2442/14).
Odnosząc się zaś do kwestii prawidłowości odrzucenia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę na postanowienie organu w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarga niniejsza została złożona w sprawie, która mocą przepisów prawa została wyłączona spod kognicji sądów administracyjnych. W tym zakresie wskazać należy, że przyjęta w art. 2 Konstytucji RP konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawnego z którego wyprowadzane jest prawo do procesu zakłada, że prawo do obrony sądowej następuje na drodze regulowanej przepisami prawa procesowego. Granice wyznaczenia prawa do procesu przed sądem administracyjnym reguluje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała kontroli sądu administracyjnego, a więc mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Przepis ten w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w związku z nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonaną ww. ustawą nowelizacyjną z dnia 9 kwietnia 2015 r. wyłączał kontrolę przez sądy administracyjne postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Kwestionując prawidłowość odrzucenia skargi przez WSA skarżący kasacyjnie wskazał na nieprawidłowe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy nowelizującej. Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że po dniu 15 sierpnia 2015 r., tj. po wejściu w życie ustawy nowelizującej ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zmianie uległa m.in. treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, iż przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi wątpliwości, że sposób rozumienia tego przepisu przyjęty przez autora skargi kasacyjnej, tj. stwierdzenie, że data wszczęcia postępowania egzekucyjnego decyduje o tym, które brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. będzie miało zastosowanie, nie jest prawidłowy. Z mocy art. 2 ustawy nowelizującej, art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, którego moment określa data wniesienia skargi. Wykładnia użytego przez ustawodawcę w art. 2 ustawy nowelizującej niedookreślonego zwrotu "do postępowań wszczętych..... " nie może się obyć bez uwzględnienia istoty (przedmiotu) ustawy nowelizacyjnej, której celem była zmiana reguł postępowania sądowoadministracyjnego (tak też NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1043/16).
Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że niniejsza sprawa została wszczęta z momentem zgłoszenia przez skarżącego zarzutów w dniu 3 kwietnia 2014 r. Autor skargi kasacyjnej nie zauważa bowiem, że analizowany przepis jest przepisem regulującym kwestie intertemporalne związane z nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która normuje wyłącznie jedną kategorię postępowania - postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) – art. 1 p.p.s.a. Skoro zatem celem ustawy nowelizacyjnej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, to nie można zaakceptować stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną odnośnie terminu wszczęcia niniejszej sprawy.
W świetle powyższych wywodów stwierdzić więc należy, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte już po wejściu w życie przepisów znowelizowanych, nastąpiło bowiem wraz z wniesieniem skargi, czyli jak wynika z daty stempla pocztowego widniejącego na kopercie, w której skarżąca nadała w polskiej placówce pocztowej przedmiotowy środek odwoławczy (koperta – karta akt sądowych nr 6), tj. w dniu 7 grudnia 2016 r. W przedstawionych okolicznościach nie powinno budzić wątpliwości, że do toczącego się w niniejszej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego zastosowanie ma art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, które weszło w życie po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie zaś z nowoobowiązującą treścią powołanego przepisu, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Zaskarżone postanowienie organu dotyczy właśnie stanowiska wierzyciela, odnośnie zgłoszonego zarzutu, a więc z tego względu wniesiona skarga na to rozstrzygnięcie nie podlega kontroli sądu administracyjnego i w konsekwencji podlega odrzuceniu.
W tym stanie rzeczy, skoro zarzut skargi kasacyjnej okazał się nieuzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.