Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 16 lipca 2013 r. o sygn. akt III SA/Wr 92/13, oddalił skargę [...] na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa D. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej.
Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis wyroku z dnia 16 lipca 2013 r. wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi [...] (dalej: skarżąca) w dniu 5 września 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 220 akt Sądu I instancji).
Powyższy wyrok w dniu 8 października 2013 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej zaskarżył w całości. Skargę kasacyjną wniósł bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że w dniach 14-15 września 2013 r. wystąpił u niego problem z lewym okiem. W dniu 16 września 2013 r. pełnomocnik zgłosił się do 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego we W., na Kliniczny Oddział Okulistyczny, gdzie stwierdzono m.in. zadrażnienie gałki, obrzęk, zadrażnienie spojówki, rogówka z osadami, źrenica w zrostach z brakiem reakcji na światło. Lekarz zlecił kontrolę za dwa dni, w toku której podtrzymano wcześniejszą diagnozę oraz podano kolejne leki.
Jednocześnie zalecono kolejną wizytę za tydzień, w toku której potwierdzono utrzymujący się stan. W dniu 1 października 2013 r. pełnomocnik odbył kolejną wizytę. Podczas tej wizyty lekarz stwierdził ustąpienie stanu chorobowego, jednocześnie udzielając zezwolenia na możliwość wykorzystania oka w pracy i zalecając dalszą kontrolę okulistyczną. Pełnomocnik zaznaczył również, że ma wrodzoną wadę prawego oka na które nie widzi. Zatem w swojej pracy może polegać wyłącznie na lewym oku, które poprzez chorobę zostało zagrożone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek jest zasadny.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej.
Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu.
W literaturze prawniczej i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się między innymi nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wystąpiła, niezawiniona przyczyna uchybienia terminowi. Z okoliczności sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 16 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 92/13 – który upływał 19 września 2013 r. - zapadł na nagłą chorobę lewego oka. Z uzasadnienia wniosku oraz przedstawionych badań lekarskich wynika, że w dniu 16 września 2013 r. pełnomocnik zgłosił się do 4 Wojskowego Szpitala Klinicznego we W., na Kliniczny Oddział Okulistyczny, gdzie stwierdzono następujące objawy: zadrażnienie gałki, obrzęk, zadrażnienie spojówki, rogówka z osadami, źrenica w zrostach z brakiem reakcji na światło i drobnopyłkowy wysięg. Dno oka trudne do oceny. Lekarz zlecił kontrolę za dwa dni, tj. 18 września 2013 r., w toku której podtrzymano wcześniejszą diagnozę oraz podano kolejne leki.
Jednocześnie zalecono kolejną wizytę za tydzień. Podczas kontroli w dniu 25 września 2013 r. lekarz potwierdził utrzymujący się stan chorobowy. W dniu 1 października 2013 r. pełnomocnik odbył kolejną wizytę. Podczas tej wizyty lekarz stwierdził ustąpienie stanu chorobowego.
W tych okolicznościach należało uznać, że pełnomocnik spółki, nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej, ani wyręczenia się inną osobą. Jak słusznie podnosi wnioskodawca, sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga szczególnej staranności ze względu na charakter tej czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powstały u pełnomocnika skarżącej stan chorobowy lewego oka istotnie uniemożliwił przygotowanie, opracowanie i w końcu wniesienie skargi kasacyjnej w okresie biegu ustawowego terminu do dokonania tej czynności.
W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, że pełnomocnik skarżącej ma wrodzoną wadę prawego oka, na które nie widzi. W tej sytuacji może polegać jedynie na lewym oku.
Nie sposób również wymagać, by radca prawny przewidując chorobę, zawczasu sporządził i wniósł skargę kasacyjną lub zlecił to komuś innemu. W orzecznictwie przyjmuje się, że nagła choroba – tak jak miała miejsce na gruncie niniejszej sprawy, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu (por. wyr. NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, niepubl.). Wymaga podkreślenia, że nagła choroba jest okolicznością niezależną od strony, oczywistym też jest, że choroby takiej nie da się przewidzieć.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nagłą chorobę pełnomocnika skarżącej należało uznać za niezawinioną przyczynę uchybienia terminu.
W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały także pozostałe przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu. Wniosek w tej kwestii pełnomocnik skarżącej złożył w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a., to jest w dniu 8 października 2013 r., i jednocześnie dokonał uchybionej czynności.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.