Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 97/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę P. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] października 2016 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych.
WSA wskazał, że postanowienie z [...] października 2016 r. utrzymało w mocy postanowienie Starosty Powiatu Wrocławskiego z [...] września 2016 r., którym Starosta uznał za niedopuszczalny zarzut skarżącego z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej u.p.e.a.), zarzuty z art. 33 § 1 pkt 2-8 u.p.e.a. za nieuzasadnione, a zarzut z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. za uzasadniony.
Sąd I instancji uznał, że od wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), tj. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie znajdują się we właściwości sądów administracyjnych. Wobec tego Sąd odrzucił skargę na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną (błędnie nazwaną zażaleniem) od powyższego postanowienia złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do merytorycznego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyrażające się w przyjęciu przez WSA, że zaskarżone postanowienie SKO nie podlega kontroli sądów administracyjnych, podczas gdy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu; jak wynika z literalnego brzmienia sentencji zaskarżonego postanowienia część zarzutów skarżącego została uznana za nieuzasadnione, a nie niedopuszczalne i dlatego też należało przyjąć, że w tym zakresie postanowienie podlega kontroli sądowoadministracyjnej.
Skarżący podniósł, że w postanowieniu SKO część zarzutów została uznana za nieuzasadnione, a nie za niedopuszczalne i dlatego należał przyjąć, że w tym zakresie postanowienie podlegało kontroli sądowoadministracyjnej. W katalogu zarzutów nieuzasadnionych powinien znaleźć się również zarzut z art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a., na co wskazywano w skardze, a do czego Sąd się nie odniósł.
W ocenie skarżącego nie sposób przyjąć, aby uznanie części zarzutów za nieuzasadnione było wyrazem stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, jak w sentencji:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów.
Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., odrzucając skargę na postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu i stanowiska w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, jako złożoną w sprawie wyłączonej spod kognicji sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przyjęta w art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego, z której wyprowadzane jest prawo do Sądu, zakłada, że prawo do obrony sądowej następuje na drodze regulowanej przepisami prawa procesowego. Granice wyznaczenia prawa do procesu przed sądem administracyjnym reguluje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała właściwości sądu administracyjnego, a więc mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej.
Należy więc stwierdzić, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 r., poz. 658), zmianie uległo brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Nowelizacja ta wprowadzona na podstawie art. 1 pkt 1 lit. a) przywołanej ustawy polegała na wyłączeniu spod sądowoadministracyjnej kontroli postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z mocy art. 2 w zw. z art. 3 ustawy nowelizującej, zmiana ta weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. obejmując swoim zakresem wszczęte od tej daty postępowania sądowe.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu po nowelizacji z 9 kwietnia 2015 r. ma zastosowanie w niniejszej sprawy.
Wobec tego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga na postanowienie SKO z [...] października 2016 r. nie należało do właściwości sądu administracyjnego. Powyższym postanowieniem organ orzekł bowiem o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a także wyraził stanowisko co do pozostałych zgłoszonych zarzutów. Do tej kategorii należy zakwalifikować – wbrew twierdzeniom skarżącego – rozstrzygnięcie o tym, że dany zarzut został uznany za uzasadniony bądź nieuzasadniony. Tym samym, zasadne w sprawie było odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy na postanowienie wierzyciela w sprawie niedopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów (art. 58 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie doprowadziła do ograniczenia standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. Jak zostało to bowiem wyjaśnione w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej, postanowienia wierzyciela zapadające w ramach rozpoznania wniesionego zarzutu mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to znaczy postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Innymi słowy, rezygnacja przez ustawodawcę z możliwości bezpośredniego zaskarżenia postanowienia wierzyciela zapadłego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie oznacza, że rozstrzygnięcie to zostało wyłączone spod sądowej kontroli. Na zasadzie wyrażonej w art. 135 p.p.s.a. podlega ono weryfikacji z punktu widzenia jego zgodności z prawem w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (vide postanowienie NSA z 28 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2013/16; J. Drachal, M. Jagielska, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 61).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji