Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 103/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2010 r., w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P., jako organ egzekucyjny, prowadził w stosunku do zobowiązanego – J. J., zwanego dalej skarżącym, postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. Organ egzekucyjny dokonał szeregu zajęć egzekucyjnych: zawiadomieniem z dnia 19 marca 2007 r. zajęto wynagrodzenie za pracę, zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2007 r. zajęto nadpłatę z podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r., a zawiadomieniem z dnia 13 maja 2008 r. zajęto nadpłatę za 2007 r. Dnia 18 marca 2008 r. organ egzekucyjny zajął samochód osobowy marki Opel Vectra, zaś zawiadomieniem z dnia 16 lutego 2009 r. dokonano zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego.
Pismem z dnia 18 marca 2009 r. zobowiązany zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. ze skargą na zajęcia prawa majątkowego i żądaniem uchylenia zajęcia oraz wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia skargi na ostateczną decyzję Prezesa ZUS w Ł. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Postanowienie to zostało zaskarżone do Ministra Finansów, który rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2010 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po uprzednim wypełnieniu zaleceń przekazanych przez Ministra Finansów, po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte pismem skarżącego z dnia 18 marca 2009 r. Wskazał, iż wniosek zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. skargi na decyzję Prezesa ZUS stał się bezprzedmiotowy, gdyż Sąd ten wydał w tej sprawie wyrok dnia 20 października 2009 r. o sygn. I SA/Łd 1390/08.
Minister Finansów orzekając na skutek odwołania skarżącego postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na powyższe postanowienie stwierdził, że stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością, automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych ustawach. Stwierdził, że uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm – rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczył, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wskazał, że "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie pierwszoplanowe znaczenie ma oświadczenie skarżącego złożone na k. 81 akt administracyjnych o treści: "W odpowiedzi na wezwanie Pana Dyrektora z dnia 14 czerwca 2010 r., które otrzymałem w dniu 16 czerwca 2010 r. niniejszym wyjaśniam, że zgodnie z treścią mojej skargi moją intencją było wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika USK Ł. – P. do czasu rozstrzygnięcia skargi na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] września 2009 r. Powyższa skarga jest w trakcie rozpatrywania przez WSA w Ł. pod sygn. I SA/Łd 1390/08."
Sąd stwierdził, że Minister Finansów wydając postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r., trafnie wskazał, iż materialnoprawną podstawą przedmiotowego rozstrzygnięcia jest art. 105 § 1 k.p.a. W treści uzasadnienia organ powołał przepisy art. 23 § 6 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. zwana dalej u.p.e.a.) podkreślając, iż organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ z tym zastrzeżeniem, iż egzekucja należności pieniężnych, dla których nie są właściwe urzędy skarbowe, może być wstrzymana wyłącznie za zgodą wierzyciela. W niniejszym postępowaniu wierzycielem jest ZUS, a więc do wstrzymania postępowania egzekucyjnego niezbędna była jego zgoda. W dalszej części Minister Finansów trafnie też powołał art. 18 u.p.e.a., który stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. odpowiednio mają zastosowanie przepisy k.p.a. i na tej podstawie w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 105 § 1, który stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. albo gdy w ogóle nie istniał.
Sąd I instancji podkreślił, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego można mieć zatem do czynienia wówczas, gdy strona składa wniosek dotyczący sprawy, która się nie toczy (która nie została jeszcze wszczęta, bądź już jest zakończona) albo sprawy, która wprawdzie się toczyła, ale już została zakończona. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Wniosek skarżącego w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego został złożony 18 marca 2009 r. We wniosku tym skarżący żądał wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przez WSA skargi na decyzję Prezesa ZUS. WSA w Ł. wyrokiem z dnia 20 października 2009 r., sygn. I SA/Łd 1390/08 oddalił skargę J, J. W związku z powyższym o bezprzedmiotowości tego postępowania zdecydowała data rozstrzygnięcia postępowania sądowego przez Sąd. Skoro strona wnioskowała o wstrzymanie postępowania do czasu rozpatrzenia jej skargi, a ta została rozpatrzona i został wydany w tej sprawie wyrok, to brak jest podstaw, aby po tej dacie rozstrzygać sprawę merytorycznie i orzekać o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Nie istniał już bowiem przedmiot rozstrzygnięcia, do którego odwoływał się zobowiązany.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut wydania postanowienia w sprawie bezprzedmiotowości zamiast decyzji. Zgodnie bowiem z art. 17 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym wszelkie rozstrzygnięcia organy egzekucyjne i nadzoru wydają w formie postanowień. Powyższy przepis stanowi lex specialis w stosunku do uregulowania zawartego w art. 105 § 1 K.p.a., stąd podniesiony przez stronę zarzut zastosowania błędnej formy orzeczenia jest chybiony.
Ustosunkowując się do żądań skarżącego dotyczących umorzenia zaległości dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, jak również naruszenia przepisów powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Gospodarki, Sąd podkreślił, iż wykraczają one poza ramy tego postępowania i jako nie dotyczące postępowania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie mogą być rozpatrywane w tym trybie. O ile Skarżący chce skorzystać ponownie – w związku ze zmianą stanu faktycznego – z instytucji umorzenia należności winien ponownie zwrócić się ze stosownym wnioskiem do ZUS.
J.J. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie:
- 1. art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a poprzez: oddalenie skargi mimo niekompletnych akt;
przeprowadzenie postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a.; oparcie orzeczenia na dowodach i faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy,
2. art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez: wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego oraz wadliwie wykonaną przez Sąd pierwszej instancji funkcję kontrolną, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ administracji publicznej rozpatrując sprawę oparł się na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia; brak jednoznacznego wskazania jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął za ustalony, w tym w szczególności brak wskazania czy wyrok WSA w Ł. z 20 października 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1390/08, mający zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotu sprawy, jest wyrokiem prawomocnym; brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do WSA w W. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 1 podniósł, że aby dokonać prawidłowych ustaleń w rozpoznawanej sprawie, niezbędnym było przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., sygn. akt I SA/Łd 1390/08. Wstrzymanie bowiem postępowania egzekucyjnego byłoby uzasadnione, gdyby wyrok WSA w Ł. z dnia 20 października 2009 r., I SA/Łd 1390/08, był wyrokiem prawomocnym. Tymczasem organ administracji publicznej nie przeprowadził dowodu z przedmiotowych dokumentów, co uniemożliwiło nie tylko organom, ale też WSA w W., rozpoznanie istoty sprawy. Organy administracji publicznej nie podjęły żadnych działań zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Mimo, że Sąd nie dysponował całością akt sprawy, oparł na nich zaskarżony wyrok. Sąd nieuwzględnił dokonanych uprzednio przez organy naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Kasator w zakresie pkt 2 podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał w sposób wyczerpujący podstawy faktycznej swojego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia tego, co ustalił organ. Nie wskazał już natomiast, które ustalenia zostały przyjęte, a które nie. Tak przeprowadzona ocena stanu faktycznego nie pozwala skarżącemu poznać sposobu rozumowania i argumentacji Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, a mianowicie, naruszenie przepisów art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 p.u.s.a.
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania przez organ administracji przepisów określających i ustanawiających prawne wymogi ustalania faktów, ich kwalifikacji prawnej oraz ustalania ich konsekwencji prawnych, w prowadzonym z wniosku J. J. postępowaniu w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P., które to postępowanie wobec jego bezprzedmiotowości zostało umorzone ostatecznym postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2010 r. Zasadniczą oś sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z zarzutów stawianych w skardze kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, stanowi kwestia odnosząca się do tego aspektu towarzyszącego ustaleniu ziszczenia się przesłanek umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania prowadzonego w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, który związany był z rozpatrzeniem przez WSA Ł. skargi J. J. na ostateczną decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] września 2008 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP.
Wyrokiem z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1390/08, WSA w Ł. skargę tę oddalił. W sytuacji więc, gdy zawarte we wniosku J. J. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego żądanie motywowane było potrzebą uprzedniego rozpatrzenia przez WSA w Ł. jego skargi na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości i wstrzymania postępowania egzekucyjnego do tego czasu, to wobec oddalenia przywołanym wyrokiem tejże skargi, organ egzekucyjny umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Uznając, że takie rozstrzygnięcie nie narusza prawa, zaskarżonym wyrokiem WSA w W. oddalił skargę J. J. argumentując, że skoro strona wnioskowała o wstrzymanie postępowania do czasu rozpatrzenia jej skargi, a ta została rozpatrzona i został wydany w tej sprawie wyrok, to brak jest podstaw, aby po tej dacie rozstrzygać sprawę merytorycznie i orzekać o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Nie istniał już bowiem przedmiot rozstrzygnięcia, do którego odwoływał się zobowiązany. Strona skarżąca kasacyjnie wadliwości zaskarżonego wyroku upatruje zaś w braku odniesienia się przez Sąd I instancji do zagadnienia dotyczącego prawomocności przywołanego powyżej orzeczenia WSA w Ł., które jej zdaniem nie pozostawało bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów.
Ocenę zasadności zarzutów stawianych w skardze kasacyjnej poprzedzić należy wyjaśnieniem, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc, wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11).
Ocena zarzutów kasacyjnych, przeprowadzona z perspektywy przedstawionych uwag, które mają zasadnicze znaczenie z punktu widzenia skuteczności wniesionego środka zaskarżenia oraz wiążących się z tym oczekiwań strony skarżącej kasacyjnie, uzasadnia twierdzenie, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się w punkcie wyjścia do kwestii naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób opisany w zarzucie i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić więc przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11).
Uchybieniem, niepozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest bowiem uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonego aktu formułowana jest bez (gruntownego) odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09). W kontekście sposobu, w jaki skonstruowany i uzasadniony został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wyjaśnić należy również, iż okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano szeroko wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GSK 1172/09).
Przy tym, jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wolne jest od wskazanych powyżej uchybień i wadliwości, w tym również takich, które uniemożliwiałyby jego kontrolę instancyjną. Analiza jego treści, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia ono określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że z przyjętej na jego gruncie regulacji wynika, iż sąd administracyjny I instancji orzeka na podstawie akt sprawy. (z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 55 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, iż sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, uwzględniając również, jak wynika z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w tym przepisie. Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu z perspektywy uwzględniającej faktyczne podstawy jego wydania, tj. innymi słowy, dokonuje kontroli realizacji i przestrzegania przez organ orzekający w sprawie wiążących go - w zakresie dotyczącym ustalania stanu (faktycznego i prawnego) sprawy - reguł proceduralnych.
Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy – rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach i stanowiących przedmiot analizy sądu administracyjnego I instancji (por. np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 22/09) - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Nie stanowi przy tym naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., oparcie się tylko na części akt sprawy (por. np. wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 470/08; wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 806/10; wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09). Naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., może stanowić więc podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w szczególności w sytuacji, gdy sąd I instancji: 1) oddalił skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominął istotną część tych akt, 3) przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09).
Naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09).
Dokonując oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej z perspektywy przedstawionych argumentów - w tym również z perspektywy uwzględniającej wnioski formułowane w odniesieniu do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a - nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek spośród wymienionych powyżej sytuacji, albo sytuacja im podobna, która mogłaby być w pełni zasadnie kwalifikowana, jako naruszenie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. Tym bardziej, że strona skarżącą kasacyjnie w uzasadnieniu stawianych zarzutów nie wykazała, w jaki sposób podnoszone przez nią pominięcie przez Sąd I instancji zagadnienia odnoszącego się do waloru prawomocności przywołanego powyżej wyroku WSA w Ł. wpłynęło na rezultat kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Zwłaszcza, gdy w tym względzie, w kontekście treści żądania zawartego we wniosku J. J. z dnia 18 marca 2009 r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz w kontekście treści jego pisma z dnia 14 czerwca 2010 r. podnieść należy, że kontrolowane przez Sąd I instancji postanowienie Ministra Finansów o umorzeniu postępowania wydane zostało w dniu [...] listopada 2010 r. i wprost zdeterminowane zostało, niekwestionowanym w rozpoznawanej sprawie faktem wydania przez WSA w Ł. w dniu [...] października 2010 r. wyroku w sprawie, sygn. akt I SA/Łd 1390/08, ze skargi J. J. na decyzję Prezesa ZUS o odmowie umorzenia należności. Istotne jest również, co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy, na podstawie których operował Sąd I instancji kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia oraz postępowania, w którym zostało ono wydane, że kwestia dotycząca prawomocności wyroku WSA w Ł. stanowiła przedmiot postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w rozpoznawanej sprawie przez organ egzekucyjny, w którym ustalono – co w rozpoznawanej sprawie pozostaje poza jakimkolwiek sporem - że wyrok ten, jest wyrokiem prawomocnym.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. i art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzygnie Sąd I instancji.
- - ---------------------- 11