Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt V SAB/Wa 6/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. T. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych.
Sąd I instancji podkreślił, że skarga na bezczynność, czy też przewlekłe postępowanie organu administracji publicznej, przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpatrzeniu wniosku z [...] lipca 2016r. o umorzenie pozostałych do spłaty należności pieniężnych zasądzonych od Skarżącej na rzecz Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wyrokiem Sądu Rejonowego w Olkuszu z 28 maja 2012r. (sygn. akt: I C 179/10) tj. kwoty 53 000 zł stanowiącej część zasądzonej należności głównej w kwocie 63 162 zł, z ustawowymi odsetkami liczonymi od należności głównej od dnia [...] listopada 2010r. w kwocie 3 900 zł oraz kwoty 1 800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 maja 2013r. (sygn. akt: II Ca 2223/13).
W związku z powyższym Sąd I instancji stanął na stanowisku, że skarżąca ubiega się o umorzenie należności o charakterze cywilnoprawnych, a czynności prowadzone przez organ w celu rozpoznania wniosku o ich umorzenie nie są postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś sporządzone pisma wyjaśniające, w szczególności pismo z [...] grudnia 2016 r. (w którym organ odmówił uwzględnienia wniosku i umorzenia postępowania) nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:
- 1. prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1, art. 184 Konstytucji RP, art. 55, art. 57 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o częściowe umorzenie należności, tj. w dniu 12.08.2016 r. i art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.),
- 2. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1, art. 3 § 2 pkt 9, art. 52 § 4 i art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 104 oraz w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania za obie instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca zwróciła się do Ministra Infrastruktury i Budownictwa z wnioskiem o umorzenie pozostałych do spłaty należności pieniężnych od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] maja 2012 r., a także kwoty 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] maja 2013 r. Należy podkreślić, że stosunek prawny pomiędzy skarżącą a Skarbem Państwa reprezentowanym przez GDDKiA wynikał z zawartej umowy sprzedaży, z której skarżąca się nie wywiązała, gdyż nie wydała zabudowanej nieruchomości gruntowej zgodnie z zawartą umową.
W konsekwencji tego GDDKiA wystąpił z powództwem cywilnym do sądu cywilnego o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości Skarbu Państwa. Wobec negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia sprawy przez sądy cywilne i uprawomocnienie się wyroku, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie tych należności, do których to ulg zastosowanie mają przepisy art. 55-58 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.), gdyż są to należności o charakterze cywilnoprawnym. Stosownie zaś do art. 58 par. 2 ustawy o finansach publicznych, umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego. Warto zwrócić uwagę, że z treści tej normy prawnej nie wynika różnicowanie formy udzielania odpowiedzi na wniosek o ulgę w spłacie należności cywilnoprawnej, w zależności od tego, czy jest do odpowiedź korzystna dla wnioskodawcy, czy też nie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ulgi w spłacie należności, o których mowa w art. 55-58 ustawy o finansach publicznych, są regulacjami, które należy wiązać z należnościami wcześniej ustalonymi, co do których zaistniały przesłanki ich zastosowania (tak: R. Trykozko. Umarzanie zaległości z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Finanse Komunalne nr 4/2010, s. 66 i n.). Jak już wyżej wskazano, w rozpoznawanej sprawie powstały pomiędzy skarżącą a Skarbem Państwa stosunek prawny ma charakter ściśle cywilnoprawny, gdyż regulują go wyłącznie przepisy prawa cywilnego i jest oparty na zasadzie równości podmiotów będących stronami tego stosunku prawnego. Skarb Państwa, będący właścicielem nieruchomości i zarazem wierzycielem, może przychylić się do wniosku o umorzenie należności lub też nie, albo – drodze umowy cywilnoprawnej – może rozłożyć należności na raty lub odroczyć termin jej zapłaty.
Dlatego też fakt, że w tej sprawie Skarb Państwa reprezentuje Minister, czyli organ administracji publicznej nie oznacza, że wniosek o udzielenie ulgi w spłacie należności cywilnoprawnych winien być rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym. Ponadto wyjaśnić należy, że w związku z tym, iż wartość należności głównej przekroczyła 40 000 zł, to właśnie Minister był uprawniony do rozpatrywania wniosku o udzielenie ulgi, a nie GDDKiA, będący właścicielem nieruchomości żądający od skarżącej opłaty za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył sprawy cywilnej, zatem czynności prowadzone przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych nie są postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Słusznie więc Sąd I instancji uznał, że skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w zakresie rozpoznania wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych, nie odnosi się do aktów ani czynności z zakresu administracji publicznej i skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.. 184 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.