Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Go 285/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu skargi J. B. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej: uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W dniu [...] lipca 2013 r. w L. W. funkcjonariusze L. Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, którym kierował skarżący. Z protokołu kontroli wynika, że skarżący wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy. Skarżący nie okazał zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, a w dniu kontroli przewoził resztki palet i drewnianych odpadów z budowy z miejscowości P. gdzie wykonywał budowę fermy drobiu, do miejscowości Ś. W toku wszczętego postępowania administracyjnego Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił m.in., że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą K. O. i T. Z. Przeważający rodzaj tej działalności to roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. Na dzień kontroli skarżący nie posiadał zaświadczenia na wykonywanie krajowych przewozów drogowych na potrzeby własne.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1256 z późn. zm.), dalej: u.t.d., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 9.000 zł, w tym 8.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do GITD, w którym wskazał, że oprócz wykonywania działalności gospodarczej prowadzi również wspólnie z małżonką gospodarstwo rolne, a przewożone w dniu kontroli resztki palet miały służyć jako opał w tym gospodarstwie. Skarżący podniósł, że w dniu kontroli przewóz był wykonywany na potrzeby gospodarstwa rolnego, zatem zgodnie z art. 13b rozporządzenia WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), dalej: "rozporządzenie nr 561/2006", nie miał obowiązku stosowania tachografu, a tym samym poddawania go okresowej kontroli. Ponadto zdaniem skarżącego zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. nie miał obowiązku posiadania zaświadczenia na przewóz drogowy na potrzeby własne.
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący w chwili kontroli wykonywał przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, a kontrolowany przewóz wykonywano pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności strony, którą są m.in. roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. GITD wyjaśnił, że na podstawie informacji z Biura ds. Transportu Międzynarodowego w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego stwierdzono, że skarżący nie został zarejestrowany w systemie informatycznym prowadzonym przez to biuro.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że przepis art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. znajduje zastosowanie, gdy zostaną łącznie spełnione następujące wymogi: przewóz musi być realizowany przez rolnika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.), przewóz musi być elementem działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Z uwagi na rodzaj prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej organ nie miał wątpliwości, że kontrolowany przewóz nie miał związku z działalnością wytwórczą w rolnictwie, ale stanowił element działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą K. O. i T. Z. Wykonanie tego przewozu wymagało zatem, zdaniem GITD, uzyskania stosownego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne.
Organ wskazał również, że zgodnie z wklejką na tachografie ostatnie badanie wykonano w dniu [...] lutego 2005 r.. Wobec tego 2- letni termin ważności tego badania upłynął w dniu [...] lutego 2007 r., a badanie nie było aktualne na dzień kontroli w dniu [...] lipca 2013 r. Zdaniem GITD z uwagi na fakt, że przewóz nie był związany z działalnością rolniczą, nie mogło znaleźć do niego zastosowania wyłączenie wynikające z art. 13 ust. 1 lit b rozporządzenia nr 561/2006.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wskazał, że przewożone resztki palet pochodziły z budowy, którą realizuje jako przedsiębiorca. Zauważył, że równocześnie wraz z małżonką są także rolnikami i celem przewozu było dostarczenie palet na opał w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez jego małżonkę, która podlega ubezpieczeniu w KRUS. Zdaniem skarżącego organy arbitralnie uznały, że przewóz nie był związany z prowadzonym gospodarstwem rolnym, opierając się jedynie wybiórczo na części materiału dowodowego oraz pomijając zarzuty i dowody podnoszone przez skarżącego.
Skarżący zaznaczył, że jedynie od decyzji i woli skarżącego zależy, w jakim celu wykonuje przewóz. Podniósł także, że organy nie wyjaśniły wątpliwości powstałych w sprawie ani wszystkich jej okoliczności, czym dopuściły się naruszenia art. 7, art. 10 oraz art. 77 k.p.a., co skutkowało niewłaściwym ustaleniem stanu faktycznego i zastosowaniem przepisów prawa materialnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przywołanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt II SA/Go 285/14, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od GITD na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd wskazał, że wykładnia językowa oraz funkcjonalna przepisu art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca, w kategorii podmiotów niebędących przedsiębiorcami, określonej w art. 3 ust. 2 pkt 3 tego aktu umieścił także wszystkich rolników. Natomiast tylko niektórych z nich zwolnił z obowiązku uzyskania zaświadczenia właściwego starosty o prowadzeniu przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności. W tej sytuacji rolnicy niespełniający wskazanych wymogów, jeżeli w ramach prowadzonej działalności rolniczej dokonują przewozów jako działalności pomocniczej w stosunku do swojej podstawowej działalności wytwórczej bądź innej, muszą uzyskać stosowne zaświadczenie. Zdaniem Sądu oznacza to jednocześnie, że przy braku przepisu dotyczącego zwolnienia rolników z obowiązku ponoszenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, zwolnienia takiego nie można domniemywać.
Sąd zauważył, że ustawa o transporcie drogowym nie zawiera odrębnej definicji pojęcia "przedsiębiorcy" oraz "działalności gospodarczej" i stwierdził, że posługując się dyrektywami wykładni systemowej, należy interpretować te pojęcia w oparciu o definicje legalne zawarte przez ustawodawcę na użytek prawa publicznego w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U z 2013 r., poz. 672) uzupełnione regulacjami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) dotyczącymi nazw, pod którymi przedsiębiorcy prowadzą swoją działalność. W ocenie Sądu I instancji rolnik wykonujący działalność, o której mowa w art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.
Sąd stwierdził, że ustawodawca wyodrębnił w ustawie o transporcie drogowym zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego jako podstawowej zarobkowej działalności gospodarczej, od podejmowania i wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne). Wykonywanie przez przedsiębiorcę niezarobkowo, na potrzeby własne, przejazdu po drogach publicznych pojazdem, który nie podlega wyłączeniu, podlega regulacji ustawy o transporcie drogowym, nawet w sytuacji, gdy nie zostaną spełnione wszystkie przesłanki określone w art. art. 4 pkt 4 u.t.d.
Natomiast do osób niebędących przedsiębiorcami (w tym rolników) zdaniem Sądu zastosowanie odpowiednie mają tylko te przepisy, które dotyczą niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne). Sąd odnotował przy tym, że zgromadzony przez organy administracyjne materiał dowodowy nie daje podstawy do jednoznacznej oceny, jaki charakter miał przejazd dokonywany przez skarżącego w dniu 31 lipca 2013 r., a w szczególności nie umożliwia jednoznacznego ustalenia, czy przejazd ten był realizowany w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością rolniczą, czy też działalnością gospodarczą.
Sąd w uzasadnieniu wydanego wyroku podkreślił, że dla zachowania wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego konieczne jest, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, a organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że w świetle argumentacji podniesionej w odwołaniu GITD obowiązany był poczynić odpowiednie ustalenia faktyczne, a następnie rozważyć, czy skarżący spełnia przesłanki wynikające z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. W szczególności zdaniem Sądu należało ustalić, czy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne, a także czy w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego wykonuje jeden z rodzajów działalności, o której mowa w powyższym przepisie.
Sąd uznał przy tym, że teza, iż nie podlega żadnej wątpliwości brak związku wykonywanego przewozu z działalnością wytwórczą w rolnictwie i stanowił on element prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, nie daje się zweryfikować w oparciu o materiał dowodowy sprawy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem sprawy nie jest ustalenie, kto ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy, ale to czy do naruszenia w ogóle doszło. Oznacza to, zdaniem Sądu, konieczność zastosowania kodeksowej regulacji w zakresie ciężaru dowodu. W ocenie Sądu fakt, że krajowy ustawodawca wprowadzając preferencje dla rolników, utrudnił ocenę prawną stanów faktycznych, nie może prowadzić do założenia, że preferencja ta ma być traktowana w surowszym reżimie. Konstrukcja ustawy wskazuje, że jedna osoba fizyczna może równolegle wykonywać te dwie role zawodowe i tylko dokładna identyfikacja stanu faktycznego umożliwia ocenę charakteru danego transportu i jego przynależności do określonego rodzaju aktywności korzystającej albo niekorzystającej z preferencji.
Konkludując, Sąd stwierdził, że GITD rozpoznając ponownie sprawę, powinien ustalić stan faktyczny na podstawie całokształtu materiału dowodowego i jego pełnej oceny. W szczególności organ powinien ustalić, czy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne, w jakim charakterze i zakresie i czy realizowany w dniu kontroli transport, ze względu na miejsce charakter środka transportu, miejsce docelowe oraz przewożone rzeczy miał związek z ewentualną działalnością skarżącego jako rolnika indywidualnego prowadzącego samodzielnie lub w ramach wspólności małżeńskiej gospodarstwo rolne. Dopiero na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ powinien rozstrzygnąć, czy w okolicznościach niniejszej sprawy na skarżącego należy nałożyć karę pieniężną za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Zdaniem Sądu ustalenie, czy omawiany przewóz był związany z działalnością rolniczą, pozwoli również na rozstrzygnięcie, czy na skarżącego należy nałożyć karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, czy też w odniesieniu do niego znajdzie zastosowanie wyłączenie z art. 13 ust. 1 b) rozporządzenia nr 561/2006.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył GITD, wnosząc o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej ocenie zaistniałych okoliczności przez Sąd I instancji, która skłoniła Sąd do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, czym organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż według Sądu taką okolicznością istotną było zbadanie czy kontrolowany przejazd miał charakter przewozu wykonywanego przez rolnika spełniającego przesłanki wynikające z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d., czy też miał on charakter niezarobkowego przewozu drogowego lub innego przejazdu podlegającego przepisom ustawy transportowej, podczas gdy okoliczności i ustalenia faktyczne w sprawie były wszechstronne i rzetelne, a niewątpliwie wynikało z nich, że przewóz realizowany był w związku z budową fermy drobiu dla inwestora Pana M. M., a jego przedmiotem były resztki palet i drewnianych odpadów z budowy w miejscowości P., natomiast przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej (roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych) brak było wątpliwości, iż kontrolowany przewóz nie miał żadnego związku z działalnością wytwórczą w rolnictwie, lecz stanowił element prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej pod firmą: K. O. i T. Z. J. B., i tym samym wykonywanie przewozu wymagało uzyskania stosownego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne, co organ szczegółowo i precyzyjnie wyjaśnił w uzasadnieniu uchylonego rozstrzygnięcia,
Z ostrożności procesowej GITD zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 4 i art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. przez ewentualne dopuszczenie możliwości uznania, że kontrolowany przewóz wykonywany był przez rolnika spełniającego przesłanki wynikające z rzeczonego przepisu, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, iż kontrolowany przewóz stanowił element prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej pod firmą: K. O. i T. Z. J. B. i tym samym wykonywanie przewozu wymagało uzyskania stosownego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne.
Skarżący nie zajął stanowiska odnośnie odpowiedzi na skargę kasacyjną organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, czego w niniejszej sprawie nie stwierdził.
Należy zauważyć, że podstawowym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. skutkujące niewłaściwą przez Sąd I instancji oceną ustalonych przez organ okoliczności co do charakteru przewozu wykonywanego przez J. B. Organ nie miał wątpliwości, że przewóz ten był realizowany w ramach działalności gospodarczej pod firmą: K. O. i T. Z. J. B., co wymagałoby uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d. Natomiast Sąd doszedł do wniosku, że należy wyjaśnić, czy przewóz ten nie był przewozem w ramach prowadzonego przez stronę z żoną gospodarstwa rolnego, co z kolei zwalniałoby J. B. z konieczności posiadania tego zaświadczenia (art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).
Z ostrożności kasator podniósł także zarzut naruszenia prawa materialnego, z tym że nie określił jednoznacznie formy tego naruszenia. Jednakże z konstrukcji zarzutu wynikało, że w rezultacie podnoszono niewłaściwe zastosowanie art. 4 pkt 4 i art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. poprzez dopuszczenie przez Sąd I instancji możliwości, że przewóz wykonywany przez J. B. mógł być uznany za przewóz realizowany przez rolnika spełniającego kryteria z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d., co wskutek jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego przez organ nie powinno nastąpić.
Określając ramy prawne sprawy wypada wskazać, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego w dacie kontroli co do zasady wymagało uzyskania odpowiedniej licencji (art. 5 ust. 1 u.t.d.) lub, jeśli był on wykonywany na potrzeby własne – stosownego zaświadczenia (art. 33 ust. 1 u.t.d.).
W myśl art. 4 pkt 3 lit. a) u.t.d. określenie "transport drogowy" (krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy) obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Innymi słowy taki, który nie jest przewozem na potrzeby własne.
Zgodnie z pkt 4 art. 4 u.t.d. przez niezarobkowy przewóz drogowy, rozumiany jako przewóz na potrzeby własne, uważa się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
- b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
- c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
- d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Stosownie do art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Natomiast, zgodnie z ust. 2 tego art. obowiązek uzyskania przedmiotowego zaświadczenia nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych:
- 1) w ramach powszechnych usług pocztowych;
- 2) przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.);
- 3) przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego (art. 33 ust.2 u.t.d.).
Zatem, kluczowe dla rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej było ustalenie, czy dokonywany przez wnoszącego skargę kasacyjną przewóz drogowy można było zakwalifikować jako przewóz drogowy na potrzeby własne przedsiębiorcy, jak uczynił to organ, czy też mógł być J. B. zwolniony z obowiązku posiadania wymaganego przepisem zaświadczenia i wówczas należałoby czynić dalsze ustalenia (jak konkludował Sąd) w celu wyjaśnienia, czy przewozu tego dokonywał rolnik w rozumieniu art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d., co skutkowałoby brakiem obowiązku uzyskania zaświadczenia na kontrolowany przejazd.
Z dokonanych i niekwestionowanych w sprawie ustaleń wynikało, że w dniu 31 lipca 2013 r. samochodem ciężarowym marki Mercedes – Benz wraz z przyczepą ciężarową Meyer, będącym własnością strony, były przewożone resztki drewniane z budowy fermy dla inwestora M. M. z miejscowości P. do miejscowości Ś. J. B. wykonywał prace przy budowie fermy drobiu. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: K. O. i T. Z. J. B., której przeważający charakter to roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, co wynika z wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP (k. – 6 akt adm.). Przedmiotem transportu był więc produkt (odpady drewniane) powstały podczas prac przy budowie fermy drobiu czyli prac wchodzących w zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę. Okoliczność, że wspomniane odpady miały być przeznaczone na opał w gospodarstwie rolnym strony (jak podnosił w odwołaniu), nie miała wpływu na ewentualne odmienne ich zakwalifikowanie.
Nabycie ich własności bowiem nastąpiło w ramach działalności gospodarczej wykonywanej przez skarżącego (budowy fermy drobiu), a nie w ramach działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Należy więc przyjąć, że przewóz tego produktu miał charakter pomocniczy względem podstawowej działalności gospodarczej, o czym mówi art. 4 pkt 4 u.t.d.
W tej sytuacji niecelowe byłoby prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego, czego oczekiwał Sąd I instancji, na okoliczność rozwiania wątpliwości, czy wykonywany przez J. B. przewóz drogowy był związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, czy też z prowadzonym przez niego gospodarstwem rolnym. Okoliczność prowadzenia wraz z żoną gospodarstwa rolnego miała w tej sytuacji drugorzędne znaczenie, skoro wykonujący przewóz drogowy był także przedsiębiorcą, co nie jest przedmiotem sporu, a przewożony produkt uzyskał w ramach działalności gospodarczej.
Organ więc prawidłowo poczynił ustalenia oraz dokonał ich oceny, co znalazło odzwierciedlenie na str. 3 -4 decyzji i to stanowisko należało zaakceptować. Sąd poczynionych ustaleń nie kwestionował, tylko uznał, że należy dokonać dalszych, wskutek wyciągnięcia błędnych wniosków z ustaleń już poczynionych. Jednakże dalsze procedowanie we wskazanym przez Sąd kierunku prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, gdyż mające zasadnicze znaczenie okoliczności zostały wyjaśnione.
Należy zauważyć, że stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Przy czym przedmiotem postępowania dowodowego powinny być okoliczności, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie wszelkie, jakie pojawią się w czasie procedowania (por. art. 78 § 1 k.p.a.). Oceny czy dana okoliczność została udowodniona, organ zaś winien dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ wywiązał się z powyższych powinności, co znalazło wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd I instancji zaś nakazywał przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie, który nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowiło naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie na gruncie powołanego przepisu podnosi się, że rzeczą sądu – kontrolującego legalność zaskarżonego aktu – jest ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. może mieć miejsce, gdy kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 20145 r., sygn. akt II GSK 1423/14, opubl.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Prawidłowe ustalenia doprowadziły GITD do stanowiska, że nie miał zastosowania art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. W myśl powołanego przepisu obowiązek uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, ale w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 15/08, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec tego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisu prawa materialnego wskutek przyjęcia przez Sąd możliwości błędnego zastosowania art. 4 pkt 4 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. należało uznać za uzasadnione.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny korzystając w kompetencji przewidzianych w art. 188 p.p.s.a. na podstawie tego przepisu w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).