Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2116/17

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 17 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt III SA/Łd 168/17) w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi - nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika II Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz A. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2014r. Poczta Polska S.A. - Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił wobec A. W. tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2009r. do kwietnia 2014r., które przekazał do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty w celu dochodzenia objętych nimi należności w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Następnie zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2014r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego A. W. stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie to wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2014r.

W dniu [...] czerwca 2014r. pełnomocnik A. W. złożył do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty pismo zatytułowane "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...]". Wskazując na zarzut nieistnienia obowiązku, tj. art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., określanej dalej jako u.p.e.a.), z uwagi na zaniechanie doręczenia przez Pocztę Polską S.A. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i odstąpienie od czynności egzekucyjnych na podstawie art. 45 § 1 u.p.e.a., względnie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów i wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony.

Na powyższe postanowienie A. W. złożył zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty uznał zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za niezasadny. W uzasadnieniu postanowienia, organ egzekucyjny odwołując się do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. wskazał, że stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów wyrażone w postanowieniu z dnia [...] października 2015r. jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Na powyższe postanowienie A. W. złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że w analizowanej sprawie, odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2014r. o nr od [...] do [...] zostały doręczone A. W. w dniu [...] czerwca 2014r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. W piśmie z dnia [...] czerwca 2014r. pełnomocnik zobowiązanego zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku. Mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a. pismem z dnia [...] czerwca 2014r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty wystąpił do wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S. A., o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. postanowieniem z dnia [...] października 2016r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. - art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez odmowę uchylenia postanowienia organu pierwszej Instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku istnienia obowiązku - wobec okoliczności, że skarżącemu nie zostało skutecznie doręczone przez Pocztę Polską S.A. zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie art. 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. i tym samym braku skutecznej rejestracji ewentualnego odbiornika RTV (art. 2 ust. 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U.2014, poz. 1204 z późn. zm.) oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
2. - art. 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wysłanie przez Pocztę Polską SA zwykłym listem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest tożsame z doręczeniem zawiadomienia w sposób, o którym mowa w art. 39 K.p.a.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione. Sąd I instancji wskazał, że judykacyjna kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty z dnia [...] listopada 2016r. wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Organ zobowiązany jest wydać w tym zakresie postanowienie. Natomiast z zestawienia art. 17 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a. wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje także w formie postanowienia. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie. Sąd I instancji podkreślił, że ustawa wyraźnie wskazała zaskarżalność tylko postanowienia organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania (art. 56 § 4 u.p.e.a.) Zdaniem Sądu I instancji obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje nie tylko wówczas, gdy ustępuje przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, ale także w chwili stwierdzenia przez organ braku przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, czyli w sytuacji, gdy przyczyna taka nie istnieje.

Sąd I instancji wskazał, że skoro w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego, postępowanie to winno być podjęte i powinno zostać wydane postanowienie w tym przedmiocie. Natomiast, jak wskazał Sąd i instancji po dokonaniu analizy akt sprawy administracyjnej postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania nie zostało wydane.

Sąd I instancji wskazał, że ustanie przyczyny zawieszenia nie powoduje podjęcia zawieszonego postępowania ani z mocy prawa, ani poprzez czynności konkludentne. Taka wykładnia - zdaniem Sądu I instancji - narusza zakaz podejmowania przez organ działań w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. Żaden przepis u.p.e.a., czy też odpowiednio stosowane przepisy K.p.a., nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie.

Sąd I instancji wskazał, że w sytuacji, gdy ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ze względu na którą organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a., organ ten powinien podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne.

Wobec powyższego Sąd I instancji wskazał, że postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź – Bałuty z dnia [...] listopada 2016r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] grudnia 2016r. wydane zostały w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone, a co do zasady postanowienia tego rodzaju mogą zostać wydane tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Sąd I instancji stwierdził, że skoro Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź – Bałuty nie podjął zawieszonego postępowania, a wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2016r. dotyczące zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego, to naruszył przepis art. 57 u.p.e.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Również Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi utrzymując zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w mocy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożył organ, zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy o p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1. art. 145 § 1 pkt I lit. a p.p.s.a. w zw. art. 35 § 1 oraz art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., oraz art. 9, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), powołanej dalej jako k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 57 § 1 u.p.e.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty wskutek mylnego przyjęcia, że postanowienia te mogły być wydane tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym - podczas gdy uprawnione było wydanie tych postanowień w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone, skoro zgłoszenie przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu;
2. 2. art. 141 § 4 p.p.s.a., przez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia, polegającą na niewyjaśnieniu przez Sąd I instancji sprzeczności rozstrzygnięcia z treścią części uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd ten, zdaniem skarżącego kasacyjnie, uzasadnił powody dla których uchylił zaskarżone orzeczenie ale równocześnie nie wyjaśnił dlaczego nie ma przełożenia na sporną kwestię stwierdzenie Sądu, że ustawodawca tylko wyjątkowo dopuścił możliwość działania organu w czasie zawieszenia postępowania, które bądź to wprost wynikają z określonych przepisów, bądź są uzasadnione określoną czynnością procesową. Organ wskazał, powołując się poglądy doktryny, że nie istnieją ograniczenia co do charakteru czynności dokonywanych w czasie zawieszenia postępowania — mogą to być zarówno czynności procesowe orzecznicze (np. wydanie postanowienia), jak i czynności techniczno - procesowe (np. udostępnianie akt sprawy).

W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wniósł także o zaniechanie przeprowadzenia rozprawy.

Pełnomocnik A. W. nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem powinna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu prawa procesowego, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując analizy ww. zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej należy wskazać, że zarzuty te są zasadne.

Należy zwrócić uwagę na powiązanie obu zarzutów (w zakresie odwołania przez skarżącego kasacyjnie do naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.); dlatego też analiza zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej organu zostanie omówiona łącznie.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna skutecznie podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że za usprawiedliwiony uznać należało zarzut zarówno wskazany zarówno w pkt 1, jak i pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Ocena zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego wymaga, aby przypomnieć, że z treści przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. określającego wymogi formalne uzasadnienia wyroku wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wykonanie przez wojewódzki sąd administracyjny wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku obok faktycznej, także i prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości realizacji przez to uzasadnienie funkcji kontroli trafności rozstrzygnięcia. Powinno być ono sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia wówczas, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest możliwa kontrola orzeczenia, które nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, a mianowicie na przykład przedstawienia stanu sprawy, czy też wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10), jak również orzeczenia którego uzasadnienie zawierając te elementy, sformułowane jest jednak w sposób lakoniczny, niejasny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11).

Podkreślenia wymaga, że sąd zobowiązany jest do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia weryfikacji i analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego oraz ich wzajemnej relacji, a brak wskazanej analizy stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. wyroki NSA: z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09; z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1832/09; z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 1215/09).

Sąd I instancji jest zobowiązany do przedstawienia i odniesienia się do tych zarzutów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i to w zakresie - co należy podkreślić - w jakim jest to konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy oraz dla oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Podkreślić także należy, że na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę zakres przedmiotu sprawy Sąd I instancji w niniejszej sprawie zobowiązany był także dokonać analizy przepisu art. 35 u.p.e.a.

Okoliczność zatem, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano – w trybie art. 134 § 1 p.p.s.a. - wszystkich elementów istotnych dla dokonania pełnej kontroli judykacyjnej działalności organu może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które zostanie uwzględnione przez Sąd kasacyjny w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Z powyższego wynika, że pominięcie w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji istotnych elementów oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego I instancji.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego omawiany zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnia stanowisko, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała opisana sytuacja. Z punktu widzenia przedstawionych uwag wprowadzających i kreowanego na ich podstawie w korespondencji do wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. standardu, któremu powinno czynić zadość uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku od standardu tego jednak odbiega.

Istota problemu występującego w sprawie administracyjnej dotyczy prawidłowości postępowania organów w zakresie procedury w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego z perspektywy oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Najistotniejszy problem występujący w niniejszej sprawie, a wynikający z treści skargi kasacyjnej dotyczy braku analizy problematyki: (a) zawieszenia postępowania egzekucyjnego na skutek wniesionych przez zobowiązanego zarzutów w trybie art. 35 u.p.e.a.; (b) postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (tj. postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania) jak również (c) wzajemnych relacji przepisu art. 35 u.p.e.a. oraz przepisów Rozdziału 4 u.p.e.a. (tj. art. 56 – 61 u.p.e.a.), regulujących problematykę zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Podkreślić należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku skoncentrował rozważania dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego na problematyce związanej ze stosowaniem przepisów Rozdziału 4 u.p.e.a. (art. 56 – 61 u.p.e.a.). Pozostawił natomiast poza sferą rozważań przepis art. 35 u.p.e.a. i nie dokonał analizy tego przepisu w uzasadnieniu orzeczenia, naruszając art. 141 § 4 p.p.s.a. Zaniechanie to, na skutek wniesionego zarzutu kasacyjnego, z perspektywy normatywnej – skutkuje obowiązkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku, w trybie art. 185 p.p.s.a., uchylającego wyrok Sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd.

Z problematyką zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego związana jest - jak już wyżej zostało wskazane - kwestia zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., znajdujący zastosowanie w sprawie administracyjnej, stanowi, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Ten powyżej wskazany sposób regulacji oznacza, iż wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jednocześnie ramy czasowe tego zawieszenia, które trwa od zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (jest to termin początkowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego) do wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu (jest to termin końcowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a., na wskutek wniesienia zarzutu ex lege zawiesza postępowanie egzekucyjne. Ten sposób regulacji wskazuje na brak podstaw normatywnych do wydania postanowienia w tym przedmiocie. Należy też wskazać, ze pogląd ten znajduje także odzwierciedlenie w poglądach doktryny wskazujących, że "...nie istnieją podstawy ku temu, aby organ egzekucyjny miał wydawać w tym przedmiocie odrębne postanowienie (por. R. Hauser, W. Piątek (w) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 9, Wyd. C.H. Beck 2018, str. 268). Pogląd ten jest akceptowany przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Jeżeli bowiem istnieje brak podstaw normatywnych do wydania postanowienia w tym zakresie (tj. postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego) to - w konsekwencji powyższej argumentacji – brak jest również podstaw prawnych do wydania postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania (poza – przewidzianą normatywnie w art. 35 § 1 u.p.e.a. sytuacją złożenia takiego wniosku przez wierzyciela).

Kolejnym argumentem przemawiającym za takim sposobem wykładni ww. przepisu jest brak wskazania tej okoliczności jako normatywnej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wśród przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a., zobowiązujących organ do wydania postanowienia w tym zakresie, brak jest enumeratywnie wskazanej przesłanki zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że celem regulacji art. 35 § 1 u.p.e.a. jest tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Regulacja powyższa ma na celu tymczasową ochronę dłużnika, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne.

Wskazać także należy, że wydanie przez organ postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a. nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem - jak już zostało wskazane - zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. przepisu następuje ex lege. W konsekwencji – biorąc powyższe rozważania pod uwagę - wydanie w toku postępowania egzekucyjnego postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. nie skutkowało obowiązkiem wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, a to przede wszystkim z powodu powyżej wskazanego celu oraz sposobu zawieszenia takiego postępowania (tj. ex lege) i obowiązku podjęcia przez organ egzekucyjny czynności, po przeprowadzeniu których ex lege następuje podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, a więc bez wydania postanowienia organu w tym zakresie.

Pogląd Sądu I instancji, uzależniający wydanie postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu od wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego jest bowiem sprzeczny z istotą zarzutów zgłaszanych w toku postępowania egzekucyjnego.

Ponadto przesłanka normatywna zawieszenia postępowania egzekucyjnego w postaci wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie została wskazana jako podstawa zawieszenia w treści art. 56 § 1 u.p.e.a. Na podstawie art.

1. 56. § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
2. 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
3. 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
4. 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
5. 4) na żądanie wierzyciela;
6. 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że - z perspektyw formalnej - wyłącznie w sytuacji zaistnienia ww. okoliczności, unormowanych w art. 56 § 1 pkt 1 - 5 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobowiązany jest do wydania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 3 u.p.e.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy zarówno w zakresie art. 35 u.p.e.a., jak i nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do normatywnych przesłanek oraz zasadności/niezasadności zarzutu wniesionego przez stronę skarżącą w toku postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

M. Sachajko M. Jagielska M. Rysz