Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę A. G. na decyzję Dyrektora Izy Celnej we W. z dnia 23 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia 19 stycznia 2010 r. nałożył na A. G. karę pieniężną w wysokości 11.000 zł, w tym 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że funkcjonariusze Izby Celnej we W. podczas kontroli drogowej w dniu [...] października 2008 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K. – Z. stwierdzili, że A. G., właściciel firmy transportowej "A. – T." kierował zespołem pojazdów, składającym się z samochodu ciężarowego R. M. o dopuszczalnej masie całkowitej 3490 kg oraz przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej 1830 kg, wykonując transport drogowy towarów – krat metalowych z miejscowości O. K. Właścicielem samochodu ciężarowego był A. G., natomiast przyczepy A. B. Kierowca nie przedstawił do kontroli drogowej licencji ani wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, a w pojeździe nie było zamontowane urządzenie rejestrujące.
Organ I instancji uznał, że A. G. zobowiązany był do posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego, a w pojeździe winno być zamontowane urządzenie rejestrujące, ponieważ dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5320 kg.
Organ podał, że wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze pieniężnej w wysokości 8.000 zł, a wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące podlega karze pieniężnej w wysokości 3.000 zł. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego w W. nie ma możliwości zastosowania w sprawie art. 92a ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), ponieważ obowiązkiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest takie zorganizowanie pracy, aby odbywała się bez naruszenia przepisów prawa, szczególnie gdy trudni się transportem drogowym. Zastosowania w sprawie nie znajduje także art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie, skoro strona mogła zapoznać się z ogólnie dostępnymi przepisami prawa dotyczącymi wykonywania przewozów drogowych.
Po rozpatrzeniu odwołania A. G., Dyrektor Izby Celnej we W. decyzja z dnia 23 marca 2010 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że licencja była wymagana, a pojazd powinien mieć zamontowane urządzenie rejestrujące, ponieważ dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5.320 kg. Nie ma znaczenia, że przyczepa nie była załadowana i dołączona do pojazdu w celu niezwiązanym - jak twierdzi strona w odwołaniu - z prowadzoną działalnością gospodarczą,. Zdaniem organu II instancji pojęcie przewozu drogowego obejmuje m. in. każdy przejazd po drogach publicznych przez pojazd załadowany lub nie, służący do przewozu osób lub rzeczy.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ dołączając przyczepę do pojazdu strona musiała zdawać sobie sprawę, że za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w przypadku kontroli drogowej będzie musiała uiścić karę pieniężną.
Oddalając skargę A. G. na powyższą decyzję, Sąd I instancji wskazał, że bezsporne jest, że skarżący w chwili kontroli drogowej był przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów, co potwierdza przedłożona kopia zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] maja 2008 r. pod firmą "A. – T." A. G. W chwili kontroli drogowej skarżący świadczył odpłatną usługę transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy – krat metalowych. Zgodnie ze zleceniem z dnia [...] października 2008 r. Z. P. – U. "R." zlecił stronie przewiezienie krat na 3 paletach o wadze 1.600 kg z miejscowości O. K. do Sz. za wynagrodzeniem. Dane te znajdują również potwierdzenie w przedłożonej przez skarżącego kopii zlecenia spedycyjnego wystawionego w firmie B. Z. "I." w dniu [...] października 2008 r. Skarżący wykonywał też transport drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (samochód ciężarowy – 3.490 kg, przyczepa – 1.830 kg), co wynika z dowodów rejestracyjnych obu pojazdów.
Do przewozu drogowego wykonywanego przez skarżącego znalazły zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, co oznacza że skarżący winien posiadać licencję oraz zamontowane w samochodzie urządzenie rejestrujące. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".
WSA we W. odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezważenia towaru wskazał, że podstawą ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w trakcie kontroli drogowej jest protokół kontroli drogowej, sporządzony przez kontrolujących funkcjonariuszy oraz wyjaśnienia skarżącego złożone w trakcie tej kontroli. Z tego protokołu wynikało, że towar ważył 1.600 kg, a skarżący podpisał protokół, nie wnosząc do niego zastrzeżeń, a zatem spóźnione było kwestionowanie przez skarżącego wagi towaru, odnotowanej w protokole.
W ocenie Sądu I instancji nieuzasadniony był również zarzut błędnej wykładni i niezastosowania wyłączenia przewidzianego w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, albowiem przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu.
A. G. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości wnosząc, o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
Na podstawie art. 174 pkt 1 (błędnie wskazany w skardze kasacyjnej jako art. 174 § 1 p.p.s.a.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- - art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu i przyjęcie, iż skarżący podlega jej unormowaniu, podczas gdy wykonuje on działalność samochodem nieprzekraczającym ładowności 3,5 t, która nie podlega ustawie o transporcie drogowym;
- - art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż do sytuacji skarżącego nie znajdują zastosowania okoliczności, iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika, iż zdarzenie miało charakter jednorazowy;
- 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (błędnie wskazany w skardze kasacyjnej jako art. 174 § 2 p.p.s.a.) - naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- - art. 133 i 134 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sytuacji gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczność faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia poprzez nie ustalenie celu dla którego skarżący doczepił przyczepę tworząc zespół pojazdów przekraczający dopuszczalną ładowność 3,5 t.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że Sąd I instancji nie odniósł się do zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych, w związku z czym nie można uznać za prawidłowo ustalonego w ten sposób stanu faktycznego sprawy, bowiem nie zostały ponad wszelką wątpliwość rozstrzygnięte okoliczności faktyczne tj. cel z jakim działał skarżący, pozwalające na jednoznaczne przypisanie skarżącemu odpowiedzialności wynikającej z ustawy o transporcie drogowym i rozstrzygnięcie, iż podlega jej przepisom.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 93 ust. 7 u.t.d., skarżący wskazał, że działał bez zamiaru świadczenia usługi z użyciem zespołu pojazdów, a przyczepę dołączył wyłącznie w celu uchylenia negatywnych skutków niesprawności innego samochodu. Zdaniem kasatora wolą racjonalnego ustawodawcy jest bowiem objęcie sankcją zamierzonych bezprawnych zachowań, nie zaś sytuacji w której skarżący znalazł się przypadkowo, na skutek niezależnych od niego okoliczności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wskazać należy, że w sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa procesowego. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego. Tymczasem wniesiona w sprawie niniejszej skarga kasacyjna w zakresie, w jakim zarzuca naruszenie przepisu art. 133 p.p.s.a. nie spełnia wskazanych wyżej warunków, ponieważ w skardze kasacyjnej nie wskazano, którą konkretnie jednostkę redakcyjną tego przepisu miał naruszyć Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem. To samo dotyczy zarzutu naruszenia przepisu art. 134 p.p.s.a., który również posiada złożoną strukturę, czyli składa się z paragrafów. Z powyższego względu niemożliwe było odniesienie się do tych zarzutów. Sąd nie może bowiem domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzuty pod adresem zaskarżonego wyroku.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym podnieść należy, że zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Są to dwie różne postaci naruszenia norm materialnoprawnych. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa nie obejmuje zarzutu błędnej jego wykładni.
W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie ma żadnego wywodu prawnego na temat nieprawidłowej interpretacji powołanych przepisów. Należy zatem przyjąć, że autor skargi kasacyjnej wykładni prawa materialnego nie kwestionuje, a Sądowi I instancji zarzuca wyłącznie niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów, chociaż ani w podstawach kasacyjnych ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej takiej woli wprost nie wyartykułował.
W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, organy oraz Sąd I instancji prawidłowo ustaliły, że skarżący w chwili kontroli drogowej był przedsiębiorcą prowadzącym działalność w zakresie transportu drogowego rzeczy, świadczył odpłatną usługę transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy oraz wykonywał transport zespołem pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. W związku z tym nie spełniał warunków wyłączających go z zakresu zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia wskazanego w petitum skargi kasacyjnej art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym wskazać należy, że przepis ten nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej. Wnoszący skargę kasacyjną miał zapewne na myśli art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, co wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, albowiem to ten przepis miał zastosowanie w sprawie. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że podlega on zastosowaniu tylko i wyłącznie wówczas, gdy naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.
Zdaniem NSA, bezspornie z okoliczności faktycznych sprawy wynika – na co wskazał również Sąd I instancji – że skarżący sam, dobrowolnie dołączył przyczepę do samochodu, w związku z czym ładowność zespołu pojazdów przekroczyła 3,5 tony.
Tych okoliczności skarżący nie kwestionował, podnosił jedynie, że miały one miejsce wskutek zdarzeń i okoliczności których nie mógł on przewidzieć.
Mając powyższe na uwadze NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraził pogląd, iż Sąd I instancji zasadnie przyjął, podzielając stanowisko organów, iż do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym mających zastosowanie w tym stanie faktycznym doszło nie wskutek zdarzeń i okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu. Skarżący świadomie zadecydował, że dołączy przyczepę do swojego samochodu, którym na zlecenie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przewoził metalowe kraty.
Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca może zostać zwolniony z odpowiedzialności, jeśli zostanie stwierdzone, że dołożył należytej staranności, a więc uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności bądź też nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała.
Podnoszona przez skarżącego w skardze kasacyjnej okoliczność jednorazowości zdarzenia nie jest okolicznością mającą wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i wyroku Sądu I instancji.
Z powyższych względów, uznając że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.