Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3645/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia w pełnej wysokości opłaty elektronicznej, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w wyniku zatrzymania do kontroli drogowej w dniu [...] stycznia 2013 r. na płatnym odcinku drogi [...] samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową kierowanego przez P. L. ustalono, iż o godz. 8:20 nie została uiszczona opłata w pełnej wysokości za przejazd odcinkiem drogi (obwodnica G.) na skutek nieprawidłowego działania urządzenia do elektronicznego poboru opłat, w które wyposażony był zatrzymany zespół pojazdów. W następstwie powyższego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] nałożył na P. L. karę pieniężną w wysokości 1500 zł, na podstawie art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, dalej u.d.p.) oraz art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła m.in., że urządzenie do elektronicznego poboru opłat było niesprawne. W czasie zatrzymania osoby pełniące kontrolę nie potrafiły uruchomić opcji przyczepy na tym urządzeniu dopiero po konsultacji telefonicznej oraz wielokrotnym sprawdzaniu na czytniku zamontowanym w pojeździe Inspekcji Transportu Drogowego i dłuższym czasie ta usługa zaczęła działać. Strona dodała, że nie jest stałym kierowcą zatrzymanego do kontroli pojazdu i nie była świadoma usterki, ponieważ urządzenie wydawało na każdej bramce pojedynczy dźwięk, który świadczy o poprawności działania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc m.in., że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż kierujący pojazdem nieprawidłowo użytkował urządzenie viaBox, tj. nieprawidłowo operował przełącznikiem włączającym tryb "z przyczepą", co skutkowało niewłaściwym poborem opłaty. Fakt ten został potwierdzony w toku kontroli drogowej, podczas której ustalono, że urządzenie sygnalizowało jeden impuls błyskowy koloru zielonego. Poprawnie ustawione urządzenie w tym przypadku powinno sygnalizować jeden sygnał błyskowy koloru zielonego wraz z cyfrą 2.
P. L. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podkreślając, że powinna na niego zostać nałożona kara pieniężna za nieprawidłowe użytkowanie urządzenia, a nie za uiszczenie opłaty w niepełnej wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2015 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli ustalono, iż urządzenie do elektronicznego poboru opłat, w które wyposażony był zatrzymany pojazd, było nieprawidłowo ustawione co skutkowało niewłaściwym poborem opłaty.
W ocenie Sądu I instancji, organy nie wykazały, że należna opłata elektroniczna została uiszczona w niepełnej wysokości. Nie ustaliły bowiem i nie wskazały, w jakiej wysokości została uiszczona opłata elektroniczna w związku ze spornym przejazdem i w jakiej wysokości na podstawie odpowiednich przepisów wykonawczych, powinna zostać zapłacona. W aktach administracyjnych sprawy brak jest odpowiedniej dokumentacji, z której wynikałoby w jakiej wysokości opłata elektroniczna została zapłacona. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że nie jest w stanie zweryfikować kluczowej okoliczności w niniejszej sprawie, w oparciu o którą organy dokonały subsumpcji prawnej stanu faktycznego sprawy do art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. W tych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, że sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o niepełny materiał dowodowy, z naruszeniem zasady prawdy materialnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, co skutkuje wadliwością uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3645/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego sprawy poprzez niewskazanie wysokości opłaty elektronicznej uiszczonej i wymaganej do uiszczenia, podczas gdy za wystarczające do nałożenia kary z art. 13k ust. 1 pkt 2 ppkt 3 u.d.p. należy uznać ustalenia organu, zgodnie z którymi opłata za przejazd pojazdu wraz z przyczepą płatnym odcinkiem drogi nie została uiszczona w pełnej wysokości z uwagi na fakt, iż opłata została pobrana za pomocą urządzenia viaBox nieprawidłowo użytkowanego przez skarżącego w ten sposób, że skarżący nie przełączył urządzenia na tryb jazdy "z przyczepą", co było działaniem sprzecznym z obowiązkiem wynikającym z art. 13i ust. 4a u.d.p. i z instrukcją obsługi urządzenia viaBox, skutkiem czego skarżący naruszył przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez uiszczenie opłaty elektronicznej w wysokości mniejszej od wymaganej; z ostrożności procesowej organ zarzucił także naruszenie
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego sprawy poprzez niewskazanie wysokości opłaty elektronicznej uiszczonej i wymaganej do uiszczenia, podczas gdy strona w tym przedmiocie nie podnosiła żadnych zarzutów, zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stąd też brak odniesienia się przez organ do tych pozornych niejasności w żaden sposób nie może być rozpatrywany jako naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że okoliczność w postaci niewskazania w zaskarżonej decyzji wysokości opłaty należnej i opłaty wniesionej z użyciem kwot wynikających z aktów wykonawczych do u.d.p., a także z informacji uzyskanych od operatora systemu viaTOLL, nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie nałożenia na skarżącego kary w wysokości 1500 zł. Bezpośrednim skutkiem przełączenia urządzenia viaBox na nieprawidłowy tryb pracy jest wnoszenie opłaty w wysokości innej niż wymagana. Skarżący wykonywał przejazd odcinkiem drogi płatnej pojazdem wraz z przyczepą. Faktu użycia przyczepy nie uwzględnił, ustawiając tryb pracy urządzenia, bowiem nie użył trybu "z przyczepą". W ten sposób wnosił opłatę elektroniczną w zaniżonej wysokości. Organ podkreślił, że przepisy u.d.p. nie uzależniają wymiaru nakładanej kary za uiszczenie opłaty w niepełnej wysokości od kwotowo określonej różnicy między opłatą wymaganą a uiszczoną. Bez znaczenia dla odpowiedzialności skarżącego jest zatem określenie stosunku między opłatą wniesioną a opłatą wymaganą.
Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, co do tego, że Sąd przyjął, że organ nie wyjaśnił w pełni okoliczności faktycznych sprawy, nie wskazując wysokości opłaty elektronicznej uiszczonej i wymaganej do uiszczenia. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną wystarczające do nałożenia kary jest ustalenie, że opłata nie została uiszczona w pełnej wysokości. Zgadzając się z tym stwierdzeniem skargi kasacyjnej należy uznać, że to właśnie ustalenie nie zostało dostatecznie potwierdzone w materiale dowodowym zebranym w sprawie.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. P. L. wymierzono karę za nieuiszczenie opłaty elektronicznej w pełnej wysokości za przejazd samochodem ciężarowym z przyczepą, płatnym odcinkiem drogi [...] - obwodnicą G., w dniu [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji nie podano dokładnie miejsca i czasu zarejestrowania tego przejazdu (nie wskazano bramownicy, która ten przejazd zarejestrowała).
Już po wymierzeniu tej kary, w dniu [...] marca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zwrócił się pismem do spółki A. - operatora elektronicznego systemu opłat z zapytaniami dotyczącymi przejazdu pojazdu o nr rej. [...] z przyczepą [...] (samochód P. L.) w dniu [...] stycznia 2013 r. około godz. 8:20 na drodze krajowej [...]. Organ zapytał m.in.: czy została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd tym pojazdem po wskazanym powyżej odcinku drogi krajowej we wskazanym okresie?, czy pojazd został zarejestrowany na bramownicy?, jakiej opłacie podlega ten zespół pojazdów przy przejeździe tym odcinkiem drogi, a jaka opłata została uiszczona (czy uiszczono opłatę w niepełnej wysokości)?.
Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uzyskał odpowiedzi na te pytania. Spółka A. poinformowała go bowiem w piśmie z [...] marca 2013 r., że nie jest w stanie na nie odpowiedzieć ze względu na zawarte w nich nieścisłości.
Mimo nieuzyskania tych informacji, podstawowych w sprawie o nałożenie kary za przejazd płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej w odpowiedniej wysokości, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o nałożeniu kary. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na zgromadzony materiał dowodowy, który jego zdaniem w pełni odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny. Niestety poza obszernym przytoczeniem różnych przepisów prawnych organ tego materiału dowodowego nie zaprezentował.
Można dodać, że w protokole kontroli tego pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2013 r. o godz. 8:20 zanotowano, że "w Trakcie testu manualnego sprawności urządzenia sygnalizowało ono jeden impuls błyskowy kolory zielonego (poprawnie ustalone urządzenie w tym przypadku powinno sygnalizować jeden sygnał błyskowy koloru zielonego wraz z cyfrą 2)" i dalej "W toku przeprowadzonych czynności stwierdzono, że........pojazd.....którym kierował P. L....nie uiścił opłaty w pełnej wysokości na przejazd drogą szybkiego ruchu [...]".
Organ, kierując wspomniane zapytania do spółki A. sam dał dowód tego, że ustalenia poczynione podczas kontroli pojazdu w dniu [...] stycznia i utrwalone w protokole z tej kontroli nie uzasadniają dostatecznie nałożenia kary za nieuiszczenie opłaty elektronicznej w pełnej wysokości za przejazd.
Naczelny Sąd Administracyjny jest w związku z tym zdania, że z tych samych powodów należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który uchylił obie decyzje administracyjne stwierdzając, że sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o niepełny materiał dowodowy z naruszeniem zasady prawdy materialnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów. Oznacza to, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).