Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Grupy Producentów R. sp. z o.o. w R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej.
Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że w dniu 5 maja 2010 r. Grupa Producentów R. sp. z o.o. złożyła w Z. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 7 kwietnia 2009 r. do 6 kwietnia 2010 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy.
W dniu 30 sierpnia 2010 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień ze względu na fakt, że I J w okresie objętym wnioskiem nie dostarczyła do Grupy produktu, ze względu na który grupa została utworzona. W odpowiedzi na wezwanie I. J. wyjaśniła, że z powodu siły wyższej (nadmiernych opadów) nie była w stanie wywiązać się z umów zawartych z Grupą Producentów Rolnych R. na dostawę rzepaku. Wraz z wyjaśnieniami dostarczyła Umowę Spółki Grupy Producentów R. sp. z o.o. Z § 9 ust. 3 umowy wynikało, że poszczególni jej wspólnicy są zobowiązani do sprzedaży spółce 80 % wyprodukowanych przez wspólnika nasion roślin oleistych, z wyłączeniem produktów niespełniających wymagań jakościowych określonych przez Zarząd Spółki.
W dniu 30 września 2010 r. do Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo informujące o zmianie umowy spółki. Zgodnie z nowym postanowieniem § 9 pkt 3 umowy spółki wspólnicy spółki zostali zobowiązani do sprzedaży spółce całości wyprodukowanych przez wspólnika nasion roślin oleistych, z wyłączeniem produktów niespełniających wymagań jakościowych, określonych przez Zarząd Spółki.
Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przyznania Grupie Producentów R. sp. z o.o. płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 7 kwietnia 2009 r. do 6 kwietnia 2010 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy.
Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych, rzeczywiście przeprowadzone i nieprzeprowadzone operacje grupy w pierwszym roku jej działalności wskazują na sztuczny i pozorny charakter stworzonych przez grupę warunków do przyznania pomocy. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie kwestionował spełnienia przez Grupę Producentów R. sp. z o.o. formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, ani argumentacji strony odnoszącej się do wielkości produkcji. Na wielkość produkcji Grupy Producentów powinny się składać produkty wytworzone przez wszystkich jej członków.
W ocenie organu odwoławczego, w pierwszym roku działalności grupy, w którym jeden z jej członków nie wyprodukował i nie sprzedał za jej pośrednictwem nasion roślin oleistych będących produktem, ze względu na który grupa została utworzona, grupa ta w sposób sztuczny stworzyła warunki wymagane do otrzymania pomocy, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, a w konsekwencji przedmiotowa pomoc nie powinna zostać jej przyznana.
Organ wyjaśnił, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006, powinny być zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W przedmiotowej sprawie przedstawiciel Grupy nie przedłożył organowi stosownej informacji, jak i nie dostarczył dowodów wystąpienia siły wyższej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję wyjaśnił, że spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm.), dalej: ustawa o grupach producentów, oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy, stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy. Marszałek dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup.
Przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR sposobu założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa. Organy ARiMR wydając decyzję o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.
Sąd przypomniał jakie są cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów oraz wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2006.368.74), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w pierwszym roku istnienia grupy, jeden z jej członków nie produkował nasion roślin oleistych, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona. W tej sytuacji, mimo spełnienia przez skarżącą spółkę warunku formalnego uznania za grupę producentów rolnych (wpis do rejestru), w okresie objętym wnioskiem cel przepisów polegający na ułatwianiu wspólnego wprowadzenia do obrotu nasion roślin oleistych nie został osiągnięty. Wobec powyższego Sąd uznał, że warunki do otrzymania płatności zostały stworzone sztucznie, a wypłata dofinansowania byłaby sprzeczna z celami wsparcia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., Sąd I instancji wyjaśnił, że zarzut naruszenia powyższego przepisu może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a nadto że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga nie podnosi niczego ponad to, iż doszło do formalnego naruszenia tego przepisu.
Sąd stwierdził, że powoływanie się przez skarżącą na przypadek siły wyższej nie mogło być skuteczne ze względu na treść art. 47 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Przepis ten stanowi, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
W sprawie niniejszej ani Grupa Producentów R., ani I. J. nie powiadomiła organu we wskazanym terminie o niemożności zbioru rzepaku z uwagi na nadmierne opady.
Grupa Producentów R. Sp. z o.o. w R. zaskarżając wyrok w całości domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
- I. Przepisów postępowania:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., poprzez nieuchylenie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r., pomimo iż została ona wydana z naruszeniem art. 6 k.p.a w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich, albowiem w oparciu o przesłankę nie wynikającą z obowiązujących przepisów prawa,
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji, pomimo iż została ona wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a także 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 21 ust 1 i 2 ustawy o wspieraniu, wskutek niedokonania subsumcji stanu faktycznego pod normę oraz niewskazanie okoliczności faktycznych przesądzających o wypełnieniu hipotezy normy prawnej,
- c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych wskutek przyjęcia, że jeden z członków grupy nie produkował roślin oleistych ze względu na które grupa została utworzona, podczas gdy wszyscy członkowie grupy produkowali rzepak i tylko jeden z jej członków wskutek siły wyższej, o czym organ został powiadomiony, nie wyprodukował rzepaku, bowiem jego zasiew wymókł na polu, co nie wyklucza celu dla którego grupa została utworzona, bowiem stworzyła ona rzeczywiste a nie sztuczne warunki do otrzymania płatności,
- - które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- II. Przepisów prawa materialnego:
- a) art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieuprawnionym zarzuceniu stronie zachowania określonego jako "sztuczność spełnienia warunków",
- b) art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2005.277.1 ze zm.) dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 oraz art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych, polegające na błędnym przyjęciu, iż usprawiedliwione siłą wyższą niewytworzenie przez jednego członka grupy, produktu, ze względu na który grupa producentów rolnych została utworzona, przesądza o braku realizacji celu centralizacji sprzedaży (koncentracji podaży), a także błędnym przyjęciu, iż warunkiem uzyskania wsparcia dla grup producentów rolnych jest kumulatywna realizacja celów wymienionych w obu tych przepisach,
- - które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącej, gdyby ustawodawca wymagał, żeby każdy z członków grupy corocznie odprowadzał do grupy minimalną ilość produktu, ze względu na który grupa została utworzona, to nic nie stało na przeszkodzie, żeby katalog przesłanek przyznania pomocy o taki warunek poszerzyć. Skoro jednak ustawodawca tego nie zrobił, to organ administracji nie może go zastępować w sposób dowolny poszerzając katalog warunków przyznania wsparcia o dodatkowe, niewynikające z przepisów prawa elementy.
Odnosząc się do twierdzenia Sądu, jakoby skarżąca nie realizowała celu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 pełnomocnik skarżącej wskazał, iż jest ono chybione. Istota tego celu sprowadza się do koncentracji podaży (takim określeniem posługuje się też ustawodawca krajowy w art. 2 ustawy o grupach). Cel ten sprowadza się do tego, by - z zastrzeżeniem dopuszczonych przez ustawę wyjątków - producenci zrzeszeni w grupie występowali "na zewnątrz" - zwłaszcza wobec ekonomicznie silniejszych odbiorców hurtowych, jako jeden podmiot.
W ocenie skarżącej, chodzi więc o wyłączenie konkurencji pomiędzy członkami zrzeszonymi w grupie producenckiej. Realizacja tego celu nie musi wcale zakładać jednoczesnej produkcji przez wszystkich członków grupy - przeciwnie - okresowe niewytwarzanie produktu przez danego członka grupy wpływa na zmniejszenie podaży, zwyżkę cen na lokalnym rynku, a przez to służy interesom grupy jako całości.
Poza tym skarżąca realizuje pozostałe cele wymienione w art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 - czego żaden z organów orzekających oraz Sąd nie poddał w wątpliwość. W ocenie skarżącej zarówno brzmienie art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, jak i art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych, jednoznacznie wskazuje, że cele tam wymienione mają charakter równorzędny, a ich wyliczenie ma charakter alternatywy zwykłej, a nie charakter kumulatywny.
Analiza tego przepisu, wbrew twierdzeniom Sądu, nie pozwala na stwierdzenie, że wszystkie te cele mają być realizowane łącznie przez grupę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła bowiem zarówno naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, a mianowicie, naruszenie przepisów: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a. i art. 21 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., a także 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 21 ust 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich; art. 141 § 4 p.p.s.a., a także naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz błędną wykładnię art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania przez organ administracji przepisów określających i ustanawiających prawne wymogi ustalania faktów, ich kwalifikacji prawnej oraz ustalania ich konsekwencji prawnych, w postępowaniu prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, w okresie od 7 kwietnia 2009 r. do 6 kwietnia 2010 r., to jest za 1 rok korzystania z pomocy. Zasadniczą oś sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie stanowi przy tym, po pierwsze, kwestia odnosząca się do faktycznych podstaw wydania przez organ administracji zaskarżonej decyzji i przyjęcia ich następnie przez Sąd I instancji - jako prawidłowych - za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie, w szczególności w zakresie, w jakim ich istotny element stanowiła, zaistniała w 1 roku korzystania z pomocy, okoliczność niewyprodukowania i niesprzedania za pośrednictwem grupy, przez jednego z jej członków, produktu ze względu na który grupa została utworzona (tj. nasion roślin oleistych - rzepaku) oraz przyczyna zaistnienia tejże okoliczności, po drugie zaś, kwestia odnosząca się do prawidłowości ustalenia konsekwencji prawnych wiązanych z zaistnieniem wskazanej okoliczności oraz jej przyczyną, dla wniosku o przyznanie pomocy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartych w pkt I ppkt a) i ppkt b) petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, należy stwierdzić, iż ze sposobu w jaki zostały one skonstruowane oraz uzasadnione wynika, że są one adresowane tak wobec stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie, jak i wobec niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, w zakresie odnoszącym się do "sztucznego stworzenia warunków", jako podstawy odmowy przyznania płatności, jak i przepisu art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w zakresie odnoszącym się do braku realizacji przez członków grupy, określonego tym przepisem celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, jako podstawy odmowy przyznania płatności.
Tak postawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, nie dają jednak podstaw, aby uznać, że są one usprawiedliwione. Z tego mianowicie powodu, że u ich podstaw legło założenie, że niewyprodukowanie przez jednego z członków grupy - I. J. - w 1 roku korzystania z pomocy, produktu ze względu na który grupa została utworzona, tj. rzepaku, spowodowane zostało siłą wyższą w postaci wymoknięcia uprawy wskutek nadmiernych opadów. Założenie to, wyraźnie wyeksponowane zostało również w konstrukcji trzeciego spośród zarzutów naruszenia przepisów postępowania adresowanego już wprost wobec stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie tj. w stawianym w pkt I ppkt c) petitum skargi kasacyjnej zarzucie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. O ile w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne to, że w 1 roku korzystania z pomocy, I. J. nie wyprodukowała rzepaku, to już podawana przez stronę skarżącą przyczyna tego stanu rzeczy, którą upatruje ona w sile wyższej, nie ma waloru, który autor skargi kasacyjnej jej nadaje.
W analizowanym zakresie podkreślić należy, że postępowanie w sprawie przyznania płatności regulowane ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rozwoju na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, jest postępowaniem szczególnym. Świadczy o tym, między innymi, treść regulacji zawartej w przepisie art. 21 przywołanej ustawy. Z przepisu tego wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Odrębności tego postępowania, w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, szczegółowo wskazane w ust. 2 art. 21, wyrażają się również w tym, że jak wynika z ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w postępowaniu, o którym mowa w przepisie art. 21 ustawy z 2007 nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu przez organ, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Przyjmuje się również, że stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężaru dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11).
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że zgodnie z 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.
Z ust. 2 art. 47 tego rozporządzenia wynika zaś, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Wobec przywołanych odrębności postępowania regulowanego ustawą z dnia 7 marca 2007 r. i rozporządzeniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. oraz ich konsekwencji dla wyniku sprawy z wniosku o przyznanie płatności, w sytuacji, gdy jednocześnie za element tego postępowania uznać określony przepisem art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 tryb notyfikowania właściwemu organowi faktu zaistnienia siły wyższej oraz wykazania jego zaistnienia w odpowiednim terminie i odpowiednimi dowodami, to uznać należy, że strona skarżąca nie wykazała, w sposób określony przywołaną regulacją, zaistnienia siły wyższej, jako przesłanki, która gdyby wykazana została w sposób prawidłowy, to z całą pewnością nie mogłaby pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o przyznanie płatności w 1 roku korzystania z pomocy. Stanowisko strony skarżącej, że okoliczność zaistnienia siły wyższej wynika z wniosku obszarowego I. J. na 2009 r., w świetle przedstawionych powyżej argumentów, nie może być uznane za trafne.
Nie podważa ono ustalenia organu administracji, zaakceptowanego przez Sąd I instancji, jako prawidłowe, że przyczyną niewyprodukowania rzepaku przez I. J. w 1 roku korzystania z pomocy, nie była siła wyższa, albowiem zaistnienie tej okoliczności nie zostało wykazane w sposób przewidziany przepisem art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Jednocześnie, z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wobec zaskarżonego wyroku sformułowała zarzut naruszenia przepisu art. 47 przywołanego rozporządzenia.
W tym też kontekście przypomnieć należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 - tj. w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r - oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, tj. w przywołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r.
W związku z powyższym, za nieusprawiedliwiony uznać należy stawiany w pkt II ppkt b) petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005, który również skonstruowany został poprzez wyeksponowanie w nim elementu zaistnienia siły wyższej, jako usprawiedliwiającego niewyprodukowanie przez jednego z członków grupy, produktu ze względu na który grupa została utworzona. Również w tym przypadku strona skarżąca niezasadnie, w świetle dotychczas przedstawionych argumentów, przyjęła założenie zaistnienia i wykazania w prawidłowy sposób przesłanki, która obiektywnie zakłóciła proces produkcyjny uniemożliwiając realizację celu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b przywołanego rozporządzenia.
Tak postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego, wobec budowania go w oparciu o wskazane powyżej założenie, a więc stan faktyczny, który strona skarżąca uznaje za prawidłowy, przy jednoczesnym braku skutecznego podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie, nie może być więc uznany za skuteczny.
W świetle powyższego, zarzutem który nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą jest również zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. Z punktu widzenia dotychczas przedstawionych argumentów jest on chybiony. W sytuacji bowiem, gdy Sąd I instancji kontrolował zgodność z prawem zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 konstatując w tym względzie, że strona nie wykazała w sposób nim określony zaistnienia przesłanki siły wyższej, która to przesłanka - jak wyżej już podkreślono - nie mogłaby pozostawać bez wpływu na ocenę realizacji przez członków grupy producenckiej celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005, gdyby została wykazana w prawidłowy sposób, to zbędne było rozważanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kwestii dotyczącej regulacji zawartej w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, na gruncie której prawodawca unijny ustanowił ogólną zasadę odnoszącą się do klauzuli obejścia prawa.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
- - ---------------------- 6