Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2448/13 oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
W dniu [...] sierpnia 2004 r. [...]) - dalej: wnioskodawca - wystąpiła Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "[...]udzielonego na rzecz [...] (dalej: uprawniona lub skarżąca) z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 1995 r.
Występując o unieważnienie patentu wnioskodawca podniósł zarzut braku nowości i nieoczywistości spornego wynalazku, wskazując jako podstawę unieważnienia art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm. - dalej: u.o.w.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej: p.w.p.). Nadto wnioskodawca zarzucił, iż sporne rozwiązanie nie zostało dostatecznie ujawnione w zakresie ochrony, co jest niezgodne z art. 26 u.o.w.
Wnioskodawca jako dowód braku nowości rozwiązania (w rozumieniu art. 11 u.o.w.) w zakresie zastrzeżenia 1, przedłożył opis patentowy nr [...]i porównał cechy obu rozwiązań stwierdzając, że wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu 1 patentu nr [...]ujawniono w opisie patentowym nr [...]. Analogiczne zestawienie cech wykazuje, że w zgłoszeniu patentowym francuskim nr [...]ujawniono rozwiązanie mające wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu nr [...]. W związku z tym rozwiązanie wg zastrzeżeń nr [...]spornego patentu nr [...]nie jest nowe.
W stosunku do rozwiązań objętych zastrzeżeniami niezależnymi sformułowano też zarzut braku nieoczywistości rozwiązania wskazując na rozwiązania podobne. Wnioskodawca powołał się na francuskie zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...] przedstawiające wytwarzanie form szalunkowych przez zwijanie warstw kartonu i aluminium, europejskie zgłoszenie patentowe nr [...] o sposobie wytwarzania form, których ścianki wytwarza się przez sklejanie na gorąco poszczególnych warstw materiału warstwowego złożonego m.in. z polietylenu oraz brytyjski opis patentowy nr [...]opisujący formy rurowe do wylewania kolumn betonowych, których ścianki wykonane są z wielu sklejonych ze sobą warstw papieru impregnowanego żywicami.
Natomiast do rozwiązania przedstawionego w zastrz.13 wskazano jako przeciwstawienia francuskie zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...], europejskie zgłoszenie patentowe nr [...]oraz opis patentowy nr [...].
Dodatkowo wnioskodawca przeciwstawił (we wniosku) materiały dowodowe świadczące o oczywistości cech ujętych w zastrzeżeniach zależnych. Na tę okoliczność wnioskodawca wskazał opisy: [...] [...] ustosunkowując się do wniosku stwierdziła, że powołane przez wnioskodawcę dowody nie świadczą o braku nowości. Opis patentowy nr [...] dotyczy odmiennego rozwiązania, albowiem nie przewiduje zmienności przekroju formy szalunkowej, jej struktury skorupowej, jak również alternatywnego sposobu budowy przez równoległe nawinięcie warstw ściany formy. Uprawniona podniosła też różnice występujące w zastrzeżeniach zależnych.
Urząd Patentowy RP (UPRP) decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] – unieważnił w części patent na sporne rozwiązanie.
Powyższa decyzja została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1231/06.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie istniała potrzeba powołania specjalisty (biegłego) dla ustalenia, czy sporny wynalazek spełnia przesłanki ochrony patentowej, w szczególności, czy jest on nieoczywisty w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Urząd Patentowy RP unieważnił patent w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 655/09 uchylił ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r.
Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia [...] listopada 2006 r. podkreślił, że w niniejszej sprawie istnieje potrzeba powołania specjalisty (biegłego) dla zbadania kwestii nieoczywistości wynalazku. Urząd Patentowy RP na rozprawie w dniu [...] listopada 2008 r. poddał niejako pod ocenę stron zalecenia Sądu i stwierdzając, że nie wnoszą one o powołanie biegłego i dowodu tego, z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., nie przeprowadził tego dowodu. Organ uznał, że wskazania Sądu co do dalszego postępowania go nie wiązały, dokonując oceny nałożonego obowiązku w prowadzonym przez siebie postępowaniu przez co, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., utrzymał stan niewyjaśnienia w pełni sprawy oraz w konsekwencji umotywował dokonane rozstrzygnięcie z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, UPRP postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. powołał w charakterze biegłego mgr inż. [...], specjalistę wskazanego przez [...]). Wykonane przez biegłego opracowanie pt. "[...] " z dnia [...] czerwca 2012 r. zostało włączone do akt postępowania spornego. Opracowania dokonano w oparciu o dokumentację wynalazku będącą w aktach sprawy i publikację pt. "[...] r., wydanie IV. W podsumowaniu opracowania powołany biegły stwierdził, że sporne rozwiązanie nie jest nowatorskie. Według jego opinii jest ono "zmodyfikowaną kopią" rozwiązań znanych i funkcjonujących w budownictwie.
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] - działając na podstawie art. 10, art. 11 i art. 26 ust. 1 u.o.w. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. - ponownie unieważnił patent nr [...] na wynalazek pt. "[...]
Organ stwierdził, że opinia biegłego potwierdziła słuszność wniosków organu odnośnie braku zdolności patentowej wynalazku, tj. braku nowości i nieoczywistości spornego rozwiązania. Organ stwierdził – ustosunkowując się do zarzutów uprawnionej w stosunku do sporządzonej przez biegłego opinii – że opinia biegłego nie będącego ekspertem Urzędu Patentowego RP była dla organu jednym z dowodów w rozpoznawanej sprawie, który organ był zobligowany wykonać zgodnie z zalecenia Sądu zawartymi w wyroku z 1 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 655/09. UPRP podniósł, że w zakresie wiedzy i uprawnień biegłego leżała ocena unikatowości i innowacyjności przedmiotowego rozwiązania patentowego w odniesieniu do stanu techniki, natomiast jego zadaniem nie była ocena nowości lub nieoczywistości spornego wynalazku (w rozumieniu przepisów ustawy o wynalazczości), a tym bardziej rozstrzyganie kwestii spornych. Dokonywanie ocen w tym zakresie i rozstrzygnięcie w zaistniałym sporze leży wyłącznie w kompetencji organu. Powołany biegły dokonał jedynie analizy spornego rozwiązania zgodnie z posiadanymi kompetencjami, z punktu widzenia znawcy i w zakresie do jakiego został powołany.
Organ wskazał, że sporny wynalazek, który stanowi "[...]" jest urządzeniem mającym służyć odlewaniu elementów budowlanych z masy betonowej. Przedmiotem wynalazku jest rura o stałym lub zmiennym kształcie przekroju wzdłużnego, wykonana z kilku (np. trzech) zespolonych trwale i odpowiednio sztywnych oraz wytrzymałych (budowa skorupowa) warstw materiału (struktura wielowarstwowa), korzystnie papieru lub tektury, odpowiednio nawiniętych (równolegle lub spiralnie), której powierzchnia wewnętrzna (robocza) pokryta jest lub nasycona substancją nie wiążącą się z masą betonową. Zdolność patentowa spornego wynalazku (w tym przypadku w kategorii "urządzenie") wyraża się w zbiorze cech zapewniających możliwość realizacji, przy jego użyciu, określonego celu w sposób nowatorski (inny) w odniesieniu do istniejącego stanu techniki.
Odnosząc się do braku nowości organ stwierdził, że w myśl wyżej wymienionych przepisów dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Natomiast przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym łub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.
Zakres ochrony spornego wynalazku określono w dwóch zastrzeżeniach niezależnych nr [...]z odpowiednio uzależnionymi zastrzeżeniami zależnymi.
Urząd Patentowy RP stwierdził, że rozwiązanie objęte zastrzeżeniem 1 nie spełnia wymogu nowości, gdyż jest znane i ujawnione przed datą zgłoszenia spornego patentu w opisie patentu nr [...]. Natomiast rozwiązanie objęte zastrzeżeniem nr [...] nie spełnia wymogu nowości, gdyż jest znane i ujawnione przed datą zgłoszenia spornego patentu w opisie zgłoszenia francuskiego wzoru użytkowego nr [...].
Urząd Patentowy RP uznał, że sporne rozwiązanie posiadające cechy zastrzeżeń zależnych nr [...]połączone z odpowiednimi cechami zastrzeżeń niezależnych nr [...], w stosunku do których wykazano brak nowości, nie spełnia wymogu nieoczywistości, a zatem wniosek o unieważnienie patentu jest zasadny. Organ stwierdził, że takie same cechy posiadają rozwiązania o numerach: [...]
Widoczne są w nich rozwiązania form szalunkowych mające postać rury (zmienność/stałość przekroju jest cechą oczywistą), których ścianki wykonane zostały z wielu, trwale połączonych ze sobą, warstw różnych materiałów (posiadają budowę wielowarstwową), odpowiednio impregnowanych, nawiniętych równolegle lub spiralnie przy czym warstwa wewnętrzna zbudowana jest z materiału nie wiążącego się z masą betonową (zaprawą budowlaną) łub wyłożona jest takim materiałem. Treści zastrzeżeń niezależnych [...]spornego wynalazku różnią się wskazaniem w nich różnych technologii (zgrzewane lub inne) trwałego połączenia między warstwami materiałów tworzących ściankę rury. Różnica ta nie ma wpływu na specyfikę realizacji procesu jakim jest odlewanie z masy betonowej określonego elementu. Jest więc to szczegół konstrukcyjny formy, który ma znaczenie drugorzędne.
W ocenie organu wnioskodawca wykazał brak nieoczywistości spornego rozwiązania dokumentując swoje stanowisko przykładami wynalazków znanych ze stanu techniki. Różnice konstrukcyjne między porównywanymi rozwiązaniami mają w tym przypadku znaczenie drugorzędne i nie wpływają na fakt, że wszystkie wskazane w spornym rozwiązaniu cechy techniczne mające stanowić zakres praw wyłącznych z patentu - mieszczą się w obszarze pojęcia oczywistości w rozumieniu art. 10 i 11 u.o.w.
Na powyższą decyzję uprawniona wniosła skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. oddalił.
Sąd I instancji podał, że Urząd Patentowy wykonał zalecenia zawarte w dwóch orzeczeniach WSA w Warszawie, zapadłych w niniejszej sprawie. W aktach znajduje się opinia biegłego sądowego [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., który podzielił stanowisko organu w kwestii nieoczywistości wynalazku. Przedstawił w tym zakresie merytoryczną argumentację w oparciu o dokumentację wynalazku oraz piśmiennictwo z okresu dokonania zgłoszenia wniosku patentowego, obrazujące ukształtowany w tym czasie stan techniki.
W ocenie Sądu I instancji Urząd Patentowy RP - ponownie rozstrzygając o unieważnieniu w całości spornego patentu - dokonał analizy całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem opinii biegłego specjalisty z właściwej dziedziny techniki. Powyższe z tego względu, że zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymagało, stosownie do treści art. 84 § 1 k.p.a., wiadomości specjalnych.
Sąd I instancji podniósł, że na poprzednich etapach rozpatrywania sprawy, Urząd Patentowy RP dwukrotnie unieważnił patent (początkowo w części, następnie w całości), po przeprowadzeniu za każdym razem postępowania w trybie spornym, w ramach którego strony (uczestnicy) mogli przedstawiać stosowne dowody na poparcie swoich tez oraz wniosków. Na obecnym etapie sprawy oparcie się w podjętym przez organ rozstrzygnięciu nie tylko na własnej ocenie poziomu wynalazczego spornego wynalazku, lecz także na opinii niezależnego biegłego uwiarygadnia stanowisko organu.
Sąd I instancji podkreślił, że zgłoszone przez skarżącą zarzuty stanowiły w istocie polemikę z opinią biegłego specjalisty, której ustalenia i argumentację skarżąca całkowicie zanegowała, bez przedstawienia w tym zakresie jakiegokolwiek przeciwdowodu, zarzucając jej brak profesjonalizmu oraz merytorycznego związku z przedmiotem sporu. W szczególności dotyczy to dokonanej w opinii biegłego analizy dokumentu pt. "[...]" zastrzeganych w patencie PL [...], w kontekście przesłanki nieoczywistości według stanu techniki.
W ocenie WSA organ trafnie uznał, że istota wynalazku została ujawniona w całości, co nie niwelowało braku nowości i nieoczywistości. W tej sytuacji opinia biegłego potwierdzająca ustalenia organu (nawet bez dokonywania ponownej szczegółowej merytorycznej analizy zestawienia cech wynalazku) nie może być wystarczającym powodem dla jej zanegowania. Nie może także stanowić podstawy do powołania kolejnego biegłego w tym zakresie.
II [...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- I. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), tj.:
- 1) art. 7 k.p.a. w związku z art. 256 § 1 p.w.p., art. 10, art. 11 u.o.w. i art. 315 ust 3 p.w.p. przez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie zdolności patentowej, w szczególności nieoczywistości wynalazku;
- 2) art. 78 § 1 k.p.a. ustalającego konieczność przeprowadzenia dowodu na żądanie strony, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w związku z art. 153 p.p.s.a. i niepowołanie biegłego posiadającego wiadomości specjalne;
- 3) art. 79 § 2 k.p.a. w związku z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i wydanie orzeczenia przy pominięciu dowodu z przesłuchania biegłego;
- 4) art. 84 § 1 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., art. 7 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że wydanie opinii przez spółkę prawa handlowego wskazującą i zatrudniającą biegłego jest równoznaczne z wydaniem opinii przez biegłego;
- 5) art. 84 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do powołania biegłego nie posiadającego wiadomości specjalnych w niniejszej sprawie;
- 6) art. 153 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w związku z art. 79 § 2 k.p.a., prowadzące do pominięcia dowodu z opinii biegłego w trakcie przesłuchania na rozprawie;
- II. Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 79 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a tym samym rażące naruszenie przepisów prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który uznał pisemną opinię za istotny dowód bez umożliwienia przesłuchania biegłego na rozprawie, stronie zgłaszającej zastrzeżenia do opinii pisemnej;
- 2) art. 7 k.p.a, w związku z art. 256 § 1 p.w.p., art. 10, art. 11 u.o.w. i art. 315 ust. 3 p.w.p. przez jego niezastosowanie, a tym samym rażące naruszenie przepisów prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który nie wyjaśnił wszystkich, istotnych okoliczności w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy sprawy, w szczególności nieoczywistości wynalazku, wydając zaskarżony wyrok;
- 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez aprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchybień Urzędu Patentowego RP wyrażających się w braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, dokonanie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie i w konsekwencji wydanie przez organ rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i prawne;
Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniosła o jej oddalenie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Odnosząc się do zarzutów wskazanych w punkcie I i II petitum skargi kasacyjnej na wstępie podkreślenia wymaga, że skarżąca kasacyjnie - powołując się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - nieprawidłowo wskazała zamiast zarzutów naruszenia prawa materialnego zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Ponadto, skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie niektórych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji, podczas gdy przepisy k.p.a. mają generalnie zastosowanie w postępowaniu przed organami administracji publicznej i nie zostały powiązane z odpowiednimi przepisami procedury sądowoadministracyjnej naruszonymi przez Sąd I instancji. Ponieważ postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje wyłącznie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym podnoszonym w skardze kasacyjnej zarzutom powinno nieodłącznie towarzyszyć wskazanie naruszonych przez Sąd I instancji przepisów tej ustawy. Jednakże stosownie do postanowień uchwały NSA z 26 października 2010 r. (sygn. akt I OPS 10/09), wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający ten środek odwoławczy obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych podstawach kasacyjnych.
Ponadto, generalnym mankamentem skargi kasacyjnej w zakresie powołanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania jest brak wykazania, iż uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, jak to wymaga przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W świetle utrwalonego orzecznictwa, nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok sądu I instancji byłby inny (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 października 2012 r., II FSK 437/11; LEX nr 1233849). Takich dowodów skarga kasacyjna nie przeprowadziła. Zatem już z tych powodów zarzuty wskazane w punkcie I i II petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.
W tym miejscu przypomnieć należy, że przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie jest ważnym elementem skargi kasacyjnej również dlatego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów ani stawiania hipotez w zakresie przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej, co wynika ze wspomnianego związania sądu granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Wystąpienie ww. mankamentów nie uniemożliwia jednak Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytorycznego ustosunkowania się do sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów.
Sformułowane przez autora skargi kasacyjnej w pkt I i II petitum skargi kasacyjnej zarzuty są zarzutami naruszenia przepisów postępowania i sprowadzają się w istocie do podważania przeprowadzonego przez Urząd Patentowy RP dowodu z opinii biegłego.
Całkowicie niezasadne są zarzuty wskazane w punkcie I ppkt 2, 4 5 oraz w pkt II ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a., które jej autor wiąże z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: art. 79 § 2 k.p.a. – zarzucając, że Sąd I instancji uznał opinię biegłego za istotny dowód bez możliwości przesłuchania biegłego na rozprawie; art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. - zarzucając błędną wykładnię i przyjmując, że wydanie opinii przez spółkę prawa handlowego wskazującą i zatrudniającą biegłego jest równoznaczne z wydaniem opinii biegłego.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. oceną prawną oraz wskazaniami wyrażonymi w wyroku z dnia 1 grudnia 2009, sygn. akt VI SA/Wa 655/09 oraz poprzedzającym go wyroku z 22 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1231/06, związany był zarówno Urząd Patentowy RP, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie. Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję - zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyrokach WSA w Warszawie - skorzystał ze środka dowodowego w postaci opinii biegłego w celu ustalenia, czy sporny wynalazek spełnia przesłanki ochrony patentowej, w szczególności, czy jest on nieoczywisty w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia do ochrony – co słusznie zaakceptował Sąd I instancji.
W istocie ze sformułowanych w pkt I i II petitum skargi kasacyjnej zarzutów wynika, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z opinią biegłego co do braku nieoczywistości spornego wynalazku. Podkreślenia wymaga, że mogłaby to skutecznie uczynić jedynie przez przedstawienie przeciwdowodów, czego jednak nie uczyniła w postępowaniu spornym przed UPRP.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie, skarżąca w sformułowanych zarzutach przecenia znaczenie wydanej opinii dla celów dowodowych przez powołanego przez organ - zgodnie ze wskazaniami WSA w Warszawie - biegłego, która przecież ostatecznie nie rozstrzyga sporu co do spełnienia przez sporny wynalazek wymogu nieoczywistości. Stanowi bowiem tylko jeden z elementów zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, którego ocena (pozytywna bądź negatywna) należy do sfery wyłącznych uprawnień orzekającego organu, tj. Urzędu patentowego RP. W tym miejscu trzeba zauważyć, iż na poprzednich etapach rozpatrywania niniejszej sprawy, Urząd Patentowy RP dwukrotnie unieważnił przedmiotowy patent (początkowo w części, a następnie w całości), po przeprowadzeniu za każdym razem postępowania w trybie spornym, w ramach którego strony (uczestnicy) mogli przedstawiać stosowne dowody na poparcie swoich tez oraz wniosków.
Na obecnym etapie przedmiotowej sprawy oparcie się w podjętym przez organ rozstrzygnięciu nie tylko na własnej ocenie poziomu wynalazczego spornego wynalazku, lecz także na opinii niezależnego biegłego uwiarygadnia stanowisko organu co do niespełnienia przez sporny wynalazek wymogu nieoczywistości rozwiązania.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 79 § 2 w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez Sąd I instancji orzeczenia przy pominięciu dowodu z przesłuchania biegłego na rozprawie należy stwierdzić, że nie są one zasadne.
Zaznaczyć należy, że organ – co słusznie zaakceptował Sąd I instancji – wykonał wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z 1 grudnia 2009 r. dotyczące przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela pogląd wyrażony przez ten Sąd w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/10, (LEX nr 1081095), w którym sąd przyjął, że istotą dowodu z opinii biegłego jest samodzielne, bez udziału stron i organu, przygotowanie i opracowanie opinii. Dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego strona może wnosić stosowne uwagi do opinii, wnioskować o wyjaśnienie określonych kwestii, poszerzenie badań, uściślenie i wyjaśnienie wniosków.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca kasacyjnie skorzystała w postępowaniu przed organem ze swojego prawa zgłaszając do treści opinii stosowne uwagi i zastrzeżenia. Mianowicie, pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy – wnosił zastrzeżenia do otrzymanej opinii biegłego w dwóch pismach z dnia [...] sierpnia oraz z dnia [...] września 2012 r., a także w trakcie rozprawy przed UPRP w dniu [...] listopada 2012 r., co wynika z protokołu rozprawy. Zatem, Urząd Patentowy RP jako organ prowadzący postępowanie, który przeprowadził dowód z opinii biegłego, postąpił zgodnie z art. 79 k.p.a. umożliwiając stronie ustosunkowanie się do tej opinii, co oznacza, że nie doszło do naruszenia tego przepisu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziła konieczność przesłuchania biegłego na rozprawie. Skarżąca kasacyjnie skorzystała w postępowaniu spornym przed organem z prawa do wniesienia zastrzeżeń, do których ustosunkował się zarówno organ w zaskarżonej decyzji, jak i Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Ponadto podkreślenia wymaga, że w postępowaniu spornym w przedmiocie unieważnienia patentu z zasady nie ma potrzeby korzystania przez organ z opinii biegłego z uwagi na rozstrzyganie specjalistycznych zagadnień z zakresu techniki przez ekspertów.
Nie ma racji skarżąca kasacyjnie zarzucając wydanie opinii nie przez biegłego tylko zatrudniającą go spółkę prawa handlowego oraz nie posiadanie przez biegłego wiadomości specjalnych.
Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie opinia została wydana przez biegłego, o czym świadczy treść opinii, gdzie jako jej autor został wskazany mgr inż. [...], który pod jej treścią złożył swój podpis i postawił pieczątkę. Ponadto, powołany przez organ biegły został wpisany na listę biegłych sądowych Sądu Okręgowego w Warszawie w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do kontrolowania stanu technicznego budynków, a więc posiadał odpowiednie kwalifikacje do wydania opinii także w przedmiocie technologii określanej mianem "[...]".
Nie są również zasadne wskazane w pkt I ppkt 1 oraz w pkt II ppkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej przez jej autora zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, w szczególności w zakresie braku nieoczywistości spornego wynalazku i dokonanie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż organ dokonał wszechstronnej analizy i oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem - wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie - opinii biegłego specjalisty z właściwej dziedziny techniki i stwierdził, że sporny wynalazek nie spełnia wymogu nieoczywistości rozwiązania.
Należy zatem zgodzić się z organem, który uznał, że sporne rozwiązanie posiadające cechy zastrzeżeń zależnych nr [...]połączone z odpowiednimi cechami zastrzeżeń niezależnych nr [...]nie spełnia wymogu nieoczywistości, bowiem takie same cechy posiadają rozwiązania o numerach: [...]. Organ stwierdził - co słusznie zaakceptował Sąd I instancji - że wnioskodawca wykazał brak nieoczywistości spornego rozwiązania dokumentując swoje stanowisko przykładami wynalazków znanych ze stanu techniki. Natomiast różnice konstrukcyjne między porównywanymi rozwiązaniami mają w tym przypadku znaczenie drugorzędne i nie wpływają na fakt, że wszystkie wskazane w spornym rozwiązaniu cechy techniczne mające stanowić zakres praw wyłącznych z patentu - mieszczą się w obszarze pojęcia oczywistości w rozumieniu art. 10 i 11 u.o.w. Zatem wniosek o unieważnienie spornego patentu był zasadny.
W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.