Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1230/13, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
I
W dniu [...] maja 2008 r. [...] (dalej: wnioskodawca lub skarżący) zwrócił się o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008. We wniosku zadeklarowano realizację pakietu S02 – rolnictwo ekologiczne w wariancie "S02d01 uprawy sadownicze, w tym jagodowe" (bez certyfikatu zgodności) na powierzchni 46,70 ha oraz "S02d02 uprawy sadownicze, w tym jagodowe" (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 43,85 ha.
[...], po przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2008 r. i [...] grudnia 2008 r. kontroli w gospodarstwie [...] stwierdziła zbyt duże zachwaszczenie plantacji beneficjenta, co uniemożliwiło potwierdzenie powierzchni upraw rolnych do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w P. odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008. Organ administracyjny uznał, że na dzień składania wniosku strona nie spełniała wymogu stosowania zwykłej dobrej praktyki rolniczej gospodarstwie.
Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARMiR w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. - utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Po 440/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w P. z dnia [...] lutego 2009 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE-sp.03-25-391 dalej: rozporządzenie Rady nr 1257/1999) wsparcie przyznawane jest rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. Na dzień składania wniosku rolnik powinien spełniać co najmniej normy zwykle stosowanej dobrej praktyki w całym gospodarstwie. Przepis § 17 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.) daje organowi kompetencję do ewentualnego orzeczenia o wstrzymaniu i zwrocie płatności w przypadku niezrealizowania danego pakietu objętego wnioskiem, a nie do odmowy wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.
W sprawie organ II instancji stwierdził, że na deklarowanych działkach producent rolny prowadził uprawy sadownicze spełniające wymogi rolnictwa ekologicznego – powołując się generalnie nie na ustalenia własne, lecz na dokumenty i wyjaśnienia uzyskane od [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. uznał natomiast, że zachwaszczenie spornej plantacji stwierdzone w trakcie kontroli dokonywanej przez Jednostkę Certyfikującą nakazywało przyjęcie tezy o niespełnieniu przez beneficjenta na dzień złożenia wniosku warunków stosowania zwykłej dobrej praktyki rolniczej w przedmiotowym gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt. 1 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. Organy obu instancji odwoływały się do ustaleń Jednostki Certyfikującej, czyniąc je podstawą swoich ustaleń faktycznych w sprawie. Jednak przedmiot kontroli Jednostki Certyfikującej jest inny niż przedmiot kontroli na miejscu wykonywanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, o przeprowadzenie której wnioskował [...], jak i [...] Organ II instancji nie wyjaśnił jednoznacznie, czy zbyt duże zachwaszczenie plantacji skarżącego uznał za skutek naruszenia zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym.
Jeżeli niespełnianie wymogów rolnictwa ekologicznego polegało zaś na innych uchybieniach producenta rolnego przy prowadzeniu gospodarstwa, organ odwoławczy powinien był wskazać je precyzyjnie w uzasadnieniu decyzji. Przez zaniechanie w tym zakresie decyzja organu II instancji nie poddawała się kontroli sądowej, gdyż organ nie powiązał powołanej przez siebie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z konkretnymi ustaleniami faktycznymi dotyczącymi prowadzenia uprawy sadowniczej przez beneficjenta w wariancie S02d02 "Uprawy sadownicze w tym jagodowe" (z certyfikatem zgodności).
Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak było decyzji [...] z dnia [...] lutego 2009 r. oraz decyzji Komitetu ad hoc z dnia [...] kwietnia 2009 r. Z dokumentów tych wynika, że plantacje skarżącego nie spełniały wymogów rolnictwa ekologicznego. Te negatywne decyzje, choć skutkowały ostatecznie przyjęciem przez organ II instancji tezy, że strona nie realizuje pakietu objętego wnioskiem, nie zostały załączone do akt administracyjnych i nie podlegały ocenie organu. Ponieważ w aktach nie było odpisów tych orzeczeń, a organ odwoławczy nie przytoczył ich uzasadnienia, ani też nie wskazał przyczyn niespełnienia przez plantacje skarżącego (maliny, truskawki) wymogów rolnictwa ekologicznego nieczytelne były motywy rozstrzygnięcia Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. Sąd zobowiązał organy administracyjne, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, do dołączenia do akt sprawy - decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. oraz dokonania swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W toku ponownie prowadzonego postępowania, w dniu [...] lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w P. wystąpił do Dyrektora [...] o przekazanie decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. Podmiot ten przekazał organowi uwierzytelnione kopie wskazanych decyzji, które zostały włączone w poczet materiału dowodowego sprawy.
Ostatecznie Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. - działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) w zw. z § 11 ust.1 i § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w zw. z art. 14 ust. 2 i art. 23 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz.Urz. UE L 153 z 30.04.2004) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) - orzekł o przyznaniu wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008 w pomniejszonej wysokości.
Orzekając na skutek odwołania wnioskodawcy Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARMiR w P. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze stosunkiem prawnym zaistniałym co prawda przed wejściem w życie nowych przepisów, który jednak trwa w czasie dokonywania zmiany prawa, bowiem ponowna kontrola Jednostki Certyfikującej przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2008 r. w dalszym ciągu potwierdza naruszenia przepisów o rolnictwie ekologicznym, tj. w niniejszym przypadku rozporządzenia Rady nr 2092/91, a w konsekwencji – wbrew wcześniejszemu stanowisku – zasadne jest zastosowanie sankcji wynikającej z § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., oddalił skargę [...].
Uzasadniając oddalenie skargi na powyższą decyzję WSA w Poznaniu uznał, że ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne obu instancji wykonały wytyczne Sądu wyrażone w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Po 440/10. W tym kontekście podkreślił, że w dniu 2 lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w P. zwrócił się do [...] o przekazanie wskazanych decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i oraz z [...] kwietnia 2009 r. Podmiot ten przekazał organowi uwierzytelnione kopie tych decyzji. W postępowaniu odwoławczym Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARMiR w P. wezwał skarżącego do przedstawienia protokołów z kontroli przeprowadzonych przez [...] w dniu [...] sierpnia 2008 r. oraz w dniu [...] grudnia 2008 r. Dokumenty te zostały dostarczone w dniu [...] kwietnia 2012 r. W dniu [...] grudnia 2011 r. organ postanowił o włączeniu do sprawy pism [...] z dnia [...] lutego 2009 r. oraz z dnia [...] maja 2012 r., wraz z materiałem fotograficznym wykonanym podczas kontroli przez inspektora Jednostki Certyfikującej w dniu [...] grudnia 2008 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. organ I instancji włączył do materiału dowodowego sprawy pismo Dyrektora [...] w sprawie niespełnienia przez stronę w 2008 r. zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym, wskutek naruszenia załącznika I cz.
A pkt 3 rozporządzenia 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie ekologicznego otrzymywania produktów rolnych oraz oznaczeń z tym związanych umieszczanych na produktach rolnych i artykułach spożywczych (Dz. Urz. EWG L 198 z 22.7.1991; dalej: rozporządzenie Rady (EWG) 2092/91).
W ocenie WSA, organy administracyjne dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena ta pozwoliła na ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz zastosowanie § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. W sprawie zaistniała podstawa do orzeczenia przez organy administracyjne o przyznaniu stronie płatności na 2008 r. w pomniejszonej wysokości – o 100 % stawki, ze względu na nieprowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy (zachwaszczeniem) oraz brak działań skierowanych na zwalczanie szkodników, chorób i chwastów.
Należy przy tym podkreślić, że organy administracyjne – zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. – wyjaśniły jednoznacznie, że skutkiem naruszenia zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym było zbyt duże zachwaszczenie plantacji skarżącego.
Sąd I instancji podkreślił, że nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący niedopuszczalności zastosowania sankcji wynikającej z § 16 ust. 1 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. – w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 października 2008 r. W sytuacji, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają nadal – po wejściu w życie nowej ustawy. Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie.
Niezależnie od powyższego w rozpoznawanym przypadku skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że dla zastosowania sankcji z załącznika nr 5 nie jest wystarczające stwierdzenie wystąpienie chwastów w uprawie, lecz konieczne jest również ustalenie, jakie zasady określone w przepisach o rolnictwie ekologicznym zostały naruszone, na skutek czego w uprawie wystąpiło zachwaszczenie. Podkreślenia wymaga okoliczność, że w prawomocnym wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. Sąd stwierdził, że przedmiot kontroli Jednostek Certyfikującej jest inny niż przedmiot kontroli na miejscu wykonywanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Już z tego powodu należy uznać wspomniany zarzut skargi za nieuzasadniony, gdyż opiera się on na błędnym założeniu, nieuwzględniającym faktu, że pracownicy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie posiadają kompetencji w zakresie oceny spełnienia przez producenta rolnego kryteriów (zasad) produkcji w rolnictwie ekologicznym.
Do oceny tej zostały powołane właściwe jednostki certyfikujące. W konsekwencji organ prawidłowo postąpił, włączając w poczet materiału dowodowego sprawy decyzję [...]" z dnia [...] lutego 2009 r. oraz decyzję Komitetu ad hoc z dnia [...] kwietnia 2009 r., a także pisma Dyrektora Jednostki Certyfikującej z dnia [...] lutego 2009 r. (wraz z dokumentacją fotograficzną) i z dnia [...] maja 2012 r. Jak wskazano powyżej, na podstawie obiektywnej oceny materiału dowodowego sprawy organy prawidłowo rozstrzygnęły o zastosowaniu sankcji z § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r.
II [...] skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia oraz rozpoznania skargi poprzez uchylenie decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu z dnia [...] lipca 2013 r., oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego polegające na błędnym zastosowaniu przepisów regulujących warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, w szczególności § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
Naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym zastosowaniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że organy administracji, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pozostają związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tego Sądu z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 440/10 w zakresie przekraczającym faktyczny zakres związania wynikający z treści art. 153 p.p.s.a. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor upatruje naruszenia tego przepisu w tym, że Sąd I instancji powołując się na wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie organów administracji oraz WSA w Poznaniu oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 440/10 - w zasadzie zaniechał merytorycznego rozpoznania podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania. Kasator podniósł również, że w świetle zakresu oceny i ustaleń dokonanych przez WSA w powyższym wyroku, organ administracji nie był pozbawiony możliwości dokonania swobodnej oceny dowodów i stanu prawnego regulującego zasady obowiązujące w rolnictwie ekologicznym i dotyczące przyznawania pomocy w tym zakresie.
Przede wszystkim upatrywanie przez autora skargi kasacyjnej naruszenia art. 153 p.p.s.a. w tym, że Sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi jest nieprawidłowe, bowiem przepis ten nie odnosi się do zarzucanej wadliwości. Zgodnie z treścią tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy.
Autor skargi kasacyjnej chcąc skutecznie wytknąć opisane powyżej uchybienie Sądu I instancji, powinien to uczynić w ramach zarzutu naruszenia 141 § 4 p.p.s.a., czego skarga kasacyjna nie czyni. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. To sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazując, które normy prawa zostały naruszone, a sąd kasacyjny nie ma obowiązku, ani też prawa do dokonywania konkretyzacji zarzutów kasacyjnych, wykładni zakresu zaskarżenia i jego kierunków, czy też domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2029/12).
Ponadto analiza akt sprawy nie nasuwa wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że orzekające przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak i orzekający w następstwie wniesionej przez [...] skargi Sąd I instancji, w sposób prawidłowy zastosowały się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 listopada 2010 r.
Jak słusznie uznał Sąd I instancji, kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało rozpocząć od zbadania prawidłowości wykonania przez organy administracyjne obu instancji wskazań Sądu zawartych w tym orzeczeniu, a co się z tym łączy – uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w tym wyroku. Wskazania te sprowadzały się do konieczności wyjaśnienia, czy ustalone w trakcie kontroli prowadzonych przez Jednostkę Certyfikującą zbyt duże zachwaszczenie plantacji skarżącego należało uznać za naruszenia zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym, a jeżeli niespełnianie wymogów rolnictwa ekologicznego polegać miało na innych uchybieniach producenta rolnego przy prowadzeniu gospodarstwa, organ odwoławczy winien był wskazać je precyzyjnie w uzasadnieniu swojej decyzji. W uzasadnieniu wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał również, że zgodnie z treścią załącznika nr 5 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. odnośnie kodu pakietu S02 uchybienie w postaci nieprowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy, w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby, powoduje zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowych w wysokości 100%. Przy kodzie wariantu S02d01 i S02d02 uchybienie polegające na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów powoduje zmniejszenie w tej samej wysokości.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko WSA, że na podstawie ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, uzupełnionego o dowody z dokumentów wskazanych przez Sąd we wspomnianym orzeczeniu, organy ARiMR dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W toku ponownie prowadzonego postępowania, w dniu [...] lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zwrócił się do [...] o przekazanie decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. i oraz z [...] kwietnia 2009 r. W rezultacie tego wezwania podmiot ten przekazał organowi uwierzytelnione kopie tych decyzji, które zostały włączone w poczet materiału dowodowego sprawy. W postępowaniu odwoławczym zaś Dyrektor W. Oddziału ARiMR w P. wezwał skarżącego do przedstawienia protokołów z kontroli przeprowadzonych przez [...] w dniu [...] sierpnia 2008 r. oraz w dniu [...] grudnia 2008r., które zostały dostarczone przez stronę w dniu [...] kwietnia 2012 r. Z kolei w dniu [...] grudnia 2011 r. organ postanowił o włączeniu do sprawy pism Dyrektora [...] z dnia [...] lutego 2009 r. oraz z dnia [...] maja 2012 r., wraz z materiałem fotograficznym wykonanym podczas kontroli przez inspektora [...] w dniu [...] grudnia 2008 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. organ I instancji włączył do materiału dowodowego sprawy pismo [...] w sprawie niespełnienia przez stronę w 2008 r. zasad określonych w przepisach o rolnictwie ekologicznym, wskutek naruszenia załącznika I cz. A pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) 2092/91.
Z ustalonego i prawidłowo ocenionego przez organy ARiMR stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący nie dochował w odniesieniu do spornej działki [...] deklarowanych w pakiecie S02 - wymogów określonych w pkt 2.1 załącznika I część A rozporządzenia Rady (EWG) 2092/91, zgodnie z którym żyzność i biologiczna aktywność gleby musi być utrzymywana lub podwyższana, w pierwszej kolejności, przez:
- a) uprawę roślin strączkowych, zielonek lub roślin głęboko korzeniących się, w odpowiednim wieloletnim płodozmianie;
- b) włączenie nawozu pochodzącego od zwierząt gospodarskich z ekologicznej produkcji zwierzęcej zgodnie z przepisami i ograniczeniami części B ppkt 7.1 tego załącznika;
- c) włączenie innych materiałów organicznych, kompostowanych lub niekompostowanych, z gospodarstw produkujących zgodnie z zasadami niniejszego rozporządzenia.
Oprócz zaniechania tego rodzaju zabiegów przeprowadzone postępowanie potwierdziło również, że sporna działka była zachwaszczone, co pozostawało w sprzeczności z warunkami pkt 3 powołanego załącznika I część A - nakładającego na rolnika powinność zwalczania szkodników, chorób i chwastów poprzez wykorzystanie następujących środków:
- - wybór właściwych gatunków i odmian,
- - program właściwego płodozmianu,
- - reguły postępowania podczas mechanicznej uprawy,
- - ochrona naturalnych wrogów szkodników za pomocą korzystnych przepisów (tj. wprowadzanie żywopłotów, ochrona gniazd, wypuszczanie drapieżników),
- - wypalanie chwastów.
Jak bowiem wynika z protokółów dostarczonych przez skarzącego w dniu [...] kwietnia 2012 r., podczas pierwszej pełnej kontroli wykonanej przez Jednostę Certyfikującą stwierdzono niezgodności dotyczące rozporządzenia Rady (EWG) 2092/91 — załącznik I cześć A pkt. 2.1 wskazując przy tym: "Niewłaściwie utrzymana żyzność gleby, plantacja maliny i truskawki bardzo zachwaszczona, duże wypady spowodowane suszą", zalecając jednocześnie odchwaszczenie i uzupełnienie nasadzeń plantacji malin i truskawek oraz przeprowadzenie kontroli dodatkowej weryfikującej realizację działań naprawczych jesienią 2008 r. (vide protokół z kontroli produkcji ekologicznej na poziomie gospodarstwa nr [...] r. znajdujący się w aktach sprawy).
Natomiast w ramach drugiej kontroli weryfikującej wypełnienie zaleceń z kontroli podstawowej przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] grudnia 2012 r. stwierdzono odchwaszczenie 30 % powierzchni oraz brak uzupełniania nasadzeń. Ponadto w przedmiotowym protokole wskazano naruszenie rozporządzenia EWG 2092/91 załącznik I: część A pkt. 3, poprzez "zbyt duże zachwaszczenie plantacji malin" zalecając jednocześnie "niezwłocznie usunąć nadmierne zachwaszczenie oraz wiosną 2009 roku uzupełnić wypady w nasadzeniach". Ponadto jak wynika z adnotacji osby przeprowadzającej kontrolę "plantacja truskawki o powierzchni 3,80 ha wykoszona - chwasty wykoszono (...) plantacja maliny częściowo odchwaszczona w międzyrzędziach, wykonano odchwaszczanie mechaniczne za pomocą brony talerzowej na dzień kontroli odchwaszczono część plantacji to ok. 30 % całej ogólnej powierzchni, rzędy malin nie odchwaszczone na całej powierzchni gospodarstwa" (vide protokół z kontroli produkcji ekologicznej na poziomie gospodarstwa nr [...].).
Zatem wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w sprawie zostało ustalone, jakie zasady określone w przepisach o rolnictwie ekologicznym zostały naruszone przez skarżącego. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że jak słusznie wskazał Sąd I instancji - przedmiot kontroli Jednostek Certyfikującej jest inny niż przedmiot kontroli na miejscu wykonywanej przez ARiMR. Zatem pracownicy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie posiadają kompetencji w zakresie oceny spełnienia przez producenta rolnego kryteriów (zasad) produkcji w rolnictwie ekologicznym. Do oceny tej zostały powołane właściwe jednostki certyfikujące.
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że organy ARiMR ponownie rozpoznając sprawę – stosowanie do art. 153 p.p.s.a. - w sposób prawidłowy zastosowały się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 listopada 2010 r., co słusznie zaakceptował Sąd I instancji.
Konsekwencją tak ustalonego stanu faktycznego sprawy było prawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji i organy ARiMR § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. W sprawie zaistniała podstawa do orzeczenia o przyznaniu skarżącemu płatności na 2008 r. w pomniejszonej wysokości – o 100 % stawki – zgodnie z załącznikiem nr 5 do ww. rozporządzenia. Skarżący nie prowadził bowiem produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym.
Wobec tego zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.
W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.