Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 637/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę R. K., uchylając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej powoływanego także jako "GITD") z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], a także stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Uchylona decyzja utrzymywała w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego także "WITD") z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 23 600 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji. Organy te stwierdziły, że w dniu [...] czerwca 2010 r. zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów złożony z pojazdu marki [...] z naczepą marki [...], który był kierowany osobiście przez przedsiębiorcę R. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Kontrola odbyła się na miejscu do ważenia pojazdów w miejscowości [...]. Kontrolujący stwierdzili przekroczenie (o 6,28 t) przez pojazd dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8t dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m oraz przekroczenie (o 1,01 t) dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, składającego się z trzyosiowego ciągnika siodłowego i dwu- lub trzyosiowej naczepy powyżej 40,01 do 50 t, przy czym przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli, który został podpisany przez przedsiębiorcę bez uwag. W związku ze wspomnianymi ustaleniami WITD wszczął postępowanie administracyjne i decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nałożył na R. K. karę pieniężną w łącznej wysokości 23 600 zł, wskazując jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia art. 40c ust. 1 i 2 w zw. z art. 13g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt 6 lit. d) i e) oraz lp. 9 pkt 6 lit. b) załącznika nr 2 to ustawy o drogach publicznych. Po rozpoznaniu odwołania przedsiębiorcy, GITD utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził w szczególności, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z dnia [...] kwietnia 2009 r. z pomiaru pochylenia terenu, który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów, zaś samo ważenie odbyło się za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, które legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...].
Dokumenty te zostały okazane przedsiębiorcy przed dokonaniem ważenia. Przedsiębiorca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. GITD za bezzasadny uznał zawarty w odwołaniu zarzut co do "staczania się pojazdu" z miejsca wagowego. Zdaniem organu, zarzut ten nie został poparty żadnym dowodem, który mógłby podważyć treść protokołu kontroli podpisanego przez samego przedsiębiorcę beż żadnych uwag. Za nieprawdziwe GITD uznał również twierdzenie przedsiębiorcy, że pojazd ważony był na włączonym biegu. Kierowcą został przecież poinformowany o procedurze ważenia i o tym, że pojazd podczas ważenia ma mieć zwolniony hamulec pomocniczy i zwolniony bieg.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sad uchylił tę decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.").
Powodem uchylenie zaskarżonej decyzji była sprzeczność fragmentu uzasadnienia tego rozstrzygnięcia w zakresie przeprowadzonej procedury ważenia z zapisami zawartymi w protokole kontroli, gdzie zawarto odmienne - niż przyjmuje organ II instancji - pouczenie kierowcy co do pozycji, w jakiej ma pozostawać skrzynia biegów spornego zespołu pojazdów (tj. bieg włączony czy wyłączony). GITD stwierdził bowiem, że kierowca został poinformowany, iż pojazd podczas ważenia ma mieć zwolniony hamulec pomocniczy i zwolniony bieg. Tymczasem z pouczenia zawartego w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], wynikało, że kierowca, którym był skarżący, został pouczony w inny sposób, a mianowicie, że: 1) na wagi do pomiarów podkładane pod koła pojazdu najeżdża się jednocześnie, bez gwałtownych przyspieszeń, 2) pomiary przeprowadza się przy wyłączonym silniku, włączonym biegu i zwolnionych hamulcach.
Zdaniem Sądu, wspomniane sformułowanie zawarte w decyzji GITD nie może być potraktowane jako oczywista omyłka pisarska skoro dotyczy okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził ponadto, że skarżący w toku postępowania wskazywał, iż sporny ciągnik siodłowy posiada taką konstrukcję skrzyni biegów z mechanizmem sterującym, który uniemożliwia w czasie postoju zablokowanie pojazdu poprzez włączenie biegu i będzie się staczał nawet przy minimalnej pochyłości, jak również zarzucił, że pod koła pojazdu nie włożono klinów w celu zablokowania kół (przeciwdziałających staczaniu się pojazdu).
Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji nakazał, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy przedstawił jej stan faktyczny oraz dokonał subsumcji pod odpowiednie przepisy prawa materialnego. Sąd wskazał przy tym, że w rozpoznawanej sprawie ważenie przeprowadzono przy użyciu wag przenośnych do pomiarów statycznych, a w trakcie takiego ważenia pojazd znajdujący się na wadze jest unieruchomiony. Zatem okolicznością zasadniczą jest ustalenie, czy sporny zespół pojazdów był unieruchomiony podczas przedmiotowego ważenia, czemu zaprzecza skarżący.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył GITD. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ administracji wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 76 § 1 i 3, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako "k.p.a."), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchyleniu decyzji organu administracji ze względu na przyjęcie przez Sąd, że organ ten dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, gdyż uzasadnienie decyzji tego organu w ocenie Sądu stoi w sprzeczności z ustaleniami protokołu kontroli, a ponadto, że organ nie dokonał wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego okoliczności ważenia pojazdu, podczas gdy organy administracji działając w sprawie zgodnie z dyspozycją przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. dokonały ustalenia stanu faktycznego w sposób rzetelny, a fakt zachowania wszystkich wymogów ważenia statycznego pojazdu potwierdza protokół kontroli, w której uczestniczył sam skarżący i który podpisał protokół bez zastrzeżeń, a który to protokół korzysta z przymiotu dokumentu urzędowego potwierdzającego prawdziwość danych w nim zawartych, natomiast oczywisty charakter omyłki pisarskiej w sformułowaniu zamieszczonym w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego jest niewątpliwy, przy czym nie mogła już mieć ona żadnego wpływu na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził w szczególności, że ustalenia i przebieg kontroli drogowej, parametrów pojazdu należącego do skarżącego, zostały udokumentowane protokołem podpisanym przez stronę bez jakichkolwiek zastrzeżeń. Skarżący nie zgłosił żadnych wątpliwości co do prawidłowości przebiegu pomiarów, a jedynie podniesienie takich zastrzeżeń jeszcze w trakcie procesu ważenia mogłoby spowodować ich ewentualną eliminację. Brak jest również jakichkolwiek dowodów wskazujących na wystąpienie wskazywanych przez skarżącego nieprawidłowości lub choćby uprawdopodabniających, że takie zdarzenie mogło mieć miejsce. Wobec tego nie można dać wiary późniejszym zarzutom skarżącego o użyciu w czasie ważenia hamulca pomocniczego z uwagi na staczanie się pojazdu.
Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że wszystkie pojazdy poddawane procesowi ważenia w momencie tej procedury powinny mieć wyłączony silnik, włączony bieg i zwolnione hamulce. Staczaniu się pojazdu zapobiega natomiast odpowiednio wypoziomowane i zbudowane miejsce ważenia. Prawa fizyki i techniki inżynieryjnej wskazują, że żaden pojazd nie może staczać się na terenie stanowiska ważenia, gdy spadek podłużny nie przekracza 1%. Również zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują zaprzeczyć jakimkolwiek twierdzeniom skarżącego, że ważący ponad 40 ton pojazd mimo to staczał się (przy mikroskopijnej pochyłości terenu wynoszącej poniżej 1%, dającej się ustalić wyłącznie za pomocą specjalistycznych precyzyjnych urządzeń), wobec czego skarżący musiał używać hamulca podręcznego i nikt z uczestników kontroli tego nie zauważył oraz że okoliczność ta została przez niego przemilczana w protokole kontroli.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Przede wszystkim podkreślić należy, że przebieg kontroli, okoliczności i sposób ważenia przedmiotowego samochodu zostały stwierdzone w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2010 r. Kontrolę przeprowadzono z udziałem przedsiębiorcy R. K., który był jednocześnie kierowcą pojazdu. R. K. podpisał protokół bez zastrzeżeń. Do przeprowadzonej kontroli przedsiębiorca zgłosił uwagi dopiero w dniu [...] lipca 2010 r. podnosząc, że pomiary nacisków dokonywane były przy zahamowanym zespole pojazdów przy użyciu hamulca pomocniczego, gdyż zespół pojazdów staczał się samoistnie z miejsca ważenia, a zdaniem skarżącego pojazd powinien być pozostawiony na biegu.
Jest okolicznością bezsporną, że w protokole kontroli skarżący złożył oświadczenie, iż przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został poinformowany o zasadach kontroli, a w szczególności, że na wagi do pomiarów statycznych najeżdża się w odpowiedni sposób, a pomiary przeprowadza się przy wyłączonym silniku, włączonym biegu i zwolnionych hamulcach. W tym to protokole R. K. złożył oświadczenie, że nie żądał drugiego ważenia i że nie wnosi uwag do protokołu, potwierdzając "za zgodne zawarte w nim fakty". Dodatkowo R. K. stwierdził, że wynik ważenia potwierdza za zgodny ze stanem faktycznym, jak też, że zapoznał się z protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów.
Wszystkie te okoliczności ujawnione zostały w aktach administracyjnych, jednakże Sąd pierwszej instancji uchylił się od ich oceny stwierdzając, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji była sprzeczność fragmentu uzasadnienia tego rozstrzygnięcia w zakresie przeprowadzonej procedury ważenia z zapisami zawartymi w protokole kontroli, gdzie zawarto odmienne - niż przyjmuje organ II instancji - pouczenie kierowcy co do pozycji, w jakiej ma pozostawać skrzynia biegów spornego zespołu pojazdów. Sąd zauważył, że organ odwoławczy stwierdził, iż kierowca został poinformowany, że pojazd podczas ważenia ma mieć zwolniony hamulec pomocniczy i zwolniony bieg, gdy z pouczenia zawartego w protokole kontroli wynikało, że kierowca został pouczony w inny sposób – pomiary przeprowadza się przy wyłączonym silniku, włączonym biegu i zwolnionych hamulcach. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wspomniane sformułowanie zawarte w decyzji GITD nie może być potraktowane jako oczywista omyłka pisarska, skoro dotyczy okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jakkolwiek pomiędzy treścią pouczenia zawartego w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2010 r., a stwierdzeniem przyjętym w decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r., a odnoszącym się do treści pouczenia udzielonego R. K. w trakcie omawianej kontroli, występuje oczywista różnica w zakresie jednego z elementów – czy bieg pojazdu powinien być włączony a hamulec zwolniony (tak w protokole), czy też pojazd ma mieć zwolniony hamulec pomocniczy i zwolniony bieg (tak w treści decyzji GITD), to sama ta okoliczność nie uzasadniała uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął bowiem, że owa sprzeczność dotyczy przeprowadzonej procedury ważenia, gdy w rzeczywistości organ odwoławczy w tej części swojej decyzji przytoczył jedynie – jakkolwiek częściowo błędnie – treść samego pouczenia udzielonego przedsiębiorcy w trakcie kontroli.
Okoliczność ta ma istotne znaczenie w rozstrzyganej sprawie, bowiem stanowi ona potwierdzenie tezy przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej, że sformułowanie użyte w decyzji organu odwoławczego było jedynie oczywistą omyłką pisarską, pozostającą bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Zupełnie inną kwestią jest to, czy treść pouczenia umieszczonego w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2010 r. zgodna była z rzeczywistym stanem rzeczy i czy zachowane zostały obowiązujące zasady przeprowadzania ważenia pojazdu, w tym w zakresie warunków właściwego stosowania wagi samochodowej.
Z tych też względów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uznać należało za zasadny. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną. Orzeczenie o koszach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.