Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną postanowieniem z dnia 27 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę S. E. W. G. P. w W. na pismo Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku w sprawie dotyczącej postępowania dotacyjnego.
Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, że Stowarzyszenie za pośrednictwem Ministra Spraw Zagranicznych wniosło drogą elektrofoniczną skargę na opisane pismo organu. Strona skarżąca wezwana została do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone stronie w dniu 27 kwietnia 2015 r.
W dniu 5 maja 2015 r. Stowarzyszenie ponownie przesłało, za pośrednictwem drogi elektronicznej, skargę. W dniu 14 maja 2015 r. nadesłała natomiast pismo datowane na dzień 16 marca 2015 r. z "naniesionymi poprawkami". Pismo pozostało potraktowane przez Sąd jako uzupełnienie skargi w związku z czym wezwano stronę do jego podpisania w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania.
Sąd I instancji wskazując na treść przepisów art. 57 § 1, art. 46 i art. 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazał, że brak podpisu jest wadą formalną skargi uzasadniającą wezwanie do jego usunięcia. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego skargi następuje wówczas, gdy nie uzupełniono braku pomimo prawidłowego wezwania strony do jego usunięcia. Sąd stwierdził, że wezwanie do usunięcia braku skargi poprzez jej podpisanie zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 27 kwietnia 2015 r., a siedmiodniowy termin do usunięcia tego braku zakończył bieg w dniu 4 maja 2015 r. Mimo upływu tego terminu strona nie nadesłała prawidłowo podpisanej skargi wobec czego skarga podlegała odrzuceniu.
Sąd I instancji wskazał ponadto, że w jego ocenie wniesiona skarga była niedopuszczalna, gdyż kwestionowane pismo Ministra Spraw Zagranicznych nie było żadną z władczych form decydowania o prawa i obowiązkach strony jak również nie rozstrzygało żadnej indywidualnej sprawy administracyjnej. Stanowiło jedynie wskazanie powodów, wynikających z regulaminu prowadzenia konkursu, nierozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia.
S. E. W. G. P. w W., skargą kasacyjną zaskarżyło postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 174 p.p.s.a. oraz naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie przez WSA w W. skargi w sytuacji gdy decyzja Ministra Spraw Zagranicznych, uzasadniała ją przez naruszenie przepisów postępowania w administracji, tj. art. 57 § 5 k.p.a., w szczególności polegającego na błędnym ustaleniu, że Poczta doręczyła ofertę Stowarzyszenia z dużym opóźnieniem.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie treści art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do stwierdzenia przewlekłości w postępowaniu organu, w tym przypadku MSZ i zobowiązania go do wykonania czynności w określonym przez Sąd terminie.
Podnosząc te zarzuty skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownej oceny WSA w Warszawie.
Minister Spraw Zagranicznych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Mając na uwadze ramy kontroli jaką Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza wobec orzeczenia Sąd I instancji w związku z wywiedzioną skargą kasacyjną strony, motywy jakie legły u podstaw objętego skargą kasacyjną postanowienia Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w W. odrzucającego skargę Stowarzyszenia na pismo Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 2015 r. oraz podniesione wobec tego postanowienia zarzuty, twierdzić należy w pierwszej kolejności, że nie korespondują one z zaskarżonym orzeczeniem, czyniąc tym samym skargę kasacyjną bezzasadną.
Autor skargi kasacyjnej zdaje się bowiem nie dostrzegać, w ramach sformułowanych zarzutów naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, których w jego ocenie dopuścił się Sąd I instancji, że kwestionowane postanowienie jako okoliczności skutkujące odrzuceniem skargi wymienia nieuzupełnienie jej braków formalnych w wyznaczonym terminie oraz jej niedopuszczalność z uwagi na charakter skarżonego pisma organu - braku cech powodujących, iż mogło ono stać się przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.
Strona jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie zaś w jej zarzutach postawionych w petitum, podniosła, że w jej ocenie wniesiona skarga spełniała wszelkie wymogi formalne pism składanych w postępowaniu sądowym. Strona podniosła, bowiem, że "złożyła skargę w pierwotnej wersji w formie elektronicznej, tj. spełniła wszelkie wymogi wynikające z treści art. 46 § 2a oraz z treści art. 47 § 3 p.p.s.a." oraz, że "zgodnie z treścią art. 74a § 1 pkt 1 strona skarżąca wniosła skargę w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, za pośrednictwem organu (...)". Tak postawiony zarzut uznać należy, z uwagi na obowiązujący w dacie wnoszenia pisma (skargi) stan prawny dotyczący ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za niezasadny. Powołane przez autora skargi kasacyjnej przepisy, art. 46 § 2a i art. 47 § 3 jak również § 4 p.p.s.a., w dniu wniesienia skargi (19 marca 2015 r.) nie obowiązywały.
Zmiany ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie pism wnoszonych w formie elektronicznej, określone między innymi w powołanych przepisach, wejdą bowiem w życie od dnia 11 lutego 2017 r. Wynika to z treści art. 11 pkt 3 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 183) dotyczącego art. 4 tej ustawy.
Wobec powyższego Sąd I instancji nie mógł naruszyć powołanych przepisów wobec ich nieobowiązywania w momencie wnoszenia przez Stowarzyszenie skargi. Nie można tym bardziej uznać, aby strona spełniła wynikające z ich treści obowiązki, które powinny skutkować prawidłowym zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego. Dla prawidłowego nadania biegu sprawie, stosownie do obowiązującego art. 46 § 1 p.p.s.a., skarga między innymi powinna zostać podpisana przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zasadnie wobec tego, w okolicznościach wniesienia skargi za pomocą drogi elektronicznej, strona wezwana została do uzupełnienia braku formalnego skargi właśnie poprzez jej podpisanie zgodnie z punktem 4 powołanego przepisu. Nieuzupełnienie tego braku skargi w wyznaczonym terminie powodowało obligatoryjne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, odnosząc się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o czasowym przebywaniu Prezesa Zarządu Stowarzyszenia poza granicami kraju, co miało mieć wpływ na zachowanie terminów do uzupełnia braków skargi, że strona mogła skorzystać z instytucji pełnomocnika w celu bieżącego i prawidłowego prowadzenia spraw Stowarzyszenia, w tym spraw przed organami administracji publicznej i sądami.
Bez związku ze sprawą pozostaje zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a., który co wynika z jego treści odnosi się do art. 57 § 5 k.p.a. i stwierdzenia w "decyzji" Ministra Spraw Zagranicznych "doręczenia oferty Stowarzyszenia z dużym opóźnieniem". Jak już wskazano Sąd I instancji nie dokonywał oceny terminowości wniesienia tak skargi jaki i jakiegokolwiek innego pisma przez stronę skarżąca organowi. Przedmiotem dokonanej przez Sąd oceny skargi Stowarzyszenia było wyłącznie nieuzupełnienia jej braków formalnych i jej niedopuszczalność jako przesłanek zaistniałych w sprawie, powodujących odrzucenie skargi stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 i 6 p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że skarga kasacyjna nie odnosi się w jakimkolwiek zakresie do stwierdzonej przez Sąd I instancji niedopuszczalności skargi na pismo organu z dnia [...] marca 2015 r. wobec czego kwestia ta uchyla się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i merytorycznej ocenie prawidłowości takiego stanowiska wobec treści art. 183 § 1 p.p.s.a.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a., albowiem kwestia stwierdzenia przewlekłości postępowania administracyjnego nie była przedmiotem oceny Sądu I instancji w zaskarżonym postanowieniu odrzucającym skargę Stowarzyszenia jak również brak było jakiegokolwiek wywodu merytorycznego w motywach tego postanowienia co do braku przesłanek, w tym jak podnosi strona, kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, do stwierdzenia przewlekłości w postępowaniu organu.
Niezrozumiałym jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez niezastosowanie art. 174 p.p.s.a. Przepis ten określa podstawy, na jakich może zostać oparta skarga kasacyjna, wymienionych w punkcie 1 (naruszenia prawa materialnego) i 2 (naruszenia przepisów postępowania). Dotyczy on skargi kasacyjnej i jej konstrukcji w zakresie możliwych do postawienia orzeczeniu sądu I instancji zarzutów naruszeń, jakich ten dopuścił się w ocenie kasatora podczas rozpoznawania sprawy i wydanego w niej wyroku lub postanowienia kończącego sprawę. Skoro powołany art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skierowany jest do strony kwestionującej orzeczenie sądu administracyjnego I instancji to nie może być mowy o naruszeniu tego przepisu właśnie przez sąd nie będący, co jest oczywiste, autorem skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.