Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę P. B. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia w sprawie wyłączenia od udziału w sprawie pracownika organu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w G. wyłączył z postępowania odwoławczego Naczelnika Wydziału Akcyzy i Gier Izby Celnej w G. L. R., jak również pracownika tego Wydziału W. N., którzy brali udział w wydaniu decyzji I instancji z dnia [...] września 2010 r.
Skarżąca wystąpiła o uzupełnienie powyższego postanowienia poprzez wyznaczenie do prowadzenia sprawy innego pracownika lub funkcjonariusza celnego.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w G., na podstawie art. 213 § 5 w związku z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) odmówił uzupełnienia postanowienia z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 130 § 4 Ordynacji podatkowej nie wymaga, aby jednocześnie z wyłączeniem danego pracownika w tym samym postanowieniu z urzędu dokonywać wyznaczenia pracownika do prowadzenia sprawy.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej w G. postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. Zdaniem organu z art. 130 § 5 Ordynacji podatkowej wynika, iż wyłączenie członka samorządowego kolegium odwoławczego może spowodować wyznaczenie innego członka kolegium w drodze postanowienia, lecz nie są to czynności, które muszą być przedmiotem jednego postanowienia. Art. 130 § 4 Ordynacji podatkowej zaś w ogóle nie zawiera wskazania, w jakiej formie następuje wyznaczenie pracownika do załatwienia sprawy, co oznacza, że może ono stanowić wewnętrzny akt zarządu. W postępowaniu administracyjnym nie stosuje się każdorazowo wyznaczania pracownika do prowadzenia danej sprawy w formie postanowienia. Strona nie ma również możliwości doboru czy weryfikacji konkretnej osoby do prowadzenia danej sprawy.
Organ uznał zarzuty naruszenia norm procesowych za nieuzasadnione – spółka w toku postępowania odwoławczego została dwukrotnie zawiadomiona o przysługującym jej prawie zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem rozstrzygnięcia – pisma z dnia [...] października 2010 r. i [...] listopada 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., oddalając skargę, podzielił pogląd organu, że art. 130 § 4 Ordynacji podatkowej nie wymaga, aby jednocześnie z wyłączeniem pracownika w tym samym postanowieniu z urzędu wskazywać określonego pracownika do prowadzenia sprawy, a funkcję taką może spełniać zwykły zapis kierownika jednostki, wskazujący osoby do prowadzenia sprawy, albo ustne przekazanie sprawy do jej prowadzenia. Postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczy kwestii określonej w art. 130 § 5 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu I instancji okoliczność, iż orzeczenie odwoławcze wydaje w trybie art. 221 Ordynacji podatkowej ten sam organ, nie stanowi naruszenia prawa i nie pozbawia strony możliwości skorzystania z prawa do wniesienia środka zakarżenia. Żądanie ponownego rozpoznania sprawy jest zbliżone do żądania rozpoznania odwołania. Instytucja taka przewidziana jest nie tylko w Ordynacji podatkowej ale także znajduje się w art. 127 § 3 ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej k.p.a.).
Wobec tego, że regulacje te są stosowane od lat, Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy nie naruszają one art. 78 Konstytucji RP.
WSA uznał również za niezasadny zarzut niepołączenia spraw do wspólnego rozpoznania, a to sprawy dotyczącej wydania decyzji o numerze [...] dotyczącej wygaśnięcia udzielonego stronie zezwolenia z postępowaniem incydentalnym, jakim jest zażalenie na niewyznaczenie imiennie pracownika do prowadzenia tej sprawy. Działanie organu w szczególności w niczym nie naruszyło prawa.
Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.; dalej p.u.s.a.) zarzuciła naruszenie:
- 1. bezzasadne uznanie za zgodną z prawem sytuacji oczywistego naruszenia przez organ celny zasady pisemności w postępowaniu (art. 126 Ordynacji podatkowej w związku z art. 130 § 4 Ordynacji podatkowej), co ma postać akceptacji dla zastosowania innej niż pisemna formy wyznaczenia przez organ celny do prowadzenia sprawy nowego pracownika – w miejsce funkcjonariusza wyłączonego;
- 2. bezzasadne uznanie za zgodną z prawem sytuacji oczywistego naruszenia przez organ celny zasady rozstrzygania zagadnień procesowych postanowieniami (art. 216 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 130 § 4 Ordynacji podatkowej), co ma postać akceptacji dla zastosowania innej niż postanowienie (nieznanej w procedurze) formy wyznaczenia przez organ celny do prowadzenia sprawy nowego pracownika – w miejsce funkcjonariusza wyłączonego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumenty na poparcie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna, jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu, a która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami i nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów.
W rozpoznawanej sprawie chociaż strona wskazała, że opiera zarzuty na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., ich treść wskazuje jedynie na naruszenie przepisów postępowania. Strona nie określiła również – czego wymaga art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – w jaki sposób uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy, jednak nie stoi to na przeszkodzie rozpoznaniu zarzutów.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do ocenienia, czy w postanowieniu w sprawie wyłączenia pracownika z postępowania odwoławczego należy również jednocześnie wskazać pracownika wyznaczonego do załatwienia tej sprawy.
Wobec powyższego należy przypomnieć, że stosownie do art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu. Jeżeli nastąpi wyłączenie pracownika, odpowiedni organ, w rozpoznawanej sprawie – Dyrektor Izby Celnej w G., wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy (art. 130 § 4 Ordynacji podatkowej).
Należy więc podzielić pogląd wyrażony przez organy, a zaakceptowany przez Sąd I instancji, że przepisy nie wymagają wyznaczenia do prowadzenia sprawy "nowego" pracownika, wskazanego w miejsce pracowników wyłączonych, w drodze postanowienia. Oznacza to, że nieuzasadnione jest twierdzenie strony, iż postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r. o wyłączeniu pracowników od rozpoznania sprawy jest niekompletne i należy je uzupełnić. Obowiązek taki, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, został jedynie wprowadzony w stosunku do pracownika samorządowego kolegium odwoławczego w § 5 art. 130 Ordynacji podatkowej i, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae, nie ma zastosowania do niniejszej sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również art. 216 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie wymaga, aby "nowy" pracownik wyznaczony do prowadzenia sprawy był wskazany w postanowieniu o wyłaczeniu. Stosownie do tego przepisu w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia (§ 1), które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy (§ 2). Wyznaczenie nowego pracownika jest jedynie konsekwencją wydania postanowienia o wyłączeniu pracownika, a nie stanowi "kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego".
Należy również wskazać, że za wyznaczeniem pracownika w drodze postanowienia nie przemawia również, jak błędnie uznaje skarżąca, zasada pisemności postępowania. Zgodnie z przepisem art. 126 Ordynacji podatkowej sprawy podatkowe załatwiane są w formie pisemnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasada ta nie tylko odnosi się do decyzji czy postanowień, ale organ podatkowy powinien ją stosować przy każdej czynności prowadzonego postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., I FSK 1266/09; Presnarowicz S. [w:] Brolik J., Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Stachurski W., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2013). Wyznaczenie pracownika w miejsce pracownika wyłączonego z mocy samego prawa jest jedynie czynnością "porządkową", której powyższa zasada nie dotyczy. Wyznaczenie "nowego" pracownika do prowadzenia sprawy może nastąpić, na co słusznie wskazywał WSA, również ustnie czy poprzez skierowanie do prowadzenia sprawy.
Wobec powyższego należało uznać oba postawione w skardze kasacyjnej zarzuty za bezpodstawne.
Pozbawione podstaw są również twierdzenia skarżącej wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że strona powinna była zostać poinformowana o tym, kto został wyznaczony w miejsce wyłączonych pracowników do prowadzenia sprawy (vide s. 4 skargi kasacyjnej). Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ w żaden sposób nie "ukrywa" osoby, która została wyznaczona do prowadzenia sprawy, a niewydanie postanowienia, o które wnioskowała strona jest zgodne z prawem. Ponadto, należy z całą stanowczością podkreślić, że zostanie "ujawnione, kto personalnie ową sprawę prowadził" w decyzji, której wydanie jest blokowane przez stronę poprzez żądanie wydania nieprzewidzianych prawem postanowień.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.