Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 1139/15, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., odrzucił skargę K. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 13.03.2015 r. Przewodniczący Wydziału [...] WSA w W. wezwał K. R. do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi poprzez jej podpisanie i odesłanie po podpisaniu do Sądu. Do wezwania załączono kserokopię skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 24 marca 2015 r., a zatem termin do jego wykonania mijał 31 marca 2015 r. Skarżący wezwania nie wykonał, ponieważ nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie, więc Sąd odrzucił skargę.
W skardze kasacyjnej K. R. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 1 czerwca 2015 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 46 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez naruszenie fundamentalnej konstytucyjnej zasady prawa obywatela do rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że złożona skarga zawierała brak formalny, który uniemożliwiał skierowanie sprawy skarżącego do rozstrzygnięcia przez właściwy, bezstronny i niezawisły sąd;
- 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zachodziły podstawy do odrzucenia skargi, mimo że skarżący odpowiedział na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia braków formalnych.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi. Skarżący otrzymał z Sądu dwa wezwania – jedno dotyczące uzupełnienia braku formalnego skargi, a drugie dotyczące uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Wykonał to drugie wezwanie, przesyłając wymagane przez Sąd dokumenty, toteż wyraził wolę współdziałania z Sądem. Niemniej jednak nie jest prawnikiem, nie rozumie formalizmu sądowego i z pomocy prawnej skorzystał dopiero wówczas, gdy Sąd odrzucił skargę. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną pozbawienie obywatela prawa do rozstrzygnięcia zarzutów w stosunku do oczywiście sprzecznej z prawem decyzji GITD z tak błahego powodu, jakim było niezawinione nieuzupełnienie braku skargi jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA jest związany skargą kasacyjną, co oznacza, że rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach zarzutów postawionych w tym kwalifikowanym środku odwoławczym, natomiast pod rozwagę z urzędu bierze jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymieniono w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nieważność postępowania w rozumieniu tych przepisów nie wystąpiła.
W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną kwestionuje postanowienie Sądu z dnia 1 czerwca 2015 r. za pomocą dwóch zarzutów: po pierwsze, zarzuca naruszenie art. 46 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP i stwierdza, że Sąd naruszył uregulowane Konstytucją RP prawo obywatela do sądu poprzez błędne przyjęcie, że skarga na decyzję GITD z dnia [...] grudnia 2014 r. zawierała brak formalny, a po wtóre, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uważa, że Sąd nie miał podstaw do odrzucenia skargi, gdyż skarżący odpowiedział na wezwanie dotyczące uzupełnienia braków formalnych.
Skarga kasacyjna K. R. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw prawnych i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Wyjątek od tej zasady ustanowiono w § 4 tego artykułu, gdzie stwierdzono, że za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona się nie podpisała. Nie budzi wątpliwości, że podpis w rozumieniu art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. powinien być własnoręczny. Z art. 57 § 1 ustawy wynika zaś, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a zatem jej obligatoryjnym elementem jest podpis. Niepodpisanie skargi jest brakiem formalnym skargi, który podlega uzupełnieniu na wezwanie Sądu, kierowane do strony skarżącej na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę wówczas, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
W ocenie NSA kontrolowane postanowienie Sądu z dnia 1 czerwca 2015 r. jest zgodne z prawem.
Z akt sprawy wynika (vide: k. 3 akt sądowych), że K. R. nie podpisał skargi, zatem skarga zawierała brak formalny, podlegający uzupełnieniu na wezwanie Sądu. Korzystając z art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Do wezwania załączono kserokopię skargi i wskazano, że podpisaną skargę należy odesłać do Sądu w terminie 7 dni od odebrania wezwania. Skarżący odebrał wezwanie 24.03.2015 r. i nie wykonał go. Zdaniem NSA wezwanie jest na tyle precyzyjnie zredagowane, że jego treść nie wzbudza wątpliwości interpretacyjnych i nie pozostawia wzywanemu żadnego marginesu błędu, co oznacza, że K. R. nie może uzasadniać niewykonania wezwania powołując się na niejasność wezwania albo na okoliczność niezrozumienia jego oczywistej treści. Wszak obowiązek własnoręcznego podpisania skargi stanowi wymóg elementarny, a jego realizacja nie wymaga wiedzy prawniczej ani biegłości w procedurze sądowej.
Podkreślić należy, że obowiązek złożenia własnoręcznego podpisu pod skargą nie uchybia zasadzie demokratycznego państwa prawnego, mającej swe źródło w art. 2 Konstytucji RP, ani tym bardziej nie ogranicza gwarantowanego w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej prawa do sądu.
W świetle powyższego obydwa zarzuty skargi kasacyjnej są w całości chybione. Dostrzegając brak formalny skargi, Sąd zasadnie i prawidłowo wezwał skarżącego do podpisania skargi, a skoro skarżący nie wykonał wezwania i skargi jednak nie podpisał, to wadliwa skarga musiała zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezsporna okoliczność, że skarżący wykonał wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przesyłając wymagane dokumenty, doręczone 27.04.2015 r. (czyli przeszło miesiąc po wezwaniu do podpisania skargi, doręczonym 24.03.2015 r.), nie usprawiedliwia braku wykonania wezwania do podpisania skargi.
Zauważyć także trzeba, że niepodpisanie skargi nie powoduje automatycznego jej odrzucenia. Z doświadczenia życiowego i praktyki sądowej wynika, iż ten wymóg skarżący może zwyczajnie przeoczyć. Wówczas pełna realizacja przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu polega na wezwaniu skarżącego na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do podpisania skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, co Sąd uczynił. Niewykonanie dyspozycji Sądu zawartej w wezwaniu nie może usprawiedliwiać zarzutów skargi kasacyjnej.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.