Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [..] listopada 2010 r. sygn. akt V SA/Wa [..] oddalił skargę S. F. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
W dniu [..] sierpnia 2009 r. S. F. złożył do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o dofinansowanie w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" na operację "Wcześniejsza emerytura" Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Do wniosku dołączył m.in. świadectwa pracy potwierdzające zatrudnienie w zawodzie rybaka do dnia 10 listopada 1983 r. (od 11 listopada 1983 r. do 31 października 1985 r. pobyt na urlopie bezpłatnym), wyciągi pływania potwierdzające jego ostanie zamustrowanie od [..] do [..] listopada 1996 r. oraz oświadczenie wnioskodawcy o zaprzestaniu wykonywania zawodu rybaka do ukończenia 65 roku życia. Wnioskodawca ukończył [..] lat.
Pismem z dnia [..] października 2009 r. Dyrektor [..] o Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku m.in. poprzez złożenie dokumentów potwierdzających zatrudnienie na statku rybackim na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie wraz z wyciągiem pływania potwierdzonym przez właściwy urząd morski oraz poprawne wypełnienie wniosku w zakresie wskazanym przez organ.
W dniu [..] listopada 2009 r. Stefan Fira złożył poprawiony w zakresie podanym przez organ wniosek bez dodatkowych dokumentów odnośnie zatrudnienia.
Pismem z dnia [..] listopada 2009 r. organ administracyjny poinformował wnioskodawcę o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją dotyczącą złożonego wniosku.
Decyzją wydaną [..] stycznia 2010 r. nr [..] Dyrektor [..] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przyznania S. F. wnioskowanej pomocy finansowej.
Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania, decyzją z [..] marca 2010 r. nr [..] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego z [..] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż ubiegający się o dofinansowanie nie przedstawił dokumentów potwierdzających, iż w dniu składania wniosku o dofinansowanie był rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z dnia 15 sierpnia 2006 r., str.
1) – dalej: "rozporządzenie 1198/2006". Z uwagi na powyższe organ uznał, iż skarżący nie spełnił wymogów z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840, z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r.", co wyklucza go z możliwości otrzymania pomocy finansowej na realizację operacji dotyczącej wcześniejszej emerytury w ramach środka 1.5 "rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką". Organ odwoławczy podkreślił ponadto, iż zgodnie z art. 18 rozporządzenia wspólnotowego przedmiotowy program operacyjny obejmuje okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r. W związku z tym nie ma możliwości udzielenia pomocy finansowej na realizację operacji dotyczącej wcześniejszej emerytury osobom, które utraciły pracę przed rozpoczęciem ww. okresu. Prezes Agencji wskazał również, że przedmiotowy program operacyjny ma na celu przeprowadzenie restrukturyzacji sektora rybołówstwa, a przyznawana pomoc ma zrekompensować pracownikowi skutki tej restrukturyzacji. Dlatego też pomoc ta skierowana jest do rybaków, którzy mają zamiar trwale zaprzestać wykonywania zawodu rybaka w związku z realizacją programu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczy interpretacji przepisów w sprawie przyznania wcześniejszych emerytur za odejście z sektora rybactwa, w szczególności § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1- Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. 2009 r. Nr 101, poz. 840 ze zm.). Organy orzekające w sprawie, opierając się na treści świadectw pracy dołączonych do wniosku ustaliły, iż wnioskodawca na wiele lat przed i w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie, nie wykonywał zawodu rybaka, czyli nie spełnił przesłanki określonej w ust. 1 ww. przepisu. Skarżący twierdzi natomiast, iż spełnił wszystkie przesłanki wymienione w § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2009 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z treścią § 21 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2009 r. w brzmieniu obowiązującym do 27 marca 2010 r. pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który:
- - trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka,
- - ukończył co najmniej 55 rok życia,
- - pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat.
Przedmiotowa pomoc finansowa może być zatem przyznana rybakowi spełniającemu łącznie wszystkie wyżej wymienione warunki.
W ocenie Sądu, organy administracyjne na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego słusznie uznały, iż w myśl obowiązujących przepisów prawa wspólnotowego, jak i krajowego co do warunków przyznawania pomocy finansowej na realizację środków objętych PO "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", skarżący nie spełniał podstawowego warunku określonego w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2009 r., tj. nie był on rybakiem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie przedstawionych przez skarżącego świadectw pracy wynika, że skarżący zaprzestał pracy w zawodzie rybaka w [..] r., natomiast z dokumentu - wyciągu pływania wynika, że ostatnio na pokładzie statku rybackiego w charakterze mechanika był zamustrowany w [..] Obecnie skarżący pobiera świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – emeryturę.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach PO "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" środek 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" jest rozpoznawany na podstawie regulacji krajowych, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2009 r., stanowiącego akt wykonawczy - wydany na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619 ze zm.), przy uwzględnieniu regulacji WE, tj. rozporządzenia (WE) nr 1198/2006 i rozporządzenia (WE) nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 (Dz. Urz. L 120 z 10.05.2007 r.).
Sąd podkreślił, iż krajowe kryteria selekcji dotyczące podmiotów, którym może być przyznana pomoc na operację "Wcześniejsze emerytury" w ramach środka 1.5 muszą być zgodne z prawem Unii Europejskiej, a tym samym w razie jakichkolwiek wątpliwości, wszelkich interpretacji w zakresie stosowanych definicji ustawowych należy dokonywać w oparciu o źródłowe regulacje prawa UE. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 z 27 lipca 2006 r. ustanawiające Europejski Fundusz Rybacki w art. 18 stanowi, że Program operacyjny obejmuje okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r., zaś zgodnie z art. 27 rozporządzenia fundusz ten może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują między innymi wcześniejsze odejścia z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. Oznacza to zrekompensowanie osobom wykonującym zawód rybaka niekorzystnych zmian w sytuacji zdecydowania się na wcześniejsze odejście z sektora rybactwa (zrezygnowanie z wykonywania zawodu).
Tym samym, jak słusznie zauważa organ, nie jest to program pomocy socjalnej związanej z funkcjonowaniem branży w krajach członkowskich w latach ubiegłych. Ma natomiast zapewnić restrukturyzację zmian w stosunku do stanu istniejącego obecnie.
Sąd wskazał, że definicja pojęcia "rybak" określona została również w przepisach wspólnotowych, tj. w art. 3 lit. b/ powyższego rozporządzenia (WE) nr 1198/2006. Zgodnie z treścią tego przepisu na potrzeby przedmiotowego rozporządzenia przez pojęcie "rybak" rozumie się; osobę, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę, rybakiem w rozumieniu tego przepisu jest zatem wyłącznie taka osoba, która aktywnie wykonuje zawód rybaka na statku rybackim.
Tym samym zdaniem Sądu nie można uznać za rybaka osoby, która posiada wprawdzie uprawnienia do pracy w zawodzie rybaka, lecz faktycznie zawodu tego nie wykonuje. Skarżącego nieświadczącego pracy od wielu lat (co najmniej od [...]) w zawodzie rybaka (obecnie pozostającego na emeryturze z FUS), nie można było zatem uznać za rybaka w rozumieniu przepisu art. 3 lit b/ rozporządzenia 1198/2006.
Na gruncie prawa krajowego realizację wsparcia wspólnotowego na rzecz zrównoważonego rozwoju sektora rybactwa zapewnia ustawa z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. z 2009 r. Nr 72 poz. 619). Ustawa ta określa zadania oraz właściwość organów w zakresie wspierania zrównoważonego sektora rybackiego z udziałem środków finansowych pochodzących z EFR, jak również warunki i tryb przyznawania wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej (rozporządzeniu Rady (WE) nr 1198/2006 i rozporządzeniu Komisji (WE) nr 498/2007) lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie UE (art. 1 pkt 1 i 2 ustawy). Określa również osie priorytetowe Programu operacyjnego, w tym przedmiotową oś priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, która z kolei obejmuje między innymi rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką (art. 3 pkt 1 lit. e ustawy).
Z kolei art. 19 powyższej ustawy stanowi delegację dla ministra właściwego do spraw rybołówstwa, by w drodze rozporządzenia określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych osi priorytetowych, o których mowa w art. 3 ustawy, zapewniając prawidłową realizację programu oraz istotę i cel poszczególnych środków, o których mowa w art. 3 pkt 1-4.
Na tej podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 26 czerwca 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 101, poz. 840) określił szczegółowe warunki przyznawania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1.
Warunki do przyznania pomocy na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur przyznawanych w formie rekompensaty określa wspomniany już wyżej § 21 powyższego rozporządzenia wykonawczego. Dokonując wykładni powyższego przepisu z uwzględnieniem istoty i celu powyższego środka zdaniem Sądu rację ma organ administracyjny uznając, że do spełnienia przesłanki wymienionej w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. konieczne jest więc wykonywanie pracy na statku rybackim w zawodzie rybaka w czasie wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie oraz zobowiązanie się następnie do trwałego zaprzestania wykonywania tego zawodu. Nie jest więc możliwe przyznanie pomocy finansowej w formie wcześniejszej emerytury wnioskodawcy, który odszedł z zawodu rybaka na wiele lat wcześniej przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, gdyż osoba taka składając wniosek nie jest już rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b/ rozporządzenia nr 1198/2006.
Mając na uwadze zarzuty skargi Sąd zauważył, że powyższa definicja rybaka określona w art. 3 lit. b/ rozporządzenia 1198/2006 znajduje także zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Skoro beneficjent ma złożyć pisemne zobowiązanie (na przyszłość) o zaprzestaniu wykonywania zawodu rybaka, zamiarem prawodawcy było wyłączenie z katalogu potencjalnych wnioskodawców osób, które zaprzestały już prowadzenia działalności rybackiej (por. załącznik nr I ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r.). Jak już wyżej wskazano, program ten ma bowiem zapewnić restrukturyzację gałęzi gospodarki i zmian w stosunku do stanu obecnego. Jego celem nie jest objęcie pomocą pracowników sektora rybackiego wykonujących pracę w okresach poprzednich, lecz ochrona socjalna pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013".
Udzielanie pomocy podmiotom, które nie tylko przed okresem obowiązywania programu ale nawet przed wstąpieniem Polski do UE nie wykonują zawodu rybaka, nie byłoby zatem realizacją tego programu, jak również pozostawałoby w sprzeczności z istotą i celem tego środka.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca składając wniosek z dnia 21 sierpnia 2009 r. i dołączając do wniosku świadectwa pracy – wykazał, iż jego zatrudnienie w zawodzie rybaka ustało w 1983 r. a ostatnie zamustrowanie na statku miało miejsce w listopadzie 1996 r., a zatem na wiele lat przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. W świetle przedstawionych powyżej kryteriów przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, organy administracyjne słusznie odmówiły zatem uwzględnienia złożonego wniosku.
Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.
S. F. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- 1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
- a) § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową -1. Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" oraz: art. 3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "rybak" nieuwzględniającej wszystkich wersji językowych tłumaczenia pojęcia rybak w świetle art.: 3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego, a w konsekwencji niewłaściwą wykładnię § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" skutkującą uznaniem, że w odniesieniu do skarżącego nie zostały spełnione warunki określone w § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia powołanego wyżej, uzasadniającego przyznanie pomocy finansowej w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana w formie rekompensaty,
- b) art. 3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego poprzez naruszenie reguł wykładni i przyznanie pierwszeństwa wykładni celowościowej przed wykładnią językową, która jako pierwsza umożliwiała prawidłowe wyprowadzenie normy prawnej z art.3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego w związku z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej - na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" z zastosowaniem innych, niż angielska wersji językowych (francuskiej i niemieckiej),
- 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 113 p.p.s.a. (rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia z urzędu wszelkich naruszeń prawa, orzeczenie sprzeczne z zasadą niezwiązania sądu granicami skargi, zamknięcie rozprawy bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, niedokonanie kontroli działalności organu orzekającego zgodnie z zasadą legalności),
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niespełnienie warunków przewidzianych dla uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący skargę zawarł argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, gdyż pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która niewątpliwie w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Zatem rozważania Naczelnego Sąd Administracyjnego mogły odnosić się jedynie do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, dotyczących naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania i prawa materialnego.
Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowego nie zmierzał do podważenia dokonanych przez organy administracji obu instancji ustaleń faktycznych i przyjętych przez Sąd I instancji jako podstawa rozstrzygnięcia.
Zasadnicze fakty stanowiące przesłanki stosowania przepisów prawa materialnego, a konkretnie § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz.U. Nr 101, poz. 840 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r., nie są sporne. Niekwestionowane ustalenia dotyczą zarówno wieku skarżącego, stażu pracy w zawodzie rybaka oraz czasu trwałego zaprzestania wykonywania zawodu rybaka.
W tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów art. 113 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za całkowicie chybione. Sprawa została należycie wyjaśniona już na etapie postępowania administracyjnego i Sąd I instancji nie miał podstaw do zakwestionowania ustalonego stanu faktycznego, a sporządzone przez Sąd uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymagania z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny winien w niniejszej sprawie szerzej ustosunkować się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, a w szczególności § 21 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r. i rozważyć drobiazgowo argumentację skarżącego w tej części skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią przepisu § 21 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku, pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który:
- 1) trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka;
- 2) ukończył co najmniej 55 rok życia;
- 3) pracował w zawodzie rybaka na statkach rybackich co najmniej przez 10 lat.
W świetle przytoczonej regulacji należało przyjąć, że poza wymogami dotyczącymi wieku (pkt 2), okresu pracy w zawodzie rybaka (pkt 3) oraz konieczności trwałego zaprzestania wykonywania zawodu rybaka (pkt 1) warunkiem przyznania określonej przepisem pomocy jest, aby wnioskodawca był rybakiem. Wprawdzie przepisy omawianego rozporządzenia MRiRW nie zawierają definicji terminu "rybaka", ale rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 19 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619), zwanej dalej ustawą.
W art. 1 ustawy odwołano się do Europejskiego Funduszu Rybackiego określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1198/2006, rozporządzeniu Komisji (WE) nr 498/2007 i dlatego w pełni uzasadnione jest poszukiwanie znaczenia terminu "rybak" w przepisach prawa wspólnotowego.
Zgodnie z art. 3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 "rybak" to osoba, której zajęciem - uznanym przez państwo członkowskie - jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego.
Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisów prawa wspólnotowego, uwzględniająca wszystkie aspekty językowe terminu "rybak", zasługuje na akceptację i przenosząc ją na wykładnię językową przepisu § 21 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r. należy stwierdzić, że za "rybaka" uprawnionego do przedmiotowej emerytury można jedynie uznać osobę czynną w zawodzie rybaka, która zaprzestała wykonywania zawodu rybaka w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 21 ust. 1 rozporządzenia MRiRW. Sam fakt posiadania uprawnień do wykonywania zawodu nie jest w tym zakresie wystarczający (vide wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1485/10 oraz wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 sygn. akt II GSK 1529/10).
Zatem prawidłowo interpretują organy orzekające w sprawach przyznania pomocy finansowej rybakom przepisy prawa krajowego i wspólnotowego mające w tym zakresie zastosowanie, uznając, że uprawnionym do złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowej emerytury jest rybak czynny zawodowo co najmniej w dacie złożenia wniosku, a w zasadzie w czasie wydania decyzji, gdyż organ winien wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Za trafnością prezentowanego przez Sąd I instancji stanowiska, które znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w wyroku NSA z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 144/11, przemawia też wykaz załączników określony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który dołącza się do wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z pkt 5 ppkt 3 wykazu tych załączników, w przypadku środka rekompensaty społeczno-gospodarczej do wniosku należy bowiem dołączyć pisemne zobowiązanie ubiegającego się o dofinansowanie do zaprzestania wykonywania zawodu rybaka. Z powyższego wynika, że zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka winno nastąpić wskutek przyznania wcześniejszej emerytury.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że celem programu restrukturyzacji gałęzi gospodarki – rybołówstwa jest ochrona socjalna pracowników tego sektora, dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013", a nie objęcie pomocą pracowników sektora rybackiego wykonujących ten zawód w okresach poprzednich (przed okresem obowiązywania programu).
Na potwierdzenie powyższej tezy wprowadzono zmianę w § 21 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r., która doprecyzowała przesłankę z pkt 3 przez dodanie do stażu pracy 10-letniego wymogu pracy co najmniej 12 miesięcy w okresie 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, przy czym niewątpliwie w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy dotychczasowe sprzed nowelizacji z dnia 18 marca 2010 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 249).
Z przedstawionych wyżej powodów zarzut naruszenia prawa materialnego zarówno przepisu § 21 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r., jak również art. 3 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie nie jest usprawiedliwiony i nie zasługiwał na uwzględnienie.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.